భారతదేశ శీతోష్ణస్థితి (Climates of India) · Practice MCQs

Correct: B — వర్షాకాలం / రుతుపవనాల కాలం

ప్రపంచంలో చాలా ప్రాంతాల్లో వసంతం, గ్రీష్మం, శరత్, శిశిరం అనే నాలుగు ప్రధాన రుతువులు ఉంటాయి. భారతదేశం వీటితో పాటు సంవత్సరంలో ఒక నిర్దిష్ట కాలంలో వర్షం పొందుతుంది – అదే వర్షాకాలం లేదా రుతుపవనాల కాలం. వసంతం, శరత్, శిశిరం ఆ నాలుగింటిలోనే ఉన్నాయి.

Correct: A — రెండింటికీ

రుతువుతో పాటు వాతావరణం మారుతుంది (వేసవిలో పొడిగా, వేడిగా; రుతుపవనాల్లో తేమగా) – కాబట్టి వాతావరణంతో సంబంధం ఉంది. ఒక ప్రాంతపు రుతువుల శైలి దాని శీతోష్ణస్థితితో దగ్గరగా ముడిపడి ఉంటుంది – కాబట్టి శీతోష్ణస్థితితోనూ సంబంధం. అందుకే జవాబు రెండింటికీ.

Correct: D — మధ్య దక్కన్ పీఠభూమి – ఆల్పైన్

మధ్య దక్కన్ పీఠభూమిది పాక్షిక-శుష్క శీతోష్ణస్థితి – వేడి వేసవి, తేలికపాటి శీతాకాలం, మితమైన వర్షం; ఆల్పైన్ శీతోష్ణస్థితి ఉత్తర హిమాలయాలది. పశ్చిమ తీరం ఉష్ణమండల తేమ, థార్ శుష్క, ఉత్తర మైదానాలు ఉప ఉష్ణమండల – ఈ జతలు సరైనవి.

Correct: C — పశ్చిమ తీరప్రాంతం

పశ్చిమ తీరప్రాంతం రుతుపవన మాసాల్లో భారీ వర్షపాతం పొంది ఉష్ణమండల తేమ శీతోష్ణస్థితి కలిగి ఉంటుంది; ఇది వరి, సుగంధ ద్రవ్యాల పెంపకానికి అనుకూలం. థార్ శుష్కం, దక్కన్ పాక్షిక-శుష్కం (మితమైన వర్షం), లడఖ్ చల్లని ఎడారి – ఇవి తేమ ప్రాంతాలు కావు.

Correct: C — కిరణాలు ఏటవాలుగా పడి శక్తి విశాల ప్రాంతంపై విస్తరించడం, వాతావరణంలో ఎక్కువ దూరం ప్రయాణించడం

ధ్రువాల వద్ద సూర్యకిరణాలు ఏటవాలుగా పడతాయి కాబట్టి శక్తి విశాల ఉపరితలంపై విస్తరిస్తుంది; పైగా అవి వాతావరణంలో ఎక్కువ భాగం గుండా వెళ్లి శక్తి మరింత తగ్గుతుంది. లంబ కిరణాలు భూమధ్యరేఖ వద్ద పడతాయి; ధ్రువాలు సూర్యునికి దగ్గరగా లేవు; సూర్యుడు కనిపించకపోవడం కారణం కాదు.

Correct: B — గాలి సాంద్రత, పీడనం తగ్గడం; భూ ఉపరితలం నుండి దూరం పెరగడం

పాఠ్యపుస్తకం రెండు కారణాలు చెప్పింది: ఎత్తు పెరిగితే వాతావరణ పీడనం, గాలి సాంద్రత తగ్గుతాయి, సాంద్రత తగ్గిన గాలి చల్లబడుతుంది; సూర్యుడు భూ ఉపరితలాన్ని వేడెక్కిస్తాడు కాబట్టి ఉపరితలం నుండి దూరమైన కొద్దీ గాలి వేడి తగ్గుతుంది. కొండ ఎక్కితే సూర్యునికి దూరం గణనీయంగా మారదు; సాంద్రత పెరగదు, తగ్గుతుంది.

Correct: A — అక్షాంశం (భూమధ్యరేఖకు దగ్గరగా ఉండటం)

కన్యాకుమారి, నికోబార్ దీవులు భూమధ్యరేఖకు దగ్గరగా (తక్కువ అక్షాంశం) ఉండటం వల్ల సూర్యకిరణాలు దాదాపు లంబంగా పడి ఏడాది పొడవునా వెచ్చగా లేదా వేడిగా ఉంటాయి; ఉత్తరాన ఉన్న శ్రీనగర్ చాలా చల్లగా ఉంటుంది. ఇక్కడ ఎత్తు, స్థలాకృతి, పశ్చిమ గాలులు ప్రధాన కారణాలు కావు.

Correct: D — ముంబై ≈ 14°C, నాగపూర్ 34°C వరకు

సముద్రం దగ్గరి ముంబైలో వేసవి సుమారు 32°C, శీతాకాలం సుమారు 18°C – వ్యాప్తి సుమారు 14°C. తీరానికి దూరంగా ఉన్న నాగపూర్‌లో వేసవి 44°C వరకు, శీతాకాలం సుమారు 10°C – వ్యాప్తి 34°C వరకు. సముద్రం ఉష్ణోగ్రతను సమతుల్యం చేయడమే ఈ తేడాకు కారణం.

Correct: D — పశ్చిమం నుండి – అరేబియా నుండి ఆఫ్ఘనిస్తాన్ వరకు ఉన్న ఎడారుల మీదుగా ప్రయాణించి

ఈ రాష్ట్రాలకు తరచూ పశ్చిమం నుండి గాలులు వీస్తాయి; అవి అరేబియా నుండి ఆఫ్ఘనిస్తాన్ వరకు ఉన్న ఎడారుల మీదుగా ప్రయాణించి పొడి, వేడి గాలిని తెచ్చి వేసవిలో వడగాలులు కలిగిస్తాయి. హిమాలయాల మీదుగా వచ్చే ఉత్తర గాలులు శీతాకాలంలో శీతల గాలులు (Cold waves) తెస్తాయి; సముద్ర గాలులు తేమను తెస్తాయి.

Correct: C — దాదాపు చదునైన స్థలాకృతి

స్థలాకృతి శీతోష్ణస్థితిని ప్రభావితం చేస్తుంది – హిమాలయాలు, కారకోరం మధ్య ఆసియా శీతల గాలుల నుండి ఉపఖండాన్ని రక్షిస్తాయి; కానీ థార్ ఎడారి దాదాపు చదునుగా ఉండటం వల్ల వేడి, పొడి గాలులను అడ్డుకునేది ఏమీ లేదు. థార్ భూమధ్యరేఖకు దగ్గరలో లేదు, ఎత్తు తక్కువ, సముద్రానికి దూరం.