వస్తు మార్పిడి నుండి ద్రవ్యం వరకు (From Barter to Money) · Practice MCQs

Correct: B — ఒక వైపు వరాహ రూపం, మరో వైపు మూడు అంచెల అలంకృత ఛత్రం

చాళుక్యుల నాణేలపై ఒక వైపు వరాహ రూపం (విష్ణువు అవతారం), మరో వైపు మూడు అంచెల అలంకృత ఛత్రం ఉన్నాయి. రోమన్ చక్రవర్తుల తలలు పుదుక్కోట్టైలో దొరికిన రోమన్ బంగారు నాణేలపై ఉన్నాయి. సింహం-ధర్మచక్రం జత నేటి జాతీయ చిహ్నంతో గందరగోళం కలిగించే తప్పు ఎంపిక.

Correct: A — తల (బొమ్మ) వైపు, తోక (బొరుసు) వైపు

నాణెం తల వైపును అగ్రభాగం (Obverse), తోక వైపును వెనుక భాగం (Reverse) అంటారు; ప్రాచీన నాణేల రెండు వైపులా జంతువులు, చెట్లు, కొండలు, రాజులు, దేవతల చిహ్నాలు ఉండేవి. అంచు, లోహం, బరువు వంటివి నాణెం ఇతర లక్షణాలు – ఈ పదాల అర్థం కాదు.

Correct: A — 1861

కాలరేఖ (చిత్రం 9.10)లో అధికారిక కాగితపు ద్రవ్యం 1861 వద్ద, డెబిట్/క్రెడిట్ కార్డుల డిజిటల్ ద్రవ్యం 1980 వద్ద, UPI 2016 వద్ద ఉన్నాయి; లోహ నాణేలు సుమారు క్రీ.పూ. 600 నుంచి. (కాగితపు నోట్ల ప్రవేశం 18వ శతాబ్దం చివర బ్యాంకుల ద్వారా జరిగినా, అధికారిక కాగితపు ద్రవ్యం 1861.)

Correct: D — జాతీయ పతాకం, ‘సమానత్వ’ (=) చిహ్నం

ఉదయ కుమార్ రూపొందించిన ₹ గుర్తు దేవనాగరి ‘र’, రోమన్ ‘R’ ల కలయిక; పైన ఉన్న రెండు సమాంతర గీతలు జాతీయ పతాకాన్ని, ‘సమానత్వ’ చిహ్నాన్ని సూచిస్తాయి. నేటి నాణేలపై హిందీ, ఇంగ్లీష్ రెండూ ఉంటాయి – కానీ అది ఈ గీతల అర్థం కాదు.

Correct: C — పెద్ద సంఖ్యలో నాణేలు మోసుకెళ్లడం, దాచడం కష్టమవడం

కూరగాయల నుంచి భూమి వరకు అన్నింటికీ నాణేలు వాడటంతో పెద్ద సంఖ్యలో నాణేలు తీసుకెళ్లడం, నిల్వ చేయడం సమస్యగా మారింది; మెరుగైన ప్రత్యామ్నాయ అన్వేషణ కాగితపు ద్రవ్యంతో ముగిసింది. లోహాలు అయిపోవడం, బొమ్మల నిషేధం వంటి కారణాలు పాఠంలో లేవు.

Correct: B — అవి ఏకముఖ నోట్లు (Uniface notes)

చిత్రం 9.15లో బ్యాంక్ ఆఫ్ బెంగాల్ ఏకముఖ నోట్లు (ఒక వైపు మాత్రమే ముద్రణ), బ్యాంక్ ఆఫ్ బాంబే పది రూపాయల నోటు చూపారు; ఆధారం RBI. ప్లాస్టిక్ నోట్లు, QR కోడ్ ఆధునిక భావనలు; ₹2000 నోటుకు ఆ కాలంతో సంబంధం లేదు.

Correct: B — గవ్వలతో చెల్లింపు

డెబిట్ కార్డులు, క్రెడిట్ కార్డులు, నెట్ బ్యాంకింగ్, UPI ఒకరి బ్యాంకు ఖాతా నుంచి మరొకరి ఖాతాకు నేరుగా డబ్బు బదిలీ చేసే డిజిటల్ పద్ధతులు. గవ్వలు ప్రాచీన వస్తు ద్రవ్యం – కాలరేఖలో సుమారు క్రీ.పూ. 1000 నాటివి, తాకగలిగే మూర్త రూపం.

Correct: A — డిజిటల్ ద్రవ్యంతో ఆన్‌లైన్ చెల్లింపు

QR కోడ్ స్కాన్ చేసి UPI ద్వారా ఖాతా నుంచి ఖాతాకు డబ్బు వెళ్లడం డిజిటల్ ద్రవ్యంతో చేసిన ఆన్‌లైన్ చెల్లింపు – ఇది పాఠ్యపుస్తక అభ్యాస ప్రశ్న. నగదు (Cash) మూర్త ద్రవ్యం; కార్డు మెషిన్ ఇక్కడ వాడలేదు; రసీదు ద్రవ్యం కాదు.

Correct: D — ₹20

ముఖ్యమైన జాతీయ సంఘటనలకు గుర్తుగా ప్రత్యేక నాణేలు ముద్రిస్తారు; 2021లో 75 ఏళ్ల స్వాతంత్ర్య చిహ్నంతో ₹20 నాణెం విడుదల చేశారని పాఠ్యపుస్తకం చూపింది. ₹10, ₹5, ₹2 కూడా నేటి నాణేల ముఖ విలువలే, కానీ ఈ ప్రత్యేక చిహ్నం ₹20 నాణెంపై ఉంది.

Correct: C — ఒక నిర్దిష్ట దేశంలో వాడే ద్రవ్య వ్యవస్థ

కరెన్సీ అంటే ఒక నిర్దిష్ట దేశంలో వాడే ద్రవ్య వ్యవస్థ – ఉదా: రూపాయి పేరుతో భారత్‌లో వాడే నాణేలు, నోట్లు భారత కరెన్సీ. నాణేల తయారీ కేంద్రం టంకశాల, లోహాల కలయిక మిశ్రమ లోహం, వస్తువులను నేరుగా మార్చుకోవడం వస్తు మార్పిడి – ఇవి వేర్వేరు భావనలు.