వస్తు మార్పిడి ఇబ్బందులు – ద్వంద్వ యాదృచ్ఛిక కోరికలు, విలువ కొలమానం లేకపోవడం (Double Coincidence of Wants)
Free practice MCQs with answers and explanations for వస్తు మార్పిడి ఇబ్బందులు – ద్వంద్వ యాదృచ్ఛిక కోరికలు, విలువ కొలమానం లేకపోవడం (Double Coincidence of Wants) in వస్తు మార్పిడి నుండి ద్రవ్యం వరకు (From Barter to Money). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
ఇద్దరు వ్యక్తుల్లో ప్రతి ఒక్కరి దగ్గర అవతలివారికి కావలసిన వస్తువు ఉండి, వారు నేరుగా మార్చుకోగల పరిస్థితిని ఏమంటారు?
A. విలువ నిల్వ
B. ద్వంద్వ యాదృచ్ఛిక కోరికలు (Double Coincidence of Wants)
C. విభాజ్యత
D. వాయిదా చెల్లింపు
Answer & explanation
Correct: B — ద్వంద్వ యాదృచ్ఛిక కోరికలు (Double Coincidence of Wants)
ఇద్దరికీ ఒకరి వస్తువు మరొకరికి కావలసిన పరిస్థితే ద్వంద్వ యాదృచ్ఛిక కోరికలు; వస్తు మార్పిడి జరగాలంటే ఇది తప్పనిసరి, కానీ దొరకడం అరుదు. విలువ నిల్వ, వాయిదా చెల్లింపు ద్రవ్యం విధులు; విభాజ్యత అంటే వస్తువును భాగాలుగా విభజించగల సామర్థ్యం.
వస్తు మార్పిడిలో రెండు వస్తువులను ఏ నిష్పత్తిలో మార్చుకోవాలో తేల్చడం కష్టమవడానికి ప్రధాన కారణం ఏది?
A. విలువను కొలిచే సాధారణ ప్రామాణిక కొలమానం లేకపోవడం
B. వస్తువులు ఎక్కువగా ఉండటం
C. ప్రభుత్వ నియంత్రణ
D. బ్యాంకులు లేకపోవడం
Answer & explanation
Correct: A — విలువను కొలిచే సాధారణ ప్రామాణిక కొలమానం లేకపోవడం
అందరూ అంగీకరించే విలువ కొలమానం (ధర) లేనందున ఒక వస్తువు విలువను మరో వస్తువుతో పోల్చడం కష్టమవుతుంది; నష్టం అనిపిస్తే ఒకరు మార్పిడికి ఒప్పుకోరు. ద్రవ్యం ఈ కొలమాన విధిని నిర్వర్తిస్తుంది. వస్తువుల సంఖ్య, బ్యాంకులు, ప్రభుత్వ నియంత్రణ ఈ సమస్యకు మూల కారణం కాదు.
ఎద్దు మాత్రమే ఉన్న రైతుకు చెప్పులు, చలికోటు, మందులు కావాలి. వస్తు మార్పిడిలో అతనికి వచ్చే మొదటి సమస్య ఏది?
A. ఎద్దు ధరను RBI నిర్ణయించడం
B. డిజిటల్ చెల్లింపు అందుబాటులో లేకపోవడం
C. చెప్పులు దొరకకపోవడం
D. ఎద్దు అవసరమై, తనకు కావలసినవి ఇవ్వగల వ్యక్తిని వెతకడం
Answer & explanation
Correct: D — ఎద్దు అవసరమై, తనకు కావలసినవి ఇవ్వగల వ్యక్తిని వెతకడం
వస్తు మార్పిడిలో తనకు కావలసింది ఇవ్వగల, తన ఎద్దు అవసరమైన వ్యక్తినే వెతకాలి – ఇదే ద్వంద్వ యాదృచ్ఛిక కోరికల సమస్య. పైగా ఒక జత చెప్పులకు ఎద్దును ఇవ్వడం న్యాయమైన మార్పిడి కాదు. RBI, డిజిటల్ చెల్లింపులు ద్రవ్య యుగానికి చెందినవి; చెప్పులు దొరకకపోవడం కథలోని సమస్య కాదు.
వస్తు మార్పిడిలో ‘ఎద్దుకు ఎన్ని బస్తాల గోధుమలు?’ అనే వాదన ప్రతిసారీ జరగడానికి కారణం – ద్రవ్యం ఏ విధి లేకపోవడం?
A. విలువ నిల్వ
B. వాయిదా చెల్లింపు ప్రమాణం
C. విలువ కొలమానం (Measure of Value)
D. తరలింపు
Answer & explanation
Correct: C — విలువ కొలమానం (Measure of Value)
ద్రవ్యం వస్తు-సేవల విలువను లెక్కించి ధరల రూపంలో పోల్చడానికి వీలు కల్పిస్తుంది – ఇదే విలువ కొలమాన విధి. అది లేనందున ప్రతి మార్పిడిలో నిష్పత్తిపై బేరం తప్పదు. విలువ నిల్వ దాచుకోవడానికి, వాయిదా ప్రమాణం తర్వాత చెల్లింపుకు సంబంధించినవి; తరలింపు ద్రవ్య లక్షణం, విధి కాదు.
వ్యాఖ్య (A): ఇద్దరూ ఒకరి వస్తువును మరొకరు కోరుకున్నా వస్తు మార్పిడి విఫలం కావచ్చు. కారణం (R): రెండు వస్తువులను ఏ నిష్పత్తిలో మార్చాలో నిర్ణయించే సాధారణ ప్రామాణిక విలువ కొలమానం లేదు.
A. A, R రెండూ సరైనవి; కానీ A కు R సరైన వివరణ కాదు
B. A సరైనది, R తప్పు
C. A తప్పు, R సరైనది
D. A, R రెండూ సరైనవి; A కు R సరైన వివరణ
Answer & explanation
Correct: D — A, R రెండూ సరైనవి; A కు R సరైన వివరణ
ద్వంద్వ కోరికలు కలిసినా, ఎంత నిష్పత్తిలో మార్చాలో తేలకపోతే నష్టం అనిపించిన వ్యక్తి మార్పిడికి ఒప్పుకోడు (A సరైనది). దానికి కారణమే సాధారణ ప్రామాణిక విలువ కొలమానం లేకపోవడం (R సరైనది, A ను వివరిస్తుంది). ద్రవ్యం ధరల ద్వారా ఈ కొలమానాన్ని అందిస్తుంది.
వస్తు మార్పిడి పరిమితుల గురించి సరికాని వ్యాఖ్య ఏది?
A. తనకు కావలసింది ఇవ్వగల, తన వస్తువు కావలసిన వ్యక్తిని వెతకాలి
B. ఒకే అవసరానికి వరుసగా ఎన్నో మార్పిడులు చేయాల్సి రావచ్చు
C. ప్రతి మార్పిడిలో న్యాయమైన పరిమాణంపై చర్చ అవసరం
D. వస్తు మార్పిడిలో ప్రతి వస్తువుకూ స్థిరమైన, అందరూ అంగీకరించిన ధర ఉండేది
Answer & explanation
Correct: D — వస్తు మార్పిడిలో ప్రతి వస్తువుకూ స్థిరమైన, అందరూ అంగీకరించిన ధర ఉండేది
వస్తు మార్పిడిలో అందరూ అంగీకరించే విలువ కొలమానం లేదు, అందుకే స్థిరమైన ధర లేదు – ఆ వ్యాఖ్య తప్పు. తగిన వ్యక్తిని వెతకాల్సి రావడం (ద్వంద్వ కోరికలు), ఎద్దు→గోధుమ→చెప్పులు వంటి వరుస మార్పిడులు, ప్రతిసారీ న్యాయమైన పరిమాణంపై చర్చ – ఇవన్నీ పాఠ్యపుస్తకం చెప్పిన నిజమైన పరిమితులు.