స్తరణీయత, పెళుసుతనం – ఇనుము, భారత నాగరికత (Malleability and Brittleness)
Free practice MCQs with answers and explanations for స్తరణీయత, పెళుసుతనం – ఇనుము, భారత నాగరికత (Malleability and Brittleness) in లోహాలు & అలోహాలు (Metals and Non-metals). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
సుత్తితో కొట్టి పలుచని రేకులుగా మార్చగలిగే ధర్మాన్ని ఏమంటారు?
A. తాంతవత (Ductility)
B. స్తరణీయత (Malleability)
C. ధ్వనిగుణం (Sonority)
D. వాహకత (Conductivity)
Answer & explanation
Correct: B — స్తరణీయత (Malleability)
పదార్థాన్ని సుత్తితో కొట్టి పలుచని రేకులుగా మార్చే ధర్మం స్తరణీయత; స్వీట్లపై వెండి రేకు, అల్యూమినియం రేకు దీని ఫలితాలు. తాంతవత అంటే తీగలుగా సాగడం, ధ్వనిగుణం అంటే మోగే శబ్దం, వాహకత అంటే ఉష్ణం/విద్యుత్ ప్రసరణ – ఇవి వేర్వేరు ధర్మాలు.
బంగారం, వెండి అత్యంత స్తరణీయ లోహాలని పాఠం స్పష్టంగా చెబుతుంది – అందుకే స్వీట్లపై అతి పలుచని వెండి రేకు చేయగలుగుతారు. ఇనుము, అల్యూమినియం స్తరణీయమే కానీ అత్యధికం కాదు. పాదరసం ద్రవం కాబట్టి రేకుగా మార్చలేం; సోడియం, పొటాషియం మెత్తని లోహాలుగా మాత్రమే ప్రస్తావించారు.
సుత్తి దెబ్బకు చెక్క ముక్క ప్రవర్తన గురించి సరైనది ఏది?
A. అది పలుచని రేకుగా సాగుతుంది
B. అది బొగ్గులా ముక్కలవుతుంది
C. అది మోగే శబ్దం చేసి చదునవుతుంది
D. అది స్తరణీయమూ కాదు, పెళుసూ కాదు
Answer & explanation
Correct: D — అది స్తరణీయమూ కాదు, పెళుసూ కాదు
సుత్తితో కొడితే చెక్క పలుచని రేకుగా మారదు, బొగ్గు-గంధకంలా ముక్కలుగానూ విరగదు; అందుకే పాఠం దాన్ని స్తరణీయమూ కాదు, పెళుసూ కాదు అంటుంది. రేకుగా సాగడం లోహాల లక్షణం; ముక్కలవడం బొగ్గు, గంధకం లక్షణం. చెక్క మందమైన శబ్దమే చేస్తుంది, మోగదు.
హరప్పా ప్రజల లోహ వినియోగం గురించి పాఠం ప్రకారం సరైనది ఏది?
A. వారు ఇనుప నాగళ్లు విస్తృతంగా వాడారు
B. వారికి ఏ లోహమూ తెలియదు
C. వారు రాగి, బంగారం వాడారు; ఇనుము వాడిన ఆధారాలు దాదాపు లేవు
D. వారు ఇనుము మాత్రమే వాడారు, రాగి తెలియదు
Answer & explanation
Correct: C — వారు రాగి, బంగారం వాడారు; ఇనుము వాడిన ఆధారాలు దాదాపు లేవు
హరప్పా ప్రజలకు రాగి, బంగారం వాడకం తెలుసు – పాత్రల నుంచి నగల వరకు చేశారు; కానీ ఇనుము వాడిన ఆధారాలు దాదాపు కనిపించవు, ఎందుకంటే ఇనుము రోజువారీ వాడకంలోకి రావడానికి చాలా కాలం పట్టింది. ఇనుప నాగళ్లు తర్వాతి కాలంలో వచ్చి నాగరికత పురోగతికి తోడ్పడ్డాయి.
స్వీట్లపై వెండి రేకు, ఆహారం చుట్టే అల్యూమినియం రేకు – ఈ రెండూ ఏ ధర్మానికి ఉదాహరణలు?
A. స్తరణీయత
B. తాంతవత
C. ధ్వనిగుణం
D. విద్యుత్ వాహకత
Answer & explanation
Correct: A — స్తరణీయత
లోహాలను సుత్తితో కొట్టి పలుచని రేకులుగా మార్చగలగడం స్తరణీయత; వెండి రేకు, అల్యూమినియం రేకు రెండూ దీని ఫలితాలే. తాంతవత ఉంటే తీగలు వస్తాయి, రేకులు కాదు. ధ్వనిగుణం శబ్దానికి, విద్యుత్ వాహకత విద్యుత్ ప్రవాహానికి సంబంధించినవి – రేకుల తయారీకి కాదు.
కిందివాటిలో పెళుసు (Brittle) పదార్థాల జత కానిది ఏది?
A. రాగి, అల్యూమినియం
B. బొగ్గు, గంధకం
C. గంధకం ముద్ద, బొగ్గు ముక్క
D. బొగ్గు ముక్క, గంధకం పొడి ముద్ద
Answer & explanation
Correct: A — రాగి, అల్యూమినియం
సుత్తి దెబ్బకు ముక్కలయ్యే పదార్థాలు పెళుసు పదార్థాలు; కృత్యం 4.1లో బొగ్గు, గంధకం ఇలా ముక్కలయ్యాయి. రాగి, అల్యూమినియం మాత్రం దెబ్బకు చదునై రేకులుగా మారాయి – అవి స్తరణీయ లోహాలు, పెళుసు కావు. మిగతా ఎంపికలన్నీ బొగ్గు-గంధకం జతనే వేర్వేరు రూపాల్లో చూపుతున్నాయి.
నిశ్చితం (A): ఇనుము వాడకం పెరిగాక భారతదేశంలో వ్యవసాయం మెరుగుపడింది.
కారణం (R): ఇనుము బలంగా ఉండటం వల్ల ఇనుప నాగళ్లు పాతవాటి కంటే మెరుగైనవి.
A. A, R రెండూ సరైనవి; కానీ R, A కు సరైన వివరణ కాదు
B. A సరైనది, R తప్పు
C. A తప్పు, R సరైనది
D. A, R రెండూ సరైనవి; R, A కు సరైన వివరణ
Answer & explanation
Correct: D — A, R రెండూ సరైనవి; R, A కు సరైన వివరణ
ఇనుము వాడకం ప్రాధాన్యం పొందాక అది భారత నాగరికత పురోగతికి గణనీయంగా తోడ్పడిందని పాఠం చెబుతుంది. దానికి కారణంగా ఇనుము బలం వల్ల ఇనుప నాగళ్లు వంటి వ్యవసాయ పనిముట్లు ముందువాటి కంటే మెరుగ్గా ఉండటాన్నే ప్రస్తావించింది. కాబట్టి A, R రెండూ సరైనవి, R నేరుగా A ను వివరిస్తుంది.