నెమ్మదైన సహజ మార్పులు – శిలా శైథిల్యం, క్రమక్షయం (Weathering and Erosion)
Free practice MCQs with answers and explanations for నెమ్మదైన సహజ మార్పులు – శిలా శైథిల్యం, క్రమక్షయం (Weathering and Erosion) in మన చుట్టూ మార్పులు (Changes Around Us). Tap an option to check instantly.
పెద్ద రాళ్లు భౌతిక మార్పుల వల్ల ముక్కలై కొండల అడుగున పోగుపడిన ఇసుక, మట్టి, రాళ్ల కుప్పలను అవక్షేపాలు అంటారు. శిలాజాలు ప్రాచీన జీవుల అవశేషాలు; ఖనిజాలు సహజ రసాయన పదార్థాలు; కంపోస్ట్ ఆహార, ఆకు వ్యర్థాలు కుళ్లి ఏర్పడే ఎరువు.
గాలి, ప్రవహించే నీరు వంటి సహజ శక్తుల వల్ల మట్టి, గులకరాళ్లు ఒక చోటు నుంచి మరో చోటుకు తరలిపోవడాన్ని ఏమంటారు?
A. దహనం (Combustion)
B. తుప్పు (Rusting)
C. జ్వలనం (Ignition)
D. క్రమక్షయం (Erosion)
Answer & explanation
Correct: D — క్రమక్షయం (Erosion)
రాతి గులకరాళ్లు, మట్టి, అవక్షేపాలు ముక్కలై గాలి, ప్రవహించే నీటి వల్ల తరలిపోవడం క్రమక్షయం; నదుల్లో, సరస్సుల్లో సన్నని ఇసుక పేరుకోవడానికి ఇదే కారణం. దహనం, తుప్పు రసాయన మార్పులు; జ్వలనం మంటలు అంటుకోవడం – వీటికి పదార్థం తరలింపుతో సంబంధం లేదు.
బసాల్ట్ ఇనుము ఉన్న నల్లని శిల; ఎక్కువ కాలం నీరు లేదా తేమ గాలికి గురైనప్పుడు ఐరన్ ఆక్సైడ్ ఏర్పడి ఎరుపు పొర వస్తుంది – ఇది రసాయన శైథిల్యం. చెట్ల వేళ్లు శిలను పగలగొట్టడం భౌతిక శైథిల్యం; ఇసుక తరలిపోవడం క్రమక్షయం – ఇవి ఎరుపు రంగుకు కారణం కావు.
B. ఉష్ణోగ్రతల మార్పులు, చెట్ల వేళ్లు పెరగడం, పగుళ్లలో నీరు గడ్డకట్టడం
C. సున్నపు నీరు, వెనిగర్, వంటసోడా
D. జీవ సందీప్తి, కిణ్వనం, దహనం
Answer & explanation
Correct: B — ఉష్ణోగ్రతల మార్పులు, చెట్ల వేళ్లు పెరగడం, పగుళ్లలో నీరు గడ్డకట్టడం
వాతావరణ పరిస్థితుల వల్ల ఉష్ణోగ్రతల మార్పులు, పెరుగుతున్న చెట్ల వేళ్లు, రాళ్ల పగుళ్లలో నీరు గడ్డకట్టడం – ఇవి కొత్త పదార్థం ఏర్పడకుండా రాళ్లను ముక్కలు చేసే భౌతిక కారణాలు. ఐరన్ ఆక్సైడ్ ఏర్పడటం రసాయన శైథిల్యం; మిగతా సమూహాలు రాళ్ల శైథిల్యానికి సంబంధం లేనివి.
కింది ప్రవచనాలను పరిశీలించండి:
1. శైథిల్యంలో భౌతిక, రసాయన మార్పులు రెండూ ఉంటాయి.
2. కొండచరియలు విరిగిపడటంలో క్రమక్షయం రసాయన మార్పు.
3. అవక్షేపాలు కాలక్రమంలో గట్టిపడి కొత్త రాళ్లుగా మారతాయి.
సరైనవి ఏవి?
A. 1, 3 మాత్రమే
B. 1, 2 మాత్రమే
C. 2, 3 మాత్రమే
D. 1, 2, 3
Answer & explanation
Correct: A — 1, 3 మాత్రమే
రాళ్లలో జరిగే భౌతిక (పగలడం), రసాయన (బసాల్ట్ ఎరుపవడం) మార్పులను కలిపి శైథిల్యం అంటారు – 1 సరైనది. కొండచరియలు విరిగిపడటంలో క్రమక్షయం భౌతిక మార్పు అని పాఠం చెబుతుంది – 2 తప్పు. నీరు/గాలి వేగం తగ్గిన చోట పేరుకున్న అవక్షేపాలు కాలక్రమంలో గట్టిపడి కొత్త రాళ్లవుతాయి – 3 సరైనది.
గాలి, వర్షం వంటి సహజ కారకాలు రాళ్ల నుంచి మట్టి ఏర్పరచడం గురించి సరైనది ఏది?
A. ఇందులో భౌతిక, రసాయన మార్పులు రెండూ ఉంటాయి; ఇది వెనక్కి మార్చలేని నెమ్మదైన మార్పు
B. ఇది కేవలం వేగవంతమైన భౌతిక మార్పు
C. ఇది వెనక్కి మార్చగల మార్పు
D. ఇది మానవ నిర్మిత మార్పు
Answer & explanation
Correct: A — ఇందులో భౌతిక, రసాయన మార్పులు రెండూ ఉంటాయి; ఇది వెనక్కి మార్చలేని నెమ్మదైన మార్పు
రాళ్లు ఉష్ణోగ్రత మార్పులు, వేళ్లు, గడ్డకట్టే నీటితో ముక్కలవడం భౌతికం; నీరు, తేమ గాలితో రాళ్ల సంఘటనం మారడం (ఐరన్ ఆక్సైడ్) రసాయనం – రెండూ కలిసి శైథిల్యం, చివరికి మట్టి. ఇవి వేల సంవత్సరాల్లో జరిగే సహజ, నెమ్మదైన, వెనక్కి మార్చలేని మార్పులు.
నదిలోని గులకరాళ్లు నునుపుగా కనిపించడానికి సరైన కారణం, మార్పు స్వభావం ఏది?
A. ప్రవహించే నీటి నిరంతర క్రమక్షయం – భౌతిక మార్పు
B. నీటిలోని ఆమ్లాల చర్య – దహనం
C. సూర్యకాంతి వల్ల కరగడం – భౌతిక మార్పు
D. జీవ సందీప్తి – రసాయన మార్పు
Answer & explanation
Correct: A — ప్రవహించే నీటి నిరంతర క్రమక్షయం – భౌతిక మార్పు
ప్రవహించే నీరు రాళ్లు, గులకరాళ్లను నిరంతరం రాపిడి చేసి తరలించడం వల్ల అవి నునుపుగా మారతాయని పాఠం చెబుతుంది – ఇది క్రమక్షయం, కొత్త పదార్థం ఏర్పడని భౌతిక మార్పు. దహనానికి ఆక్సిజన్‌తో మండటం కావాలి; రాళ్లు ఎండకు కరగవు; జీవ సందీప్తి మిణుగురుల కాంతి.