అహింస, సన్యాసులు, ఎల్లోరా గుహలు & ఉమ్మడి విలువలు (Shared Concepts of Indian Schools)
Free practice MCQs with answers and explanations for అహింస, సన్యాసులు, ఎల్లోరా గుహలు & ఉమ్మడి విలువలు (Shared Concepts of Indian Schools) in భారతదేశ సాంస్కృతిక మూలాలు (Cultural Roots of India). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
హిందూ, బౌద్ధ, జైన గుహలు ఒకే చోట ఉన్న ఎల్లోరా గుహలు ఏ రాష్ట్రంలో ఉన్నాయి?
A. బిహార్
B. మహారాష్ట్ర
C. ఒడిశా
D. తమిళనాడు
Answer & explanation
Correct: B — మహారాష్ట్ర
ఎల్లోరా గుహలు మహారాష్ట్రలో, క్రీ.శ. 6వ – 10వ శతాబ్దాల మధ్య రాతిలో తొలిచినవి. వీటిలో కొన్ని హిందూ, కొన్ని బౌద్ధ, కొన్ని జైన గుహలు. బిహార్‌లో బోధ్ గయ, వైశాలి; ఒడిశాలో పూరీ; తమిళనాడులో నీలగిరి – ఇవి పాఠంలోని ఇతర స్థలాలు.
ఈ భౌతిక ప్రపంచం మాత్రమే ఉంది, కాబట్టి మరణం తర్వాత జీవితం లేదు అని నమ్మిన ఆలోచనా విధానం ఏది?
A. చార్వాక / లోకాయత
B. వేదాంతం
C. యోగం
D. జైనమతం
Answer & explanation
Correct: A — చార్వాక / లోకాయత
చార్వాక (లోకాయత అని కూడా అంటారు) విధానం భౌతిక ప్రపంచమే సత్యం, మరణానంతర జీవితం లేదు అని నమ్మింది. ఇది పెద్దగా ప్రజాదరణ పొందక కాలక్రమంలో కనుమరుగైంది. వేదాంతం, యోగం, జైనమతం పునర్జన్మ, కర్మ వంటి భావనలను అంగీకరిస్తాయి – కాబట్టి అవి సరిపోవు.
ప్రకటన 1: ఎల్లోరా గుహలు మహారాష్ట్రలో క్రీ.శ. 6వ – 10వ శతాబ్దాల మధ్య తొలిచినవి.
ప్రకటన 2: ఎల్లోరాలో బౌద్ధ గుహలు మాత్రమే ఉన్నాయి.
సరైన సమాధానం ఎంచుకోండి.
A. 2 మాత్రమే సరైనది
B. 1 మాత్రమే సరైనది
C. 1, 2 రెండూ సరైనవి
D. 1, 2 రెండూ తప్పు
Answer & explanation
Correct: B — 1 మాత్రమే సరైనది
ప్రకటన 1 సరైనది – ఎల్లోరా గుహలు మహారాష్ట్రలో క్రీ.శ. 6–10 శతాబ్దాల మధ్య రాతిలో తొలిచినవి. ప్రకటన 2 తప్పు – వీటిలో కొన్ని హిందూ, కొన్ని బౌద్ధ, కొన్ని జైన గుహలు ఉన్నాయి. మూడు సంప్రదాయాలు ఒకే చోట ఉండటమే ఎల్లోరా ప్రత్యేకత.
పాఠ్యపుస్తకం హిందూ, బౌద్ధ, జైన సంప్రదాయాలకు 'మతాలు' (religions) అనే పదం బదులు 'ఆలోచనా విధానాలు' అనే మాట ఎందుకు వాడింది?
A. ఈ సంప్రదాయాలు ఇప్పుడు ఉనికిలో లేవు
B. వీటికి తాత్విక, ఆధ్యాత్మిక, నైతిక, సామాజిక వంటి ఎన్నో కోణాలు ఉన్నాయి; 'మతం' పదం చాలా పరిమితం
C. వీటికి ఎలాంటి పూజా విధానాలు లేవు
D. ఆంగ్లంలో 'religion' అనే పదమే లేదు
Answer & explanation
Correct: B — వీటికి తాత్విక, ఆధ్యాత్మిక, నైతిక, సామాజిక వంటి ఎన్నో కోణాలు ఉన్నాయి; 'మతం' పదం చాలా పరిమితం
ఈ సంప్రదాయాలకు తాత్విక, ఆధ్యాత్మిక, మతపరమైన, నైతిక, సామాజిక కోణాలు ఎన్నో ఉన్నాయి. భారతీయ నాగరికత సందర్భంలో 'religion' పదం చాలా పరిమితమైనదని (too limiting) చాలా మంది పండితుల అభిప్రాయం. ఈ సంప్రదాయాలు నేటికీ ఉన్నాయి; ఆంగ్లంలో religion అనే పదం ఉంది – కాబట్టి మిగతావి తప్పు.
క్రింది వాటిని కాలక్రమంలో (పాతది నుండి కొత్తదానికి) అమర్చండి:
1. ఎల్లోరా గుహల నిర్మాణం
2. ఋగ్వేద రచన
3. యునెస్కో వేద పఠనాన్ని గుర్తించడం
4. సిద్ధార్థ గౌతముడి జననం
A. 2, 4, 1, 3
B. 4, 2, 1, 3
C. 2, 1, 4, 3
D. 2, 4, 3, 1
Answer & explanation
Correct: A — 2, 4, 1, 3
ఋగ్వేద రచన (క్రీ.పూ. 5వ–2వ సహస్రాబ్ది మధ్య ప్రతిపాదనలు) అన్నిటికంటే పాతది (2). తర్వాత బుద్ధుడి జననం (పాఠం తీసుకున్న సుమారు సంవత్సరం క్రీ.పూ. 560) (4). తర్వాత ఎల్లోరా గుహలు (క్రీ.శ. 6–10 శతాబ్దాలు) (1). చివరగా యునెస్కో గుర్తింపు (2008) (3). కాబట్టి 2, 4, 1, 3.
ప్రకటన (A): బౌద్ధమతం, జైనమతం వేదాల అధికారాన్ని అంగీకరించకుండా తమ సొంత వ్యవస్థలు ఏర్పరచుకున్నాయి.
కారణం (R): ఈ రెండూ వైదిక విధానాలతో ఏ ఉమ్మడి భావననూ పంచుకోలేదు.
A. A, R రెండూ సరైనవి; R అనేది A కు సరైన వివరణ
B. A తప్పు, R సరైనది
C. A సరైనది, R తప్పు
D. A, R రెండూ తప్పు
Answer & explanation
Correct: C — A సరైనది, R తప్పు
బౌద్ధమతం, జైనమతం వేదాల అధికారాన్ని అంగీకరించలేదు – A సరైనది. కానీ తేడాలు ఉన్నా వైదిక, బౌద్ధ, జైన విధానాలు ధర్మం, కర్మ, పునర్జన్మ, దుఃఖం–అజ్ఞానాలకు ముగింపు వెతకడం వంటి ఉమ్మడి భావనలు పంచుకున్నాయి; అదే చెట్టు "కాండం". కాబట్టి R తప్పు.
బౌద్ధ, జైన సంప్రదాయాల్లో అహింస పరిధి గురించి సరైన వాక్యం ఏది?
A. మనుషులపై మాత్రమే హింస చేయకపోవడం; జంతువులకు వర్తించదు
B. యుద్ధంలో మాత్రమే హింస చేయకపోవడం
C. ఇతరుల పట్ల మాత్రమే; తన మీద ప్రతికూల ఆలోచనలకు వర్తించదు
D. శారీరక హింస చేయకపోవడమే కాదు, ఆలోచనలో కూడా ఎవరిపైనా చెడు భావనలు పెట్టుకోకపోవడం
Answer & explanation
Correct: D — శారీరక హింస చేయకపోవడమే కాదు, ఆలోచనలో కూడా ఎవరిపైనా చెడు భావనలు పెట్టుకోకపోవడం
రెండు సంప్రదాయాల్లోనూ అహింస అంటే మనిషి లేదా జంతువుపై శారీరక హింస చేయకపోవడం కంటే చాలా ఎక్కువ – ఆలోచనలో హింస, అంటే చెడు భావనలు కూడా వద్దు. కొన్నిసార్లు ప్రతికూల ఆలోచనలు మన మీదే ఉంటాయని, వాటిని సానుకూలంగా మార్చుకోవాలని పాఠం చెబుతుంది. కాబట్టి మిగతా పరిమిత ఎంపికలు తప్పు.