పొడవు కొలత & చలనం (Measurement of Length and Motion) · Practice MCQs

Correct: C — దారాన్ని వక్రరేఖ వెంబడి ఉంచి, తర్వాత నిటారుగా చేసి స్కేలుతో కొలవడం

వక్రరేఖను వంగే కొలత టేపుతో గానీ, దారంతో గానీ కొలవవచ్చు. దారాన్ని వంపు వెంబడి జాగ్రత్తగా ఉంచి చివర్లు గుర్తించి, తర్వాత దాన్ని నిటారుగా చేసి మీటర్ స్కేలుతో కొలుస్తారు. గట్టి స్కేలు వంగదు; కళ్ల అంచనా, జానలు ఖచ్చితమైన కొలతలు ఇవ్వవు.

Correct: D — జోన్స్ కౌంటర్ (Jones Counter)

రోడ్ రన్నింగ్ రేసుల దూరాన్ని కొలవడానికి సైకిల్ చక్రానికి అమర్చే "జోన్స్ కౌంటర్" అనే పరికరం వాడతారని పాఠం చెబుతుంది. ఇది చక్రం ఎన్నిసార్లు తిరిగిందో లెక్కిస్తుంది. థర్మామీటర్ ఉష్ణోగ్రతకు, దిక్సూచి దిక్కులకు; స్పీడ్ బ్రేకర్ కొలత పరికరమే కాదు.

Correct: A — నిర్దేశ బిందువు (Reference point)

దూరాన్ని ఒక స్థిరమైన వస్తువు లేదా బిందువుకు సంబంధించి చెప్పినప్పుడు, ఆ బిందువును నిర్దేశ బిందువు అంటారు. ఉదాహరణకు కిలోమీటర్ రాయిపై "విజయవాడ 70 km" అంటే విజయవాడ నిర్దేశ బిందువు. మిగతా పదాలు పాఠంలో ఈ అర్థంలో వాడలేదు.

Correct: B — విజయవాడ

కిలోమీటర్ రాళ్లు విజయవాడ నుండి ఎంత దూరంలో ఉన్నామో చూపుతాయి; దూరాలన్నీ విజయవాడకు సంబంధించి చెప్పబడ్డాయి. కాబట్టి ఇక్కడ నిర్దేశ బిందువు విజయవాడ. బస్సు, ప్రయాణికుడు కదులుతున్నారు; రాయి కేవలం సమాచారం చూపే గుర్తు మాత్రమే.

Correct: C — కాలంతో పాటు నిర్దేశ బిందువుకు సంబంధించి దాని స్థానం మారుతున్నప్పుడు

కాలంతో పాటు నిర్దేశ బిందువుకు సంబంధించి వస్తువు స్థానం మారితే అది చలనంలో ఉందంటాం; స్థానం మారకపోతే నిశ్చల స్థితిలో ఉందంటాం. శబ్దం, పరిమాణం, రంగు మార్పు చలనాన్ని నిర్ణయించవు – ఉదాహరణకు ఒకే చోట ఉంచిన రేడియో శబ్దం చేసినా చలనంలో లేదు.

Correct: D — నిశ్చల స్థితిలో ఉన్న వస్తువు

పట్టిక 5.3లో "పొలంలో మేస్తున్న ఆవు" ను చలనంలో ఉన్న వస్తువుగా, "చెట్టు" ను నిశ్చల స్థితిలో ఉన్న వస్తువుగా ఉదాహరణలు ఇచ్చారు. చెట్టు కాలంతో పాటు నేలకు సంబంధించి తన స్థానం మార్చుకోదు కాబట్టి అది నిశ్చలం.

Correct: A — సరళరేఖా చలనం (Linear motion)

సరళరేఖ వెంబడి జరిగే చలనాన్ని సరళరేఖా చలనం అంటారు – ఉదా: ఎత్తు నుండి పడే ఎరేజర్, కవాతు చేసే విద్యార్థులు, నేరు రోడ్డుపై కారు. వృత్తాకార చలనం గుండ్రని మార్గంలో, డోలన చలనం అటూ ఇటూ జరుగుతుంది; నిశ్చల స్థితి అంటే చలనమే లేకపోవడం.

Correct: B — డోలన చలనం

ఉయ్యాల ఒక స్థిర స్థానం చుట్టూ అటూ ఇటూ (To and fro) కదులుతుంది; ఇలాంటి చలనాన్ని డోలన చలనం అంటారు. ఇది సరళరేఖలో ముందుకు వెళ్లదు, పూర్తి వృత్తం కూడా తిరగదు. దారానికి వేలాడదీసిన ఎరేజర్ ఊగడం కూడా ఇదే రకం.

Correct: C — ఆవర్తన చలనం (Periodic motion)

ఒక వస్తువు నిర్ణీత కాల వ్యవధి తర్వాత తన మార్గాన్ని పునరావృతం చేస్తే ఆ చలనం ఆవర్తన చలనం. వృత్తాకార, డోలన చలనాలు రెండూ ఆవర్తన స్వభావం కలవి. సరళరేఖా చలనంలో వస్తువు సాధారణంగా అదే మార్గాన్ని మళ్లీ మళ్లీ తిరగదు.

Correct: D — వృత్తాకార చలనం

రంగులరాట్నం వృత్తాకార మార్గంలో మళ్లీ మళ్లీ తిరుగుతుంది కాబట్టి అది వృత్తాకార చలనం (ఆవర్తన కూడా). దారానికి కట్టిన ఎరేజర్‌ను గిరగిరా తిప్పడం కూడా ఇదే రకం. ఉయ్యాల డోలన చలనం, జారుడు బల్లపై జారడం సరళరేఖా చలనం.