భారతదేశంలో జాతీయవాదం (Nationalism in India) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for భారతదేశంలో జాతీయవాదం (Nationalism in India) (10వ తరగతి సోషల్ – చరిత్ర (Class 10 Social – History)). Tap an option to check instantly · page 1 of 6.
Q1Easy
మొదటి ప్రపంచ యుద్ధ కాలంలో భారతదేశంలో ధరలు ఏ సంవత్సరాల మధ్య రెట్టింపయ్యాయి?
A. 1913 – 1918
B. 1900 – 1905
C. 1920 – 1925
D. 1930 – 1935
Answer & explanation
Correct: A — 1913 – 1918
పుస్తకం ప్రకారం యుద్ధ సంవత్సరాల్లో, అంటే 1913 నుంచి 1918 వరకు ధరలు రెట్టింపయ్యాయి. ఇది సామాన్య ప్రజలకు తీవ్ర కష్టాలు తెచ్చింది. 1900–05 యుద్ధానికి ముందు కాలం, 1920–25 యుద్ధానంతర కాలం, 1930–35 మాంద్య కాలం కాబట్టి అవి ఈ ధరల రెట్టింపుకు సరిపోవు.
గాంధీజీ దక్షిణాఫ్రికా నుంచి భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చిన సంవత్సరం ఏది?
A. 1909
B. 1915
C. 1917
D. 1919
Answer & explanation
Correct: B — 1915
గాంధీజీ 1915 జనవరిలో భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చారు. 1909 ఆయన "హింద్ స్వరాజ్" రచించిన సంవత్సరం; 1917లో చంపారన్కు వెళ్ళారు; 1919లో రౌలట్ వ్యతిరేక సత్యాగ్రహం ప్రారంభించారు. అంటే ఈ మూడూ ఆయన తిరిగి వచ్చిన తర్వాతి సంఘటనల సంవత్సరాలే.
C. సత్యం యొక్క శక్తి, అహింసతో అన్యాయాన్ని ఎదుర్కోవడం
D. ప్రభుత్వంతో సంబంధం లేకుండా నిష్క్రియంగా ఉండటం
Answer & explanation
Correct: C — సత్యం యొక్క శక్తి, అహింసతో అన్యాయాన్ని ఎదుర్కోవడం
సత్యాగ్రహం సత్యం యొక్క శక్తిని, అహింసను నమ్ముతుంది: కారణం న్యాయమైనదైతే భౌతిక బలం అనవసరం, సత్యాగ్రహి ప్రతీకారం కోరకుండా అణచివేసేవారి మనస్సాక్షికి విజ్ఞప్తి చేస్తాడు. సాయుధ పోరు, ప్రతీకారం దీనికి విరుద్ధం; గాంధీజీ దీనిని నిష్క్రియ ప్రతిఘటన కాదు, తీవ్ర కార్యాచరణ అన్నారు.
జలియన్ వాలాబాగ్ ఘటన 13 ఏప్రిల్ 1919న, బైశాఖీ జాతర రోజున జరిగింది. 6 ఏప్రిల్ రౌలట్ చట్టంపై హర్తాళ్ జరిగిన రోజు; 10 ఏప్రిల్ అమృత్సర్లో పోలీసు కాల్పులు జరిగిన రోజు; 26 జనవరి 1930 స్వాతంత్ర్య దినంగా ప్రకటించిన రోజు.
రౌలట్ చట్టం ప్రకారం రాజకీయ ఖైదీలను విచారణ లేకుండా ఎంత కాలం వరకు నిర్బంధించవచ్చు?
A. రెండు సంవత్సరాలు
B. ఆరు నెలలు
C. ఒక సంవత్సరం
D. ఐదు సంవత్సరాలు
Answer & explanation
Correct: A — రెండు సంవత్సరాలు
రౌలట్ చట్టం (1919) రాజకీయ ఖైదీలను విచారణ లేకుండా రెండేళ్ళ వరకు నిర్బంధించడానికి ప్రభుత్వానికి అధికారమిచ్చింది. భారతీయ సభ్యులందరూ వ్యతిరేకించినా దీన్ని హడావుడిగా ఆమోదించడం ప్రజల ఆగ్రహానికి కారణమైంది; ఆరు నెలలు, ఒక ఏడాది, ఐదేళ్ళు అనేవి చట్టంలో లేవు.
గాంధీజీ రచించిన "హింద్ స్వరాజ్" పుస్తకం ఏ సంవత్సరంలో వచ్చింది?
A. 1915
B. 1909
C. 1920
D. 1930
Answer & explanation
Correct: B — 1909
హింద్ స్వరాజ్ 1909లో వచ్చింది. అందులో భారతీయుల సహకారంతోనే భారత్లో బ్రిటిష్ పాలన నిలిచిందని, సహకరించకపోతే ఏడాదిలో కూలిపోతుందని గాంధీజీ ప్రకటించారు. ఇదే సహాయ నిరాకరణ ఆలోచనకు పునాది. 1915 ఆయన తిరిగి వచ్చిన ఏడాది, 1920 కలకత్తా సమావేశం, 1930 ఉప్పు యాత్ర ఏడాది.
ఒట్టోమన్ చక్రవర్తి (ఖలీఫా) లౌకిక అధికారాలను కాపాడటానికి 1919 మార్చిలో బొంబాయిలో ఖిలాఫత్ కమిటీ ఏర్పడింది. కలకత్తా (సెప్టెంబర్ 1920), నాగపూర్ (డిసెంబర్ 1920) కాంగ్రెస్ సమావేశాలు; లాహోర్ (1929) పూర్ణ స్వరాజ్ తీర్మానం చేసిన సమావేశం – ఇవి వేరే సంఘటనలు.
సహాయ నిరాకరణ కాలంలో శాసనమండలి ఎన్నికలను బహిష్కరించని ప్రావిన్స్ ఏది?
A. బొంబాయి
B. బెంగాల్
C. పంజాబ్
D. మద్రాసు
Answer & explanation
Correct: D — మద్రాసు
చాలా ప్రావిన్సుల్లో ఎన్నికలను బహిష్కరించగా, మద్రాసులో బ్రాహ్మణేతరుల పార్టీ అయిన జస్టిస్ పార్టీ మండలిలో ప్రవేశించడం అధికారం పొందే మార్గంగా భావించింది; ఎందుకంటే సాధారణంగా అధికారం బ్రాహ్మణులకే అందుబాటులో ఉండేది. అందుకే బొంబాయి, బెంగాల్, పంజాబ్ కాకుండా మద్రాసు మినహాయింపు.
అవధ్ రైతు ఉద్యమానికి నాయకత్వం వహించిన సన్యాసి ఎవరు?
A. బాబా రామచంద్ర
B. వల్లభ్భాయ్ పటేల్
C. అల్లూరి సీతారామరాజు
D. అబ్దుల్ గఫార్ ఖాన్
Answer & explanation
Correct: A — బాబా రామచంద్ర
అవధ్ రైతులకు నాయకత్వం వహించినది గతంలో ఫిజీకి ఒప్పంద కూలీగా వెళ్ళి వచ్చిన సన్యాసి బాబా రామచంద్ర. వల్లభ్భాయ్ పటేల్ బార్డోలీ (గుజరాత్) రైతు ఉద్యమ నాయకుడు; అల్లూరి సీతారామరాజు గూడెం కొండల గిరిజన పోరాట నాయకుడు; గఫార్ ఖాన్ పెషావర్ ప్రాంతపు గాంధేయ నాయకుడు.
1928లో గుజరాత్లోని బార్డోలీ రైతు ఉద్యమానికి నాయకత్వం వహించినవారు ఎవరు?
A. జవహర్లాల్ నెహ్రూ
B. వల్లభ్భాయ్ పటేల్
C. బాబా రామచంద్ర
D. సుభాష్ చంద్రబోస్
Answer & explanation
Correct: B — వల్లభ్భాయ్ పటేల్
బార్డోలీ సత్యాగ్రహం (1928) భూమిశిస్తు పెంపునకు వ్యతిరేకంగా వల్లభ్భాయ్ పటేల్ నాయకత్వంలో సాగి విజయవంతమైంది. నెహ్రూ అవధ్లో రైతుల సమస్యలు తెలుసుకుని ఔద్ కిసాన్ సభలో పాల్గొన్నారు; బాబా రామచంద్ర అవధ్ నాయకుడు; బోస్ రాడికల్ నాయకుడు.