ఖనిజ & శక్తి వనరులు (Minerals and Energy Resources) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for ఖనిజ & శక్తి వనరులు (Minerals and Energy Resources) (10వ తరగతి సోషల్ – భూగోళశాస్త్రం (Class 10 Social – Geography)). Tap an option to check instantly · page 6 of 6.
Q51Hard
ఖనిజాలను పునరుత్పాదకం కాని (finite and non-renewable) వనరులుగా పరిగణించడానికి ప్రధాన కారణం ఏది?
A. ఖనిజాలు కేవలం సముద్రంలో మాత్రమే ఏర్పడటం
B. ఖనిజాలను ప్రభుత్వం మాత్రమే తవ్వడం
C. వాటి ఏర్పాటు ప్రక్రియలు చాలా నెమ్మదిగా ఉండి, భర్తీ రేటు ప్రస్తుత వినియోగ రేటుతో పోలిస్తే అత్యల్పం కావడం
D. ఖనిజాలు ఎప్పుడూ ఒక్క శాతం కంటే తక్కువ ఉండటం
Answer & explanation
Correct: C — వాటి ఏర్పాటు ప్రక్రియలు చాలా నెమ్మదిగా ఉండి, భర్తీ రేటు ప్రస్తుత వినియోగ రేటుతో పోలిస్తే అత్యల్పం కావడం
ఖనిజాలు ఏర్పడటానికి కోట్ల సంవత్సరాలు పట్టాయి; భౌగోళిక ప్రక్రియలు ఎంత నెమ్మదిగా ఉన్నాయంటే భర్తీ రేటు ప్రస్తుత వినియోగ రేటుతో పోలిస్తే అనంత స్వల్పం. అందుకే అవి పరిమితమైనవి, పునరుత్పాదకం కానివి. ఖనిజాలు సముద్రంలో మాత్రమే ఏర్పడవు, యాజమాన్యం కారణం కాదు.
1. భారతదేశం వాణిజ్య శక్తి అవసరాలకు బొగ్గుపై ఎక్కువగా ఆధారపడుతుంది.
2. వ్యవసాయ ఎరువు నష్టం వల్ల పేడ పిడకల వాడకాన్ని ప్రోత్సహిస్తున్నారు.
సరైనది ఏది?
A. 2 మాత్రమే
B. 1, 2 రెండూ
C. 1, 2 రెండూ కాదు
D. 1 మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: D — 1 మాత్రమే
బొగ్గు భారతదేశంలో అత్యంత సమృద్ధిగా దొరికే శిలాజ ఇంధనం, వాణిజ్య శక్తి అవసరాలకు దానిపై ఎక్కువ ఆధారపడతాం; మొదటిది సరైనది. పేడ పిడకలు కాలిస్తే వ్యవసాయానికి అవసరమైన విలువైన ఎరువు వృథా అవుతుంది కాబట్టి వాటి వాడకాన్ని ప్రోత్సహించరు; రెండవది తప్పు.
భారీ పరిశ్రమలు, థర్మల్ విద్యుత్ కేంద్రాలు ఎక్కువగా బొగ్గు క్షేత్రాల వద్ద లేదా సమీపంలో ఉండటానికి కారణం ఏది?
A. బొగ్గు చాలా తేలికైనది, గాలిలో ఎగిరిపోతుంది
B. బొగ్గును ఎక్కడైనా సులభంగా ఉత్పత్తి చేయవచ్చు
C. బొగ్గు భారీ పదార్థం; వాడినప్పుడు బూడిదగా మారి బరువు తగ్గుతుంది, కాబట్టి దూరం తరలించడం ఖరీదు
D. బొగ్గు నీటిలో మాత్రమే మండుతుంది
Answer & explanation
Correct: C — బొగ్గు భారీ పదార్థం; వాడినప్పుడు బూడిదగా మారి బరువు తగ్గుతుంది, కాబట్టి దూరం తరలించడం ఖరీదు
బొగ్గు భారీ (bulky) పదార్థం, వాడినప్పుడు బూడిదగా మారి బరువు తగ్గుతుంది; అందువల్ల దూరం తరలిస్తే రవాణా ఖర్చు ఎక్కువ. అందుకే భారీ పరిశ్రమలు, థర్మల్ కేంద్రాలను బొగ్గు క్షేత్రాల వద్దే నిర్మిస్తారు. తేలికైనదనో, ఎక్కడైనా తయారవుతుందనో చెప్పడం తప్పు.
1. గోండ్వానా బొగ్గు టెర్షియరీ బొగ్గు కంటే పాతది.
2. ఈశాన్య రాష్ట్రాల బొగ్గు గోండ్వానా యుగానికి చెందినది.
సరైనది ఏది?
A. 1 మాత్రమే
B. 2 మాత్రమే
C. 1, 2 రెండూ
D. 1, 2 రెండూ కాదు
Answer & explanation
Correct: A — 1 మాత్రమే
గోండ్వానా బొగ్గు 200 మిలియన్ సంవత్సరాల కంటే కొంచెం ఎక్కువ వయస్సు గలది; టెర్షియరీ బొగ్గు సుమారు 55 మిలియన్ సంవత్సరాలు మాత్రమే; కాబట్టి మొదటిది సరైనది. ఈశాన్య రాష్ట్రాల (మేఘాలయ, అస్సాం, అరుణాచల్, నాగాలాండ్) బొగ్గు టెర్షియరీ యుగానికి చెందినది; రెండవ ప్రకటన తప్పు.
ఆంటిక్లైన్ ఉచ్చులో పై నుంచి కిందికి పదార్థాల సరైన క్రమం ఏది?
A. చమురు → వాయువు → నీరు
B. నీరు → చమురు → వాయువు
C. వాయువు → నీరు → చమురు
D. వాయువు → చమురు → నీరు
Answer & explanation
Correct: D — వాయువు → చమురు → నీరు
వాయువు అన్నింటికంటే తేలికైనది కాబట్టి ముడత శిఖరం వద్ద పైన ఉంటుంది; దాని కింద చమురు, అన్నింటికంటే కింద బరువైన నీరు ఉంటాయి. పైన అపారగమ్య పొర ఉండి వాటిని బయటకు పోకుండా ఆపుతుంది; ఇతర క్రమాలు సాంద్రత నియమానికి విరుద్ధం.
1. HVJ పైప్‌లైన్‌ను GAIL (India) నిర్మించింది.
2. ఇది సుమారు 1,700 కి.మీ. పొడవుతో ముంబై హై, బసీన్ గ్యాస్ క్షేత్రాలను ఎరువులు, విద్యుత్ సముదాయాలతో కలుపుతుంది.
3. ఇది తూర్పు తీరంలోని కృష్ణా–గోదావరి బేసిన్‌ను కలుపుతుంది.
సరైనవి ఏవి?
A. 1, 3 మాత్రమే
B. 1, 2 మాత్రమే
C. 2, 3 మాత్రమే
D. 1, 2, 3 అన్నీ
Answer & explanation
Correct: B — 1, 2 మాత్రమే
హజీరా–విజయ్‌పూర్–జగదీష్‌పూర్ పైప్‌లైన్‌ను GAIL (India) నిర్మించింది, సుమారు 1,700 కి.మీ. పొడవు, ముంబై హై, బసీన్ క్షేత్రాలను పశ్చిమ, ఉత్తర భారత ఎరువులు, విద్యుత్, పారిశ్రామిక సముదాయాలకు కలుపుతుంది. ఇది తూర్పు తీరంలోని కృష్ణా–గోదావరి బేసిన్‌ను కలపదు; కాబట్టి మూడవది తప్పు.
తలసరి విద్యుత్ వినియోగాన్ని దేనికి సూచికగా పరిగణిస్తారు?
A. అభివృద్ధికి
B. జనాభా వృద్ధికి
C. అటవీ విస్తీర్ణానికి
D. వర్షపాతానికి
Answer & explanation
Correct: A — అభివృద్ధికి
విద్యుత్తుకు నేటి ప్రపంచంలో అనేక ఉపయోగాలుండటం వల్ల తలసరి విద్యుత్ వినియోగాన్ని అభివృద్ధికి సూచికగా పరిగణిస్తారు. ఎక్కువ విద్యుత్తు వాడే దేశం ఎక్కువ పరిశ్రమలు, సౌకర్యాలు కలిగి ఉందని అర్థం; జనాభా, అడవులు, వర్షపాతంతో దీనికి నేరుగా సంబంధం లేదు.
1. అతిపెద్ద పవన క్షేత్ర సమూహం తమిళనాడులో నాగర్‌కోయిల్ నుంచి మదురై వరకు ఉంది.
2. ఆంధ్రప్రదేశ్, లక్షద్వీప్‌లలో ముఖ్యమైన పవన క్షేత్రాలు లేవు.
సరైనది ఏది?
A. 2 మాత్రమే
B. 1 మాత్రమే
C. 1, 2 రెండూ
D. 1, 2 రెండూ కాదు
Answer & explanation
Correct: B — 1 మాత్రమే
పుస్తకం ప్రకారం అతిపెద్ద పవన క్షేత్ర సమూహం తమిళనాడులో నాగర్‌కోయిల్ నుంచి మదురై వరకు ఉంది, కాబట్టి మొదటిది సరైనది. ఆంధ్రప్రదేశ్, కర్ణాటక, గుజరాత్, కేరళ, మహారాష్ట్ర, లక్షద్వీప్‌లలో కూడా ముఖ్యమైన పవన క్షేత్రాలున్నాయి; అందువల్ల రెండవ ప్రకటన తప్పు.
1. బయోగ్యాస్ ఉష్ణ సామర్థ్యం కిరోసిన్, పేడ పిడకలు, బొగ్గు కంటే ఎక్కువ.
2. బయోగ్యాస్ వల్ల పేడ ఎరువు నాణ్యత తగ్గుతుంది.
సరైనది ఏది?
A. 2 మాత్రమే
B. 1, 2 రెండూ
C. 1 మాత్రమే
D. 1, 2 రెండూ కాదు
Answer & explanation
Correct: C — 1 మాత్రమే
బయోగ్యాస్ ఉష్ణ సామర్థ్యం కిరోసిన్, పేడ పిడకలు, చార్‌కోల్ కంటే ఎక్కువ; కాబట్టి మొదటిది సరైనది. అంతేకాక వాయువు తీసిన తర్వాత మిగిలిన పదార్థం మెరుగైన ఎరువు అవుతుంది; అందుకే రైతుకు జంట ప్రయోజనాలు. రెండవ ప్రకటన తప్పు.
పుస్తకం ప్రకారం స్థిరమైన శక్తి అభివృద్ధికి "రెండు స్తంభాలు" (twin planks) ఏవి?
A. బొగ్గు, పెట్రోలియం ఉత్పత్తి పెంచడం
B. అణు, ఉష్ణ విద్యుత్తు మాత్రమే వాడటం
C. కట్టెలు, పిడకల వాడకం పెంచడం
D. శక్తి పరిరక్షణను ప్రోత్సహించడం, పునరుత్పాదక శక్తి వనరులను ఎక్కువగా వాడటం
Answer & explanation
Correct: D — శక్తి పరిరక్షణను ప్రోత్సహించడం, పునరుత్పాదక శక్తి వనరులను ఎక్కువగా వాడటం
స్థిరమైన శక్తి అభివృద్ధికి శక్తి పరిరక్షణ (energy conservation), పునరుత్పాదక వనరుల పెరిగిన వాడకం – ఈ రెండు స్తంభాలు. బొగ్గు, పెట్రోలియం పెంచడం శిలాజ ఇంధనాలపై ఆధారాన్ని పెంచుతుంది; కట్టెలు, పిడకలు అడవులు, ఎరువును నష్టం చేస్తాయి.