ఖనిజ & శక్తి వనరులు (Minerals and Energy Resources) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for ఖనిజ & శక్తి వనరులు (Minerals and Energy Resources) (10వ తరగతి సోషల్ – భూగోళశాస్త్రం (Class 10 Social – Geography)). Tap an option to check instantly · page 5 of 6.
Q41Hard
అభిప్రాయం (A): సముద్ర నీటిలో అపారమైన ఖనిజాలున్నా అవి ఆర్థికంగా ప్రాధాన్యం లేనివి.
కారణం (R): ఆ ఖనిజాలు చాలా విస్తృతంగా విస్తరించి (diffused) ఉన్నాయి.
A. A, R రెండూ సరైనవి; R, Aని సరిగా వివరిస్తుంది
B. A, R రెండూ సరైనవి; కానీ R, Aని వివరించదు
C. A సరైనది, R తప్పు
D. A తప్పు, R సరైనది
Answer & explanation
Correct: A — A, R రెండూ సరైనవి; R, Aని సరిగా వివరిస్తుంది
సముద్ర జలంలో ఖనిజాలు అపారంగా ఉన్నాయి కానీ చాలా విస్తృతంగా కరిగి ఉండటం వల్ల వెలికితీత లాభదాయకం కాదు; ఇదే కారణం. సాధారణ ఉప్పు, మెగ్నీషియం, బ్రోమిన్ మాత్రమే పెద్ద ఎత్తున సముద్ర జలం నుంచి తీస్తారు. కాబట్టి రెండూ సరైనవి, కారణం వివరణ.
ఒక ఖనిజ నిల్వ (reserve) గనిగా మారాలా వద్దా అనేది నిర్ణయించే అంశాల్లో లేనిది ఏది?
A. ధాతువులో ఖనిజ గాఢత
B. ఖనిజం ఉన్న ప్రాంతం పేరు
C. తవ్వకం సౌలభ్యం
D. మార్కెట్‌కు సామీప్యత
Answer & explanation
Correct: B — ఖనిజం ఉన్న ప్రాంతం పేరు
నిల్వ ఆర్థికంగా లాభదాయకమా అనేది ధాతువులో ఖనిజ గాఢత, తవ్వకం సులభత, మార్కెట్‌కు దగ్గరగా ఉండటంపై ఆధారపడుతుంది. ప్రాంతం పేరు ఖర్చు, లాభాలపై ఎలాంటి ప్రభావం చూపదు; కాబట్టి అది నిర్ణయించే అంశం కాదు.
A. ఉత్తర భారత ఒండ్రు మైదానాల్లో ఆర్థిక ఖనిజాలు అత్యధికంగా ఉన్నాయి
B. పెట్రోలియం నిక్షేపాలు ఎక్కువగా ద్వీపకల్ప మధ్య భాగంలోని అగ్నిశిలల్లో ఉన్నాయి
C. ద్వీపకల్ప శిలల్లో బొగ్గు, లోహ ఖనిజాలు, మైకా నిల్వల్లో ఎక్కువ భాగం ఉన్నాయి
D. రాజస్థాన్‌లో ఖనిజాలు దాదాపు లేవు
Answer & explanation
Correct: C — ద్వీపకల్ప శిలల్లో బొగ్గు, లోహ ఖనిజాలు, మైకా నిల్వల్లో ఎక్కువ భాగం ఉన్నాయి
పుస్తకం ప్రకారం ద్వీపకల్ప శిలల్లో బొగ్గు, లోహ ఖనిజాలు, మైకా, అనేక అలోహ ఖనిజాలు ఎక్కువగా ఉన్నాయి. ఉత్తర ఒండ్రు మైదానాల్లో ఆర్థిక ఖనిజాలు దాదాపు లేవు; పెట్రోలియం ద్వీపకల్ప పశ్చిమ, తూర్పు అంచుల అవక్షేప శిలల్లో, గుజరాత్, అస్సాంలలో ఉంది; రాజస్థాన్‌లో నాన్-ఫెర్రస్ నిల్వలు ఉన్నాయి.
1. 2018–19లో దేశ ఇనుప ధాతువు ఉత్పత్తిలో 97% ఒడిశా, ఛత్తీస్‌గఢ్, కర్ణాటక, జార్ఖండ్ నుంచి వచ్చింది.
2. హెమటైట్ ఉపయోగించే పరిమాణం ప్రకారం అత్యంత ముఖ్యమైన పారిశ్రామిక ఇనుప ధాతువు.
సరైనది ఏది?
A. 1 మాత్రమే
B. 2 మాత్రమే
C. 1, 2 రెండూ కాదు
D. 1, 2 రెండూ
Answer & explanation
Correct: D — 1, 2 రెండూ
2018–19లో 97% ఇనుప ధాతువు ఒడిశా, ఛత్తీస్‌గఢ్, కర్ణాటక, జార్ఖండ్ నుంచి వచ్చింది; మిగతా 3% ఇతర రాష్ట్రాల నుంచి. హెమటైట్లో ఇనుము శాతం మాగ్నెటైట్ కంటే తక్కువే అయినా, వాడే పరిమాణంలో అత్యంత ముఖ్యమైనది; రెండూ సరైనవి.
ఇనుప ధాతువు అంత అధిక నాణ్యత కాకపోయినా సమర్థవంతంగా తవ్వబడి, మర్మగోవా ఓడరేవు ద్వారా ఎగుమతి అయ్యే బెల్ట్ ఏది?
A. మహారాష్ట్ర–గోవా బెల్ట్
B. ఒడిశా–జార్ఖండ్ బెల్ట్
C. దుర్గ–బస్తర్–చంద్రాపూర్ బెల్ట్
D. బళ్లారి–చిత్రదుర్గ బెల్ట్
Answer & explanation
Correct: A — మహారాష్ట్ర–గోవా బెల్ట్
మహారాష్ట్ర–గోవా బెల్ట్ (గోవా, రత్నగిరి)లోని ధాతువు నాణ్యత చాలా ఎక్కువ కాకపోయినా సమర్థంగా తవ్వుతున్నారు, మర్మగోవా ఓడరేవు ద్వారా ఎగుమతి చేస్తారు. ఒడిశా–జార్ఖండ్ హెమటైట్ అధిక నాణ్యత, దుర్గ–బస్తర్ ధాతువు విశాఖపట్నం ద్వారా, కర్ణాటక కుద్రేముఖ్ మంగళూరు ద్వారా ఎగుమతి.
విద్యుత్ కేబుళ్లకు రాగిని ఎక్కువగా వాడటానికి కారణం ఏది?
A. రాగి అయస్కాంత లక్షణాలు ఉండటం
B. రాగి భారతదేశంలో విస్తారంగా దొరకడం
C. రాగి బాక్సైట్ నుంచి తయారవడం
D. రాగి సాగే గుణం, తీగగా సాగే గుణం కలిగి ఉండి, మంచి విద్యుత్ వాహకం కావడం
Answer & explanation
Correct: D — రాగి సాగే గుణం, తీగగా సాగే గుణం కలిగి ఉండి, మంచి విద్యుత్ వాహకం కావడం
రాగి సాగే గుణం (malleable), తీగగా సాగే గుణం (ductile), మంచి వాహకత కలిగి ఉండటం వల్ల విద్యుత్ కేబుళ్లు, ఎలక్ట్రానిక్స్, రసాయన పరిశ్రమల్లో వాడతారు. భారతదేశం రాగిలో తీవ్ర లోటులో ఉంది కాబట్టి విస్తారంగా లభించడం తప్పు; బాక్సైట్ అల్యూమినియం ధాతువు.
1. మాంగనీస్‌ను ఫెర్రో-మాంగనీస్ మిశ్రమ లోహ తయారీలో వాడతారు.
2. బ్లీచింగ్ పౌడర్, పురుగుమందులు, రంగుల తయారీలో కూడా మాంగనీస్ వాడతారు.
సరైనది ఏది?
A. 1 మాత్రమే
B. 1, 2 రెండూ
C. 2 మాత్రమే
D. 1, 2 రెండూ కాదు
Answer & explanation
Correct: B — 1, 2 రెండూ
మాంగనీస్ ప్రధానంగా ఉక్కు, ఫెర్రో-మాంగనీస్ మిశ్రమ లోహం తయారీలో వాడతారు; ఒక టన్ను ఉక్కుకు సుమారు 10 కిలోలు అవసరం. అదనంగా బ్లీచింగ్ పౌడర్, పురుగుమందులు, పెయింట్లలో కూడా వాడతారు, అందువల్ల రెండు ప్రకటనలూ సరైనవి.
అభిప్రాయం (A): అల్యూమినియం ఒక ముఖ్యమైన లోహం.
కారణం (R): ఇది ఇనుము వంటి లోహాల బలాన్ని, అత్యంత తేలికదనం, మంచి వాహకత, గొప్ప సాగే గుణాన్ని కలిగి ఉంది.
A. A, R రెండూ సరైనవి; R, Aని సరిగా వివరిస్తుంది
B. A, R రెండూ సరైనవి; కానీ R, Aని వివరించదు
C. A సరైనది, R తప్పు
D. A తప్పు, R సరైనది
Answer & explanation
Correct: A — A, R రెండూ సరైనవి; R, Aని సరిగా వివరిస్తుంది
అల్యూమినియం ముఖ్యమైన లోహం కావడానికి కారణం ఇనుము బలం, అత్యంత తేలికదనం, మంచి వాహకత, సాగే గుణం ఒకే లోహంలో కలిసి ఉండటమే. కాబట్టి A, R రెండూ సరైనవి, R అనేది Aకి సరైన వివరణ.
మైకా జార్ఖండ్‌లోని కోడెర్మా–గయా–హజారీబాగ్ బెల్ట్‌లో, రాజస్థాన్‌లో అజ్మీర్ చుట్టుపక్కల, ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో నెల్లూరు బెల్ట్‌లో లభిస్తుంది. బైలదిల్లా ఛత్తీస్‌గఢ్‌లోని ఇనుప ధాతువు కొండలు కాబట్టి మైకా ప్రాంతం కాదు.