భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ రంగాలు (Sectors of the Indian Economy) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ రంగాలు (Sectors of the Indian Economy) (10వ తరగతి సోషల్ – ఆర్థిక శాస్త్రం (Class 10 Social – Economics)). Tap an option to check instantly · page 6 of 6.
Q51Hard
సమీప గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఉపాధి కోసం పాఠం సూచించిన కార్యకలాపం కానిది ఏది?
A. కంది, శనగలను ప్రాసెస్ చేసే పప్పు మిల్లు
B. బంగాళాదుంపలు, ఉల్లిపాయల నిల్వ కోసం కోల్డ్ స్టోరేజీ
C. ఉక్కు కర్మాగారం ఏర్పాటు
D. అడవి తేనె అమ్మకానికి తేనె సేకరణ కేంద్రాలు
Answer & explanation
Correct: C — ఉక్కు కర్మాగారం ఏర్పాటు
పాక్షిక-గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో స్థానిక వ్యవసాయ, అటవీ ఉత్పత్తులపై ఆధారపడిన పప్పు మిల్లు, కోల్డ్ స్టోరేజీ, తేనె కేంద్రాలు, ఆహార ప్రాసెసింగ్ పరిశ్రమలను పాఠం సూచించింది. ఉక్కు కర్మాగారానికి భారీ మూలధనం, ఖనిజ వనరులు కావాలి; అది పాఠంలోని సూచన కాదు.
ప్రకటన (A): MGNREGA 2005ను 'పని హక్కు' చట్టం అంటారు.
కారణం (R): ప్రభుత్వం పని కల్పించలేకపోతే ప్రజలకు నిరుద్యోగ భృతి ఇవ్వాల్సి ఉంటుంది.
సరైన ఎంపిక ఏది?
A. A, R రెండూ సరైనవి; కానీ R, A కు వివరణ కాదు
B. A సరైనది, R తప్పు
C. A తప్పు, R సరైనది
D. A, R రెండూ సరైనవి; R, A కు సరైన వివరణ
Answer & explanation
Correct: D — A, R రెండూ సరైనవి; R, A కు సరైన వివరణ
పని కోరిన వారికి ఏడాదికి 100 రోజుల పని లేదా పని ఇవ్వలేకపోతే నిరుద్యోగ భృతి అనే చట్టబద్ధమైన హామీ ఉన్నందునే దీనిని పని హక్కు అంటారు. కాబట్టి A సరైనది, R అదే హామీని చెప్పడం వల్ల అది A కు సరైన వివరణ.
ఈ ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
1. అవ్యవస్థీకృత రంగంలో కూడా నియమాలు, నిబంధనలు ఉన్నా వాటిని పాటించరు.
2. అవ్యవస్థీకృత రంగంలోని రైతులు తమ పొలాల్లో తామే పనిచేస్తూ అవసరమైనప్పుడు కూలీలను పెట్టుకుంటారు.
ఏది సరైనది?
A. 1, 2 రెండూ సరైనవి
B. 1 మాత్రమే
C. 2 మాత్రమే
D. 1, 2 రెండూ తప్పు
Answer & explanation
Correct: A — 1, 2 రెండూ సరైనవి
పాఠం ప్రకారం అవ్యవస్థీకృత రంగంలో నియమాలు ఉన్నాయి కానీ అమలు కావు; ఇందులో రైతులు సొంతంగా పని చేస్తూ, అవసరమైనప్పుడే కూలీలను పిలుస్తారు, అందుకే వ్యవసాయం అవ్యవస్థీకృత కార్యకలాపం. రెండు ప్రకటనలూ ఈ రంగ లక్షణాలను సరిగ్గా చెబుతున్నాయి.
కింది ప్రకటనల్లో వ్యవస్థీకృత రంగానికి సంబంధించి తప్పు ప్రకటన ఏది?
A. ప్రభుత్వం వద్ద నమోదు చేసుకుని నియమాలు పాటించాలి
B. కారణం లేకుండా కార్మికులను పనినుంచి తీసేయవచ్చు
C. చెల్లింపుతో కూడిన సెలవు, భవిష్య నిధి, గ్రాట్యుటీ ఉంటాయి
D. పదవీ విరమణ తర్వాత పింఛను లభిస్తుంది
Answer & explanation
Correct: B — కారణం లేకుండా కార్మికులను పనినుంచి తీసేయవచ్చు
కారణం లేకుండా తొలగించవచ్చనేది ఉద్యోగ భద్రత లేని అవ్యవస్థీకృత రంగ లక్షణం. వ్యవస్థీకృత రంగంలో నమోదు, చట్టాల అమలు, చెల్లింపు సెలవు, PF, గ్రాట్యుటీ, పింఛను వంటి ప్రయోజనాలు ఉంటాయి, కాబట్టి తప్పు ప్రకటన ఇదే.
పట్టిక 2.3 ప్రకారం (ప్రాథమిక 232, ద్వితీయ 115, తృతీయ 128 మిలియన్లు; వ్యవస్థీకృతం 82 మిలియన్లు) మొత్తం కార్మికుల్లో అవ్యవస్థీకృత రంగ వాటా సుమారు ఎంత?
A. సుమారు 17 శాతం
B. సుమారు 52 శాతం
C. సుమారు 83 శాతం
D. సుమారు 93 శాతం
Answer & explanation
Correct: C — సుమారు 83 శాతం
మొత్తం కార్మికులు 232 + 115 + 128 = 475 మిలియన్లు; వ్యవస్థీకృతం 82 అయితే అవ్యవస్థీకృతం 475 − 82 = 393 మిలియన్లు, ఇది 393/475 ≈ 83 శాతం. సుమారు 17 శాతం అనేది వ్యవస్థీకృత రంగ వాటా; మిగతా శాతాలు లెక్కకు సరిపోవు.
అహ్మదాబాద్ నగర మొత్తం ఆదాయం రూ. 60,000 మిలియన్లు (1997–98); దీనిలో రూ. 32,000 మిలియన్లు వ్యవస్థీకృత రంగం నుంచి వస్తే, అవ్యవస్థీకృత రంగం ఆర్జించిన ఆదాయం ఎంత?
A. రూ. 32,000 మిలియన్లు
B. రూ. 92,000 మిలియన్లు
C. రూ. 8,000 మిలియన్లు
D. రూ. 28,000 మిలియన్లు
Answer & explanation
Correct: D — రూ. 28,000 మిలియన్లు
మొత్తం ఆదాయం నుంచి వ్యవస్థీకృత రంగ ఆదాయాన్ని తీసివేస్తే అవ్యవస్థీకృత రంగ వాటా వస్తుంది: 60,000 − 32,000 = రూ. 28,000 మిలియన్లు. అంటే మూడొంతుల కార్మికులు ఆదాయంలో సగం కన్నా తక్కువ ఉత్పత్తి చేస్తున్నారు; కూడిక చేస్తే రూ. 92,000 వస్తుంది, అది తప్పు.
కింది సంస్థల్లో పాఠ్యపుస్తకం ప్రకారం ప్రభుత్వ రంగ సంస్థ కానిది ఏది?
A. జెట్ ఎయిర్‌వేస్
B. MTNL
C. ఇండియన్ రైల్వేస్
D. ఆల్ ఇండియా రేడియో
Answer & explanation
Correct: A — జెట్ ఎయిర్‌వేస్
పుస్తకం వ్యాయామంలో MTNL, ఇండియన్ రైల్వేస్, ఎయిర్ ఇండియా, ఆల్ ఇండియా రేడియో ప్రభుత్వ సంస్థలుగా, జెట్ ఎయిర్‌వేస్ ప్రైవేటు విమాన సంస్థగా ఉంది. (తర్వాత ఎయిర్ ఇండియా ప్రైవేటీకరణ జరిగింది, కానీ ఇక్కడ ఇమడని పదం జెట్ ఎయిర్‌వేస్.)
రోడ్లు, ఆనకట్టల వంటి సౌకర్యాలను ప్రైవేటు రంగం సరసమైన ధరకు అందించదనడానికి పాఠం చెప్పిన కారణం కానిది ఏది?
A. భారీ మొత్తాల ఖర్చు కావాలి, ప్రైవేటు రంగ సామర్థ్యానికి మించింది
B. ప్రజలు ఈ సౌకర్యాలను వాడరు
C. వాడే వేలాది మంది నుంచి డబ్బు వసూలు చేయడం సులభం కాదు
D. అందించినా వినియోగానికి చాలా ఎక్కువ రేటు వసూలు చేస్తాయి
Answer & explanation
Correct: B — ప్రజలు ఈ సౌకర్యాలను వాడరు
పాఠం ప్రకారం భారీ ఖర్చు, వేలాది వినియోగదారుల నుంచి వసూలు చేయడంలో కష్టం, అధిక రేట్లు అనే కారణాల వల్ల ప్రైవేటు రంగం ఇలాంటి సౌకర్యాలను సరసమైన ధరకు ఇవ్వదు. ప్రజలు వాటిని వాడరనేది కారణం కాదు; అవి సమాజమంతటికీ అవసరమైన సౌకర్యాలు.
రేషన్ దుకాణాల ద్వారా తక్కువ ధరకు ధాన్యం అమ్మడానికి ప్రభుత్వం రైతుల నుంచి 'న్యాయమైన ధరకు' గోధుమ, బియ్యం కొంటుంది. ఈ ఏర్పాటు ఎవరికి మద్దతు ఇస్తుంది?
A. రైతులకు మాత్రమే
B. వినియోగదారులకు మాత్రమే
C. రైతులకు, వినియోగదారులకు ఇద్దరికీ
D. ప్రైవేటు వ్యాపారులకు మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: C — రైతులకు, వినియోగదారులకు ఇద్దరికీ
రైతులకు న్యాయమైన ధర రావడం వల్ల వారికి మద్దతు; గిడ్డంగుల్లో నిల్వ చేసి రేషన్ షాపుల ద్వారా తక్కువ ధరకు అమ్మడం వల్ల వినియోగదారులకు మద్దతు. ఈ ప్రక్రియలో కొంత ఖర్చును ప్రభుత్వం భరిస్తుంది కాబట్టి రెండు వర్గాలకూ లాభం కలుగుతుంది.
ఒక ఆర్థిక వ్యవస్థలో మూడు రంగాల GDP (రూ. కోట్లలో) 2000లో ప్రాథమిక 52,000, ద్వితీయ 48,500, తృతీయ 1,33,500 అయితే, తృతీయ రంగ వాటా సుమారు ఎంత?
A. సుమారు 22 శాతం
B. సుమారు 21 శాతం
C. సుమారు 67 శాతం
D. సుమారు 57 శాతం
Answer & explanation
Correct: D — సుమారు 57 శాతం
మొత్తం GDP = 52,000 + 48,500 + 1,33,500 = 2,34,000. తృతీయ వాటా = 1,33,500 ÷ 2,34,000 ≈ 0.57, అంటే సుమారు 57 శాతం. ప్రాథమిక వాటా సుమారు 22 శాతం, ద్వితీయం సుమారు 21 శాతం; 67 శాతం అనేది 2013 నాటి వ్యాయామ డేటా వాటా.