ద్రవ్యం & పరపతి (Money and Credit) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for ద్రవ్యం & పరపతి (Money and Credit) (10వ తరగతి సోషల్ – ఆర్థిక శాస్త్రం (Class 10 Social – Economics)). Tap an option to check instantly · page 6 of 6.
Q51Hard
వ్యవసాయ వ్యాపారి రుణం ఇచ్చేటప్పుడు రైతు పంటను తనకే అమ్మాలనే షరతు పెట్టడానికి కారణాలు ఏవి?
A. రుణం త్వరగా తిరిగి రావడం, కోత తర్వాత తక్కువ ధరకు కొని ధర పెరిగాక అమ్మి లాభం పొందడం
B. రైతుకు ఎక్కువ ధర ఇచ్చి సహాయం చేయడం
C. RBI ఆదేశం ప్రకారం
D. పంట రుణాలపై వడ్డీ ఉండకుండా చూడటం
Answer & explanation
Correct: A — రుణం త్వరగా తిరిగి రావడం, కోత తర్వాత తక్కువ ధరకు కొని ధర పెరిగాక అమ్మి లాభం పొందడం
పంటను తనకే అమ్మాలని రైతుతో ఒప్పించుకుంటే వ్యాపారికి డబ్బు సకాలంలో తిరిగి వస్తుంది; కోత తర్వాత ధరలు తక్కువ కాబట్టి అప్పుడు కొని, ధర పెరిగాక అమ్మి లాభం కూడా పొందుతాడు. దీనికి RBI ఆదేశం లేదు, పైగా వడ్డీ వసూలు చేస్తాడు, రైతుకు ఎక్కువ ధర ఇవ్వడు.
కృషక్ సహకార సంఘం (2,300 మంది రైతు సభ్యులు) సభ్యులకు రుణాలు ఎలా ఇస్తుంది?
A. RBI నుంచి నేరుగా ఉచిత నిధులు పొంది
B. నోట్లను స్వయంగా ముద్రించి
C. సభ్యుల డిపాజిట్లను పూచీకత్తుగా చూపి బ్యాంకు నుంచి పెద్ద రుణం తీసుకుని, ఆ నిధులను సభ్యులకు ఇస్తుంది
D. వడ్డీ వ్యాపారుల నుంచి నెలకు 5 శాతం వడ్డీకి తీసుకుని
Answer & explanation
Correct: C — సభ్యుల డిపాజిట్లను పూచీకత్తుగా చూపి బ్యాంకు నుంచి పెద్ద రుణం తీసుకుని, ఆ నిధులను సభ్యులకు ఇస్తుంది
సంఘం సభ్యుల డిపాజిట్లను స్వీకరించి, వాటిని పూచీకత్తుగా చూపి బ్యాంకు నుంచి పెద్ద రుణం పొందుతుంది; ఆ నిధులతో సభ్యులకు రుణాలిస్తుంది, తిరిగి చెల్లింపు తర్వాత మరో విడత ఇవ్వవచ్చు. కరెన్సీ నోట్లు జారీ చేసే హక్కు RBIకే ఉంది; ఉచిత నిధులు, వడ్డీ వ్యాపారి రుణం పాఠంలో లేవు.
కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
1. గ్రామీణ ప్రజల మొత్తం రుణ అవసరాల్లో ఫార్మల్ రంగం సుమారు సగం మాత్రమే తీరుస్తోంది.
2. పట్టణ ధనిక కుటుంబాల రుణాల్లో కేవలం 10 శాతం ఫార్మల్ వనరుల నుంచి వస్తున్నాయి.
A. 2 మాత్రమే సరైనది
B. 1 మాత్రమే సరైనది
C. 1, 2 రెండూ సరైనవి
D. 1, 2 రెండూ తప్పు
Answer & explanation
Correct: B — 1 మాత్రమే సరైనది
ఫార్మల్ రంగం గ్రామీణుల రుణ అవసరాల్లో సుమారు సగం మాత్రమే తీరుస్తుందని పాఠం చెబుతుంది కాబట్టి 1 సరైనది. ధనిక పట్టణ కుటుంబాల రుణాల్లో 90 శాతం ఫార్మల్, 10 శాతం ఇన్‌ఫార్మల్; అందువల్ల 2 తప్పు (ఫార్మల్, ఇన్‌ఫార్మల్ వాటాలు తారుమారయ్యాయి).
అధిక వడ్డీ గల ఇన్‌ఫార్మల్ రుణాలు రుణగ్రహీతను రుణ ఉచ్చులోకి ఎలా నెడతాయి?
A. రుణగ్రహీతకు బ్యాంకు పర్యవేక్షణ దొరకడం వల్ల
B. వడ్డీ రేటు డిపాజిట్ రేటు కంటే తక్కువగా ఉండటం వల్ల
C. రుణగ్రహీత ఆదాయం తగ్గకపోవడం వల్ల
D. ఆదాయంలో పెద్ద భాగం రుణం తీర్చడానికే పోయి, కొన్నిసార్లు తిరిగి చెల్లించాల్సిన మొత్తం ఆదాయాన్ని మించి అప్పు పెరుగుతుంది
Answer & explanation
Correct: D — ఆదాయంలో పెద్ద భాగం రుణం తీర్చడానికే పోయి, కొన్నిసార్లు తిరిగి చెల్లించాల్సిన మొత్తం ఆదాయాన్ని మించి అప్పు పెరుగుతుంది
వడ్డీ ఎక్కువైతే సంపాదనలో ఎక్కువ భాగం రుణ చెల్లింపుకే పోతుంది, రుణగ్రహీతకు మిగిలే ఆదాయం తగ్గుతుంది; కొన్ని సందర్భాల్లో చెల్లించాల్సిన మొత్తం ఆదాయం కంటే ఎక్కువై అప్పు పెరిగి రుణ ఉచ్చు ఏర్పడుతుంది. ఇన్‌ఫార్మల్ రంగం బ్యాంకు పర్యవేక్షణలో ఉండదు; వడ్డీ తక్కువ కాదు.
పూచీకత్తు లేకపోయినా బ్యాంకులు SHGలలోని పేద మహిళలకు రుణం ఇవ్వడానికి సిద్ధపడటానికి ప్రధాన కారణం ఏమిటి?
A. రుణం తిరిగి చెల్లించే బాధ్యత బృందానిది; ఒక సభ్యుడు చెల్లించకపోతే ఇతర సభ్యులు తీవ్రంగా అనుసరిస్తారు
B. బ్యాంకు వడ్డీ తీసుకోదు
C. సభ్యులు భూమి తాకట్టు పెడతారు
D. RBI రుణం చెల్లింపు హామీ ఇస్తుంది
Answer & explanation
Correct: A — రుణం తిరిగి చెల్లించే బాధ్యత బృందానిది; ఒక సభ్యుడు చెల్లించకపోతే ఇతర సభ్యులు తీవ్రంగా అనుసరిస్తారు
SHGలో ఒక సభ్యుడు రుణం తీర్చకపోతే తోటి సభ్యులు సీరియస్‌గా వెంటపడతారు, తిరిగి చెల్లింపు బృంద బాధ్యత; ఈ లక్షణం వల్లే బ్యాంకులు పూచీకత్తు లేకపోయినా రుణం ఇస్తాయి. బ్యాంకు వడ్డీ వసూలు చేస్తుంది, తాకట్టు అవసరం లేదు, RBI హామీ గురించి పాఠం చెప్పలేదు.
కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
1. SHG సభ్యులకు ఇచ్చే రుణాలపై బృందం వసూలు చేసే వడ్డీ వడ్డీ వ్యాపారి వసూలు చేసే దానికంటే తక్కువ.
2. పొదుపు, రుణ కార్యకలాపాల ముఖ్య నిర్ణయాలు బృంద సభ్యులే తీసుకుంటారు.
3. ప్రతి సభ్యుడు నెలకు రూ. 1,000 తప్పనిసరిగా పొదుపు చేయాలి.
A. 2, 3 మాత్రమే సరైనవి
B. 1, 3 మాత్రమే సరైనవి
C. 1, 2 మాత్రమే సరైనవి
D. 1, 2, 3 అన్నీ సరైనవి
Answer & explanation
Correct: C — 1, 2 మాత్రమే సరైనవి
బృందం తన సభ్యులకిచ్చే రుణంపై వడ్డీ తీసుకుంటుంది, అయినా అది వడ్డీ వ్యాపారి రేటు కంటే తక్కువ (1 సరైనది); రుణ మొత్తం, ఉద్దేశం, వడ్డీ, చెల్లింపు షెడ్యూల్ సభ్యులే నిర్ణయిస్తారు (2 సరైనది). సభ్యుని పొదుపు రూ. 25 నుంచి రూ. 100 లేదా ఎక్కువ, సామర్థ్యాన్ని బట్టి; కాబట్టి 3 తప్పు.
పాఠ్యపుస్తకం ప్రకారం 2018 నాటికి గ్రామీణ్ బ్యాంక్ పరిధి ఎలా ఉంది?
A. సుమారు 900 గ్రామాల్లో 9 లక్షల సభ్యులు
B. సుమారు 81,600 గ్రామాల్లో 9 మిలియన్లకు పైగా సభ్యులు
C. సుమారు 8,160 గ్రామాల్లో 2 మిలియన్ల సభ్యులు
D. కేవలం రాజధాని నగరంలో 81,600 సభ్యులు
Answer & explanation
Correct: B — సుమారు 81,600 గ్రామాల్లో 9 మిలియన్లకు పైగా సభ్యులు
గ్రామీణ్ బ్యాంక్ 2018 నాటికి బంగ్లాదేశ్‌లోని సుమారు 81,600 గ్రామాల్లో 9 మిలియన్లకు పైగా సభ్యులను కలిగి ఉంది; దాదాపు అందరూ అత్యంత పేద మహిళలే. ఇతర ఎంపికలు గ్రామాల సంఖ్యను, సభ్యుల సంఖ్యను తప్పుగా ఇచ్చాయి లేదా పరిధిని ఒక నగరానికి కుదించాయి.
A. SHGల డేటా – RBI వెబ్‌సైట్; బ్యాంకు గణాంకాలు – NABARD వెబ్‌సైట్
B. గ్రామీణ రుణ సర్వే – RBI; SHGల డేటా – గ్రామీణ్ బ్యాంక్
C. గ్రామీణ్ బ్యాంక్ సమాచారం – NSSO సర్వే; బ్యాంకు గణాంకాలు – నాబార్డ్ మాత్రమే
D. SHGల డేటా – NABARD వెబ్‌సైట్; బ్యాంకు గణాంకాలు – RBI వెబ్‌సైట్
Answer & explanation
Correct: D — SHGల డేటా – NABARD వెబ్‌సైట్; బ్యాంకు గణాంకాలు – RBI వెబ్‌సైట్
పాఠం ప్రకారం బ్యాంకు గణాంకాల కోసం RBI వెబ్‌సైట్, SHGల డేటా కోసం నాబార్డ్ (NABARD) వెబ్‌సైట్ చూడాలి; గ్రామీణ రుణ డేటా NSSO (ఇప్పుడు NSO) 70వ రౌండ్ 2013 సర్వేది. మిగతా ఎంపికల్లో సంస్థలు తారుమారయ్యాయి, గ్రామీణ్ సమాచారం వార్తాపత్రికల నుంచి వచ్చింది.
A. వడ్డీ వ్యాపారి నుంచి నెలకు 5 శాతం వడ్డీకి రుణం తీసుకోవడం
B. సహకార సంఘం నుంచి రుణం పొందడం
C. స్వయం సహాయక బృందంలో చేరడం
D. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో బ్యాంకులు రుణాలు విస్తరించడం
Answer & explanation
Correct: A — వడ్డీ వ్యాపారి నుంచి నెలకు 5 శాతం వడ్డీకి రుణం తీసుకోవడం
సహకార సంఘాలు, SHGలు, బ్యాంకు గ్రామీణ రుణాల విస్తరణ చౌక రుణ మార్గాలు. నెలకు 5 శాతం (సంవత్సరానికి 60%) వడ్డీ వ్యాపారి రుణం చాలా ఖరీదైనది, రుణ ఉచ్చుకు దారితీయవచ్చు; కాబట్టి అది చౌక రుణ మార్గం కాదు.
వాదన (A): పేదలకు రుణం ఇవ్వడానికి బ్యాంకులు తరచూ వెనుకాడతాయి.
కారణం (R): పేదల దగ్గర పూచీకత్తు, అవసరమైన పత్రాలు ఉండకపోవడం ప్రధాన అడ్డంకి.
A. A, R రెండూ సరైనవి; కానీ R అనేది Aకు సరైన వివరణ కాదు
B. A సరైనది, R తప్పు
C. A, R రెండూ సరైనవి; R అనేది Aకు సరైన వివరణ
D. A తప్పు, R సరైనది
Answer & explanation
Correct: C — A, R రెండూ సరైనవి; R అనేది Aకు సరైన వివరణ
బ్యాంకు రుణానికి పత్రాలు, పూచీకత్తు అవసరం; పూచీకత్తు లేకపోవడం పేదలను బ్యాంకు రుణాల నుంచి దూరం చేసే ప్రధాన కారణమని పాఠం చెబుతుంది, అందుకే A సరైనది. R కూడా సరైనది, Aలో చెప్పిన వెనుకడుగుకు అదే నేరుగా వివరణ ఇస్తుంది.