ద్రవ్యం – మారక మాధ్యమం, వస్తుమార్పిడి, కోరికల ద్వంద్వ సంయోగం (Money as a Medium of Exchange)
Free practice MCQs with answers and explanations for ద్రవ్యం – మారక మాధ్యమం, వస్తుమార్పిడి, కోరికల ద్వంద్వ సంయోగం (Money as a Medium of Exchange) in ద్రవ్యం & పరపతి (Money and Credit). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
బూట్ల తయారీదారు డబ్బు వాడకుండా తన బూట్లను నేరుగా రైతు గోధుమలతో మార్చుకునే పద్ధతిని ఏమంటారు?
A. చెక్కు చెల్లింపు విధానం
B. వస్తుమార్పిడి విధానం (Barter system)
C. నోట్ల రద్దు
D. డిమాండ్ డిపాజిట్ విధానం
Answer & explanation
Correct: B — వస్తుమార్పిడి విధానం (Barter system)
ద్రవ్యం లేకుండా ఒక వస్తువును మరో వస్తువుతో నేరుగా మార్చుకోవడమే వస్తుమార్పిడి. చెక్కు చెల్లింపు, డిమాండ్ డిపాజిట్లు బ్యాంకు ద్రవ్య సాధనాలు కాగా, నోట్ల రద్దు అనేది కొన్ని నోట్లను చెల్లనివిగా ప్రకటించే ప్రభుత్వ చర్య; వీటిలో వస్తువును వస్తువుతో మార్చే అంశం లేదు.
ద్రవ్యాన్ని మారక మాధ్యమం (Medium of exchange) అని పిలవడానికి కారణం ఏమిటి?
A. అది విలువైన లోహంతో మాత్రమే తయారవుతుంది
B. బ్యాంకులు దానిపై వడ్డీ చెల్లిస్తాయి
C. అది రోజువారీ ఆహారంగా ఉపయోగపడుతుంది
D. వస్తు-సేవల మార్పిడిలో అది మధ్యవర్తి దశగా పనిచేస్తుంది
Answer & explanation
Correct: D — వస్తు-సేవల మార్పిడిలో అది మధ్యవర్తి దశగా పనిచేస్తుంది
అమ్మేవారు సరుకు ఇచ్చి డబ్బు తీసుకుని, ఆ డబ్బుతో తమకు కావలసినది కొంటారు; అంటే డబ్బు మార్పిడి మధ్యలో వంతెనలా పనిచేస్తుంది కాబట్టే దాన్ని మారక మాధ్యమం అంటారు. లోహంతో తయారీ, వడ్డీ, ఆహారంగా వాడటం వంటివి ఈ పేరుకు కారణం కావు; ఆధునిక కరెన్సీ లోహ విలువ లేనిదే.
వస్తుమార్పిడి విధానంలో తప్పనిసరిగా ఉండాల్సిన లక్షణం ఏది?
A. చెక్కు సౌకర్యం
B. కోరికల ద్వంద్వ సంయోగం (Double coincidence of wants)
C. ప్రభుత్వ అనుమతి పొందిన కరెన్సీ
D. బ్యాంకు డిపాజిట్లపై వడ్డీ
Answer & explanation
Correct: B — కోరికల ద్వంద్వ సంయోగం (Double coincidence of wants)
వస్తుమార్పిడిలో ఒకరు అమ్మాలనుకున్నదే మరొకరు కొనాలనుకోవాలి, అదే సమయంలో రెండోవారు అమ్మేది మొదటివారికి కావాలి; ఈ ఇద్దరి కోరికల సంయోగం లేనిదే లావాదేవీ జరగదు. చెక్కులు, ప్రభుత్వ కరెన్సీ, డిపాజిట్ వడ్డీ అన్నీ ద్రవ్యం ఉన్న ఆధునిక వ్యవస్థకు సంబంధించినవి.
కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
1. ద్రవ్యం వాడే వ్యవస్థలో కోరికల ద్వంద్వ సంయోగం అవసరం ఉండదు.
2. వస్తుమార్పిడిలో ఇద్దరి కోరికలు ఒకేసారి సరిపోవాలి.
A. 1 మాత్రమే సరైనది
B. 2 మాత్రమే సరైనది
C. 1, 2 రెండూ తప్పు
D. 1, 2 రెండూ సరైనవి
Answer & explanation
Correct: D — 1, 2 రెండూ సరైనవి
ప్రకటన 1 సరైనదే: ద్రవ్యం మధ్యవర్తి దశగా ఉండటం వల్ల అమ్మేవారు కొనుగోలుదారును మాత్రమే వెతికితే చాలు. ప్రకటన 2 కూడా సరైనదే: వస్తుమార్పిడిలో ఇద్దరూ ఒకరి సరుకు మరొకరికి కావాలనుకోవాలి. కాబట్టి రెండూ సరైనవి అనే ఎంపికే సరైనది.
B. అమ్మేవారు తమ సరుకును ఎదుటివారి సరుకుతోనే తప్పనిసరిగా మార్చుకోవాల్సి రావడం
C. ఆ డబ్బుతో ఏ వస్తువునైనా మార్కెట్లో కొనగలగడం
D. ద్వంద్వ సంయోగం కోసం వెతికే శ్రమ తప్పడం
Answer & explanation
Correct: B — అమ్మేవారు తమ సరుకును ఎదుటివారి సరుకుతోనే తప్పనిసరిగా మార్చుకోవాల్సి రావడం
ద్రవ్యం ఉంటే అమ్మకం, కొనుగోలు రెండు వేర్వేరు దశలవుతాయి కాబట్టి సరుకుకు బదులు సరుకు తీసుకోవాల్సిన బాధ్యత ఉండదు. అలా తప్పనిసరిగా మార్చుకోవాల్సి రావడం వస్తుమార్పిడి లక్షణం, ద్రవ్య ప్రయోజనం కాదు; మిగతా మూడూ ద్రవ్యం ఇచ్చే సౌలభ్యాలు.