వినియోగదారుల హక్కులు (Consumer Rights) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for వినియోగదారుల హక్కులు (Consumer Rights) (10వ తరగతి సోషల్ – ఆర్థిక శాస్త్రం (Class 10 Social – Economics)). Tap an option to check instantly · page 6 of 6.
Q51Hard
పాఠ్యపుస్తకంలోని పరిమితుల ప్రకారం ₹5 కోట్ల క్లెయిమ్ ఉన్న కేసు ఏ కమిషన్‌లో విచారణకు వస్తుంది?
A. జిల్లా కమిషన్
B. జాతీయ కమిషన్
C. రాష్ట్ర కమిషన్
D. వినియోగదారుల పరిరక్షణ మండలి
Answer & explanation
Correct: C — రాష్ట్ర కమిషన్
పాఠ్యపుస్తకం ప్రకారం రాష్ట్ర కమిషన్ ₹1 కోటి నుంచి ₹10 కోట్ల మధ్య క్లెయిమ్‌లను విచారిస్తుంది; ₹5 కోట్లు ఆ పరిధిలోకి వస్తుంది. మండలి తీర్పు చెప్పే సంస్థ కాదు, సలహా ఇచ్చి ప్రాతినిధ్యం వహించేది.
A. గడియారం కొనడం → కమిషన్‌లో కేసు → లోపం గుర్తించడం → డీలర్‌కు ఫిర్యాదు → తీర్పు → నిపుణుడిని నియమించడం
B. లోపం గుర్తించడం → గడియారం కొనడం → కమిషన్‌లో కేసు → డీలర్‌కు ఫిర్యాదు → బిల్లు చూపడం
C. డీలర్‌కు ఫిర్యాదు → తీర్పు → కమిషన్‌లో కేసు → గడియారం కొనడం → లోపం గుర్తించడం
D. గడియారం కొనడం → లోపం గుర్తించడం → డీలర్‌కు, శాఖకు ఫిర్యాదు విఫలం → కమిషన్‌లో కేసు → నిపుణుడిని నియమించడం → విచారణలకు హాజరు → బిల్లు, వారంటీ చూపడం → కొత్త గడియారం ఇవ్వాలని ఆదేశం
Answer & explanation
Correct: D — గడియారం కొనడం → లోపం గుర్తించడం → డీలర్‌కు, శాఖకు ఫిర్యాదు విఫలం → కమిషన్‌లో కేసు → నిపుణుడిని నియమించడం → విచారణలకు హాజరు → బిల్లు, వారంటీ చూపడం → కొత్త గడియారం ఇవ్వాలని ఆదేశం
కొన్నాకే లోపం తెలుస్తుంది; డీలర్‌కు ఫిర్యాదు ఫలితం ఇవ్వకపోతేనే కమిషన్‌కు వెళ్తారు; అక్కడ నిపుణుడిని నియమించి, విచారణలకు హాజరై, బిల్లు, వారంటీ చూపాక తీర్పు వస్తుంది. ఇతర వరుసల్లో కొనుగోలు కంటే ముందే లోపం లేదా తీర్పు రావడం తర్కవిరుద్ధం.
అసెర్షన్ (A): ISI లేదా Agmark గుర్తు లేని అనేక వస్తువులు మార్కెట్‌లో అమ్ముడవుతున్నాయి.
కారణం (R): ప్రమాణాల సంస్థలు చాలా ఉత్పత్తులకు ప్రమాణాలు రూపొందించినా, అన్ని ఉత్పత్తిదారులు వాటిని పాటించడం తప్పనిసరి కాదు.
A. A, R రెండూ సరైనవి; R అనేది A కి సరైన వివరణ
B. A, R రెండూ సరైనవి; కానీ R అనేది A కి వివరణ కాదు
C. A సరైనది; R సరికాదు
D. A సరికాదు; R సరైనది
Answer & explanation
Correct: A — A, R రెండూ సరైనవి; R అనేది A కి సరైన వివరణ
ఆరోగ్యం, భద్రతపై ప్రభావం చూపే లేదా భారీ వినియోగం ఉన్న కొన్ని ఉత్పత్తులకే ధృవీకరణ తప్పనిసరి; మిగతావాటికి కాదు. అందువల్లే గుర్తు లేని వస్తువులు మార్కెట్‌లో ఉన్నాయి – R అనేది A కు నేరుగా కారణం.
పాఠ్యపుస్తకం ప్రకారం ధృవీకరణ తప్పనిసరి అని పేర్కొన్న ఉత్పత్తుల సరైన జాబితా ఏది?
A. LPG సిలిండర్లు, చాక్లెట్ బాక్సులు, ఫ్యాషన్ దుస్తులు, క్యాలెండర్లు
B. LPG సిలిండర్లు, ఆహార రంగులు-సంకలనాలు, సిమెంట్, ప్యాకేజ్డ్ తాగునీరు
C. సిమెంట్, కాగితపు పూలు, గ్రీటింగ్ కార్డులు, గోడ గడియారాలు
D. ప్యాకేజ్డ్ నీరు, అలంకరణ వస్తువులు, బొమ్మ నగలు, పెన్సిళ్లు
Answer & explanation
Correct: B — LPG సిలిండర్లు, ఆహార రంగులు-సంకలనాలు, సిమెంట్, ప్యాకేజ్డ్ తాగునీరు
ఆరోగ్యం, భద్రతపై ప్రభావం చూపే లేదా భారీగా వాడే వస్తువులకు తప్పనిసరి ధృవీకరణ: LPG సిలిండర్లు, ఆహార రంగులు-సంకలనాలు, సిమెంట్, ప్యాకేజ్డ్ తాగునీరు. ఇతర ఎంపికల్లో పుస్తకంలో పేర్కొనని సాధారణ వస్తువులు కలిసి ఉన్నాయి.
కొత్తగా కొన్న ఇస్త్రీ పెట్టె నుంచి విద్యుత్ షాక్ తగిలి వెంటనే దుకాణదారుకు ఫిర్యాదు చేయడం పాఠ్యపుస్తక వర్గీకరణలో ఏ హక్కుకు సంబంధించింది?
A. ఎంపిక హక్కు
B. వినియోగదారుల విద్య హక్కు
C. భద్రత హక్కు
D. ప్రాతినిధ్య హక్కు
Answer & explanation
Correct: C — భద్రత హక్కు
విద్యుత్ షాక్ వల్ల శరీరానికి హాని కలగడం ప్రాణానికి, ఆరోగ్యానికి ముప్పు; అలాంటి లోపభూయిష్ట ఉత్పత్తుల నుంచి రక్షణ భద్రత హక్కు. ఇక్కడ ఎంపిక స్వేచ్ఛ, విద్య, ప్రాతినిధ్యం ప్రధాన అంశాలు కావు.
టెలిఫోన్ సేవతో నెలల తరబడి అసంతృప్తి చెంది ఒక వినియోగదారుడు జిల్లా కమిషన్‌లో కేసు వేయడం ఏ హక్కును వినియోగించుకోవడం?
A. సమాచార హక్కు
B. ఎంపిక హక్కు
C. భద్రత హక్కు
D. పరిష్కార హక్కు
Answer & explanation
Correct: D — పరిష్కార హక్కు
సేవా లోపంపై కమిషన్‌లో ఫిర్యాదు చేసి పరిహారం కోరడం పరిష్కారాన్ని కోరే హక్కును వినియోగించుకోవడమే. సమాచారం (వివరాలు తెలుసుకోవడం), ఎంపిక (నిర్ణయ స్వేచ్ఛ), భద్రత (ప్రాణ రక్షణ) ఇక్కడ ప్రధానం కాదు.
COPRA 2019 సవరణ గురించి కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
1. ఇంటర్నెట్ ద్వారా కొనుగోళ్లు కూడా పరిధిలోకి వచ్చాయి.
2. లోపభూయిష్ట ఉత్పత్తి, సేవా లోపం ఉంటే తయారీదారు/సేవాదాతకు జరిమానా లేదా జైలు శిక్ష విధించవచ్చు.
3. కమిషన్ వెలుపల మధ్యవర్తి ద్వారా పరిష్కారాన్ని ప్రోత్సహిస్తారు.
A. 1, 2, 3 అన్నీ సరైనవి
B. 1, 2 మాత్రమే సరైనవి
C. 2, 3 మాత్రమే సరైనవి
D. 1, 3 మాత్రమే సరైనవి
Answer & explanation
Correct: A — 1, 2, 3 అన్నీ సరైనవి
పాఠ్యపుస్తకం ప్రకారం 2019 సవరణ ఇంటర్నెట్ కొనుగోళ్లను చేర్చింది, లోపభూయిష్ట ఉత్పత్తి లేదా సేవా లోపానికి తయారీదారు/సేవాదాతను శిక్షార్హుడిని చేసింది, మధ్యవర్తి ద్వారా పరిష్కారాన్ని ప్రోత్సహించింది. మూడూ సరైనవే.
చిన్న చిల్లర కొనుగోళ్లలో వినియోగదారుల ఫిర్యాదులు నిరూపించడం కష్టమవడానికి పుస్తకం చెప్పిన కారణం ఏమిటి?
A. చిన్న కొనుగోళ్లపై చట్టం వర్తించదు
B. చాలా కొనుగోళ్లకు క్యాష్ మెమో ఇవ్వకపోవడం వల్ల సాక్ష్యం సేకరించడం కష్టం
C. చిల్లర వ్యాపారులు ఎప్పుడూ కమిషన్‌కు హాజరవుతారు
D. కమిషన్లు చిన్న ఫిర్యాదులను స్వీకరించవు
Answer & explanation
Correct: B — చాలా కొనుగోళ్లకు క్యాష్ మెమో ఇవ్వకపోవడం వల్ల సాక్ష్యం సేకరించడం కష్టం
పుస్తకం ప్రకారం మార్కెట్‌లో చాలా కొనుగోళ్లు చిన్న చిల్లర అమ్మకాలు, వాటికి క్యాష్ మెమోలు ఇవ్వరు, కాబట్టి కొనుగోలు సాక్ష్యం లభించదు. చట్టం చిన్న కొనుగోళ్లకు వర్తించదన్న ప్రకటన పుస్తకానికి విరుద్ధం.
కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
1. ఆభరణాల ప్రమాణీకరణ ధృవీకరణ Hallmark.
2. నష్ట తీవ్రత ప్రకారం పరిహారం పొందే హక్కు వినియోగదారుడికి ఉంది.
3. వినియోగదారుల పరిష్కార ప్రక్రియ చాలా సులభం, వేగవంతం.
A. 1, 3 మాత్రమే సరైనవి
B. 2, 3 మాత్రమే సరైనవి
C. 1, 2 మాత్రమే సరైనవి
D. 1, 2, 3 అన్నీ సరైనవి
Answer & explanation
Correct: C — 1, 2 మాత్రమే సరైనవి
Hallmark ఆభరణాలకు ధృవీకరణ, పరిహారం నష్ట తీవ్రతను బట్టి ఉంటుంది – ప్రకటనలు 1, 2 సరైనవి. పాఠ్యపుస్తకం ప్రకారం ప్రక్రియ క్లిష్టంగా, ఖరీదుగా, సమయం పట్టేదిగా మారుతోంది కాబట్టి ప్రకటన 3 తప్పు.
అవగాహన సర్వేలో 5, 12, 13, 15, 16 ప్రశ్నలకు C (ఎప్పుడూ కాదు), మిగతా అన్ని ప్రశ్నలకు A (ఎల్లప్పుడూ) అని సమాధానమిచ్చిన వ్యక్తి గురించి పుస్తకం ఏమంటుంది?
A. అతడు వినియోగదారుడిగా మేల్కొనాల్సిన అవసరం ఉంది
B. అతడు కొంతవరకు మాత్రమే చైతన్యవంతుడు
C. అతడి స్కోరును లెక్కించలేం
D. అతడు వినియోగదారుడిగా అత్యంత చైతన్యవంతుడు
Answer & explanation
Correct: D — అతడు వినియోగదారుడిగా అత్యంత చైతన్యవంతుడు
ఆ ఐదు ప్రశ్నలు నిర్లక్ష్య ధోరణులను (తలరాతని సరిపెట్టుకోవడం, ఎక్కువ ధర = మంచి నాణ్యత అనుకోవడం, ఆఫర్లకు వెంటనే స్పందించడం, దుకాణదారుని గుడ్డిగా నమ్మడం, హోమ్ డెలివరీపై నమ్మకం) సూచిస్తాయి; వాటికి C, మిగతా జాగ్రత్త చర్యలకు A అంటే అత్యంత చైతన్యం.