లోహాలు & అలోహాలు (Metals and Non-metals) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for లోహాలు & అలోహాలు (Metals and Non-metals) (10వ తరగతి సైన్స్ – భౌతిక రసాయన శాస్త్రం (Class 10 Physical Science)). Tap an option to check instantly · page 6 of 6.
Q51Hard
భర్జనం, భస్మీకరణాల గురించి కింది ప్రవచనాలు పరిశీలించండి. 1) భర్జనంలో సల్ఫైడ్ ధాతువును అధిక గాలిలో వేడిచేస్తారు. 2) భస్మీకరణంలో కార్బోనేట్ ధాతువును పరిమిత గాలిలో వేడిచేస్తారు. 3) రెండు ప్రక్రియల్లోనూ ధాతువు నుండి నేరుగా స్వచ్ఛ లోహం వస్తుంది. సరైనవి ఏవి?
A. 1 మరియు 3 మాత్రమే
B. 2 మరియు 3 మాత్రమే
C. 1 మరియు 2 మాత్రమే
D. 1, 2 మరియు 3
Answer & explanation
Correct: C — 1 మరియు 2 మాత్రమే
భర్జనం (అధిక గాలి, సల్ఫైడ్లు), భస్మీకరణం (పరిమిత గాలి, కార్బోనేట్లు) – ఈ రెండు ప్రవచనాలు సరైనవి. కానీ రెండూ ధాతువును లోహ ఆక్సైడ్‌గా మాత్రమే మారుస్తాయి; లోహం పొందడానికి తర్వాత కార్బన్ వంటి క్షయకరణ కారకంతో క్షయకరణం చేయాలి, కాబట్టి ప్రవచనం 3 తప్పు.
A. Al క్షయకరణం చెందుతుంది; MnO₂ ఆక్సీకరణం చెందుతుంది
B. Mn ఆక్సీకరణం చెందుతుంది; Al₂O₃ క్షయకరణం చెందుతుంది
C. రెండూ క్షయకరణం చెందుతాయి
D. Al ఆక్సీకరణం చెందుతుంది; MnO₂ క్షయకరణం చెందుతుంది
Answer & explanation
Correct: D — Al ఆక్సీకరణం చెందుతుంది; MnO₂ క్షయకరణం చెందుతుంది
ఈ చర్యలో అల్యూమినియం ఆక్సిజన్ పొంది Al₂O₃ గా మారుతుంది (ఆక్సీకరణం); మాంగనీస్ డై ఆక్సైడ్ ఆక్సిజన్ కోల్పోయి Mn లోహంగా మారుతుంది (క్షయకరణం). ఒకే చర్యలో ఆక్సీకరణం, క్షయకరణం కలిసే జరుగుతాయి కాబట్టి రెండూ క్షయకరణం కావడం అసాధ్యం.
సోడియం, మెగ్నీషియం, కాల్షియం, అల్యూమినియం ఆక్సైడ్లను కార్బన్‌తో క్షయకరణం చేయలేకపోవడానికి కారణం ఏది?
A. ఈ లోహాలకు కార్బన్ కంటే ఆక్సిజన్ పట్ల ఎక్కువ ఆసక్తి (affinity) ఉంటుంది
B. ఈ లోహాలు కార్బన్ కంటే తక్కువ చర్యాశీలమైనవి
C. ఈ ఆక్సైడ్లు నీటిలో కరగవు
D. ఈ లోహాలు ఆమ్లాలతో చర్య జరపవు
Answer & explanation
Correct: A — ఈ లోహాలకు కార్బన్ కంటే ఆక్సిజన్ పట్ల ఎక్కువ ఆసక్తి (affinity) ఉంటుంది
శ్రేణి పైభాగంలోని లోహాలు ఆక్సిజన్‌ను గట్టిగా పట్టుకుంటాయి; కార్బన్ ఆ ఆక్సిజన్‌ను లాక్కోలేదు, కాబట్టి వీటిని విద్యుద్విశ్లేషణ క్షయకరణంతో తీస్తారు. అవి తక్కువ చర్యాశీలమైతే కార్బన్‌తోనే సాధ్యమయ్యేది; ద్రావణీయత లేదా ఆమ్లాలతో చర్య జరపకపోవడం కారణం కావు.
లోహం M ను విద్యుద్విశ్లేషణ ద్వారా శుద్ధి చేయడానికి సరైన ఏర్పాటు ఏది?
A. ఆనోడ్: స్వచ్ఛ M పట్టీ; కాథోడ్: అశుద్ధ M; విద్యుద్విశ్లేష్యం: M లవణ ద్రావణం
B. ఆనోడ్: అశుద్ధ M; కాథోడ్: స్వచ్ఛ M పట్టీ; విద్యుద్విశ్లేష్యం: M లవణ ద్రావణం
C. ఆనోడ్: అశుద్ధ M; కాథోడ్: స్వచ్ఛ M పట్టీ; విద్యుద్విశ్లేష్యం: స్వేదన జలం
D. ఆనోడ్, కాథోడ్ రెండూ అశుద్ధ M; విద్యుద్విశ్లేష్యం: కిరోసిన్
Answer & explanation
Correct: B — ఆనోడ్: అశుద్ధ M; కాథోడ్: స్వచ్ఛ M పట్టీ; విద్యుద్విశ్లేష్యం: M లవణ ద్రావణం
అశుద్ధ లోహం ఆనోడ్‌గా ఉండి కరుగుతుంది, ద్రావణంలోని M అయాన్లు స్వచ్ఛ M పట్టీ (కాథోడ్) పై నిక్షిప్తమవుతాయి; విద్యుద్విశ్లేష్యం ఆ లోహ లవణ ద్రావణం. స్వేదన జలం లేదా కిరోసిన్‌లో అయాన్లు లేక విద్యుత్ ప్రవహించదు, ఆనోడ్–కాథోడ్ తారుమారైతే స్వచ్ఛత రాదు.
వాదన (A): కృత్యం 3.14 లో నూనె పొరతో కప్పిన మరిగిన నీటి నాళికలో ఇనుప మేకులు తుప్పు పట్టవు. కారణం (R): అక్కడ నీరు మాత్రమే ఉండి, గాలి లేదు. సరైన సమాధానం ఏది?
A. A, R రెండూ సరైనవి కానీ R అనేది A కి వివరణ కాదు
B. A సరైనది కానీ R సరికాదు
C. A, R రెండూ సరైనవి మరియు R అనేది A కి సరైన వివరణ
D. A సరికాదు కానీ R సరైనది
Answer & explanation
Correct: C — A, R రెండూ సరైనవి మరియు R అనేది A కి సరైన వివరణ
తుప్పు పట్టాలంటే గాలి, నీరు రెండూ కావాలి; నూనె పొర వల్ల ఆ నాళికలో గాలి లేనందువల్ల మేకులు తుప్పు పట్టవు. కాబట్టి A సరైనది, R కూడా సరైనది మరియు ఇదే A కి కారణం. పొడి గాలి ఉన్న నాళిక (CaCl₂) లో కూడా ఇదే సూత్రం, కానీ అక్కడ లేనిది నీరు.
ఆభరణాల తయారీలో వాడే 22 క్యారెట్ల బంగారంలో స్వచ్ఛ బంగారం భాగం ఎంత?
A. 24 భాగాల్లో 2 భాగాలు (రాగి లేదా వెండి 22 భాగాలు)
B. 22 భాగాల్లో 24 భాగాలు
C. 100 భాగాల్లో 22 భాగాలు (మిగతా 78 భాగాలు రాగి)
D. 24 భాగాల్లో 22 భాగాలు (రాగి లేదా వెండి 2 భాగాలు)
Answer & explanation
Correct: D — 24 భాగాల్లో 22 భాగాలు (రాగి లేదా వెండి 2 భాగాలు)
24 క్యారెట్ల బంగారం పూర్తిగా స్వచ్ఛమైనది, మెత్తనిది. 22 క్యారెట్లు అంటే 22 భాగాలు స్వచ్ఛ బంగారం, 2 భాగాలు రాగి లేదా వెండి కలిపిన మిశ్రమం (24 లో 22 = సుమారు 91.7%). ఇది నగలకు కావలసిన కఠినత్వాన్ని ఇస్తుంది.
A. అమాల్గమ్‌లో తప్పనిసరిగా ఇనుము ప్రధాన లోహంగా ఉంటుంది
B. ఇత్తడి రాగి + జింక్ మిశ్రమం
C. కంచు రాగి + టిన్ మిశ్రమం
D. మిశ్రమ లోహాల ద్రవీభవన స్థానం సాధారణంగా స్వచ్ఛ లోహాల కంటే తక్కువ
Answer & explanation
Correct: A — అమాల్గమ్‌లో తప్పనిసరిగా ఇనుము ప్రధాన లోహంగా ఉంటుంది
ఒక లోహం పాదరసం అయిన మిశ్రమ లోహాన్ని అమాల్గమ్ అంటారు, ఇనుము అని కాదు; కాబట్టి ఆ ప్రవచనం తప్పు. ఇత్తడి (Cu+Zn), కంచు (Cu+Sn) సరైన నిర్వచనాలు; మిశ్రమ లోహాల విద్యుత్ వాహకత, ద్రవీభవన స్థానం స్వచ్ఛ లోహాల కంటే తక్కువ.
ఒక వ్యక్తి పాత బంగారు గాజులను ఒక ద్రావణంలో ముంచగా అవి కొత్తవాటిలా మెరిశాయి కానీ వాటి బరువు గణనీయంగా తగ్గింది. ఆ ద్రావణం ఏది అయి ఉంటుంది?
A. విరళ హైడ్రోక్లోరిక్ ఆమ్లం
B. ఆక్వా రీజియా
C. నిమ్మరసం
D. విరళ సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం
Answer & explanation
Correct: B — ఆక్వా రీజియా
విరళ HCl, విరళ H₂SO₄, నిమ్మరసం బంగారాన్ని కరిగించలేవు; బంగారం కరిగే కొన్ని కారకాల్లో ఆక్వా రీజియా ఒకటి. అది పైపొరను కరిగించి మెరుపు తెచ్చినా బంగారాన్ని తొలగించి బరువు తగ్గించింది; ఇది పాఠ్యాంతం అభ్యాస ప్రశ్నకు సమాధానం.
వేడి నీటి ట్యాంకులకు ఉక్కుకు బదులుగా రాగిని ఎందుకు వాడతారు?
A. రాగి ఉక్కు కంటే చౌక
B. రాగి ఉక్కు కంటే ఎక్కువ చర్యాశీలమైనది
C. రాగి నీరు, ఆవిరితో చర్య జరపదు; ఉక్కు (ఇనుము) తుప్పు పడుతుంది
D. రాగి నీటితో చర్య జరిపి రక్షక పొరను ఏర్పరుస్తుంది
Answer & explanation
Correct: C — రాగి నీరు, ఆవిరితో చర్య జరపదు; ఉక్కు (ఇనుము) తుప్పు పడుతుంది
రాగి చర్యాశీలత శ్రేణిలో కింద ఉండి నీరు, ఆవిరితో చర్య జరపదు, కాబట్టి ట్యాంకు సురక్షితంగా ఉంటుంది. ఇనుము ఆవిరితో చర్య జరపడంతో పాటు గాలి, నీటి ప్రభావంతో తుప్పు పడుతుంది. రాగి ఎక్కువ చర్యాశీలం అనేది తప్పు; అది హైడ్రోజన్ కంటే కింద ఉంది.
చర్యాశీలత శ్రేణిలో హైడ్రోజన్ [H] కంటే కింద ఉన్న లోహాల సముదాయం ఏది?
A. Zn, Fe, Pb, Cu
B. Al, Zn, Fe, Pb
C. K, Na, Ca, Mg
D. Cu, Hg, Ag, Au
Answer & explanation
Correct: D — Cu, Hg, Ag, Au
పట్టిక 3.2 లో [H] తర్వాత Cu, Hg, Ag, Au వస్తాయి; ఇవి విరళ ఆమ్లాల నుండి హైడ్రోజన్‌ను స్థానభ్రంశం చేయలేవు. Zn, Fe, Pb, Al, K, Na, Ca, Mg అన్నీ హైడ్రోజన్ కంటే పైన ఉన్నాయి. మొదటి సముదాయంలోని రాగి మాత్రమే కింద ఉంది, మిగతావి పైన.
భర్జనం, భస్మీకరణాల గురించి కింది ప్రవచనాలు పరిశీలించండి. 1) భర్జనంలో సల్ఫైడ్ ధాతువును అధిక గాలిలో వేడిచేస్తారు. 2) భస్మీకరణంలో కార్బోనేట్ ధాతువును పరిమిత గాలిలో వేడిచేస్తారు. 3) రెండు ప్రక్రియల్లోనూ ధాతువు నుండి నేరుగా స్వచ్ఛ లోహం వస్తుంది. సరైనవి ఏవి?