ఫ్లెమింగ్ ఎడమచేతి నియమం – బలం దిశ, ఉదాహరణలు (Fleming's Left-Hand Rule)
Free practice MCQs with answers and explanations for ఫ్లెమింగ్ ఎడమచేతి నియమం – బలం దిశ, ఉదాహరణలు (Fleming's Left-Hand Rule) in విద్యుత్ ప్రవాహ అయస్కాంత ప్రభావాలు (Magnetic Effects of Electric Current). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
ఫ్లెమింగ్ ఎడమచేతి నియమంలో చూపుడువేలు ఏ దిశను సూచిస్తుంది?
A. అయస్కాంత క్షేత్ర దిశను
B. విద్యుత్ ప్రవాహ దిశను
C. బలం దిశను
D. ఎలక్ట్రాన్ల దిశను
Answer & explanation
Correct: A — అయస్కాంత క్షేత్ర దిశను
నియమం ప్రకారం చూపుడువేలు క్షేత్ర దిశను, మధ్యవేలు ప్రవాహ దిశను, బొటనవేలు చలనం లేదా బలం దిశను చూపుతాయి. మూడు వేళ్లు పరస్పరం లంబంగా ఉండాలి; కాబట్టి ప్రవాహ లేదా బల దిశలను చెప్పేవి ఇతర వేళ్లు.
ప్రవాహ దిశ, క్షేత్ర దిశ పరస్పరం లంబంగా ఉన్నప్పుడు వాహకంపై బలం దిశ గురించి సరైన ప్రవచనం ఏది?
A. బలం ప్రవాహ దిశకు, క్షేత్ర దిశకు రెండింటికీ లంబంగా ఉంటుంది
B. బలం ప్రవాహ దిశలోనే ఉంటుంది
C. బలం క్షేత్ర దిశకు సమాంతరంగా ఉంటుంది
D. బలం ఎల్లప్పుడూ శూన్యం
Answer & explanation
Correct: A — బలం ప్రవాహ దిశకు, క్షేత్ర దిశకు రెండింటికీ లంబంగా ఉంటుంది
ఫ్లెమింగ్ ఎడమచేతి నియమంలో మూడు వేళ్లు పరస్పరం లంబం; బొటనవేలు చూపే బలం చూపుడువేలు (క్షేత్రం), మధ్యవేలు (ప్రవాహం) రెండింటికీ లంబంగా ఉంటుంది. బలం ప్రవాహం వెంటే లేదా క్షేత్రానికి సమాంతరంగా ఉండదు, శూన్యం కూడా కాదు.
ఒక ఆల్ఫా కణం (ధనావేశం) పడమర వైపు విసిరితే, అయస్కాంత క్షేత్రం వల్ల ఉత్తరం వైపు విక్షేపం చెందింది. క్షేత్ర దిశ ఏమిటి?
A. దక్షిణం వైపు
B. పైకి
C. తూర్పు వైపు
D. కిందికి
Answer & explanation
Correct: B — పైకి
ధనావేశ కణం చలన దిశే ప్రవాహ దిశ (పడమర). బలం ఉత్తరం, ప్రవాహం పడమర, కాబట్టి ఎడమచేతి నియమం ప్రకారం క్షేత్రం పైకి ఉండాలి. క్షేత్రం కిందికి ఉంటే కణం దక్షిణం వైపు విక్షేపం చెందుతుంది; క్షేత్రం ప్రవాహ రేఖలో ఉంటే విక్షేపమే ఉండదు.
అయస్కాంత క్షేత్రానికి లంబంగా ప్రవేశించే ఎలక్ట్రాన్పై బలం దిశను ఫ్లెమింగ్ ఎడమచేతి నియమంతో కనుగొనేటప్పుడు ప్రవాహ దిశను ఎలా తీసుకోవాలి?
A. ఎలక్ట్రాన్ చలన దిశలోనే
B. క్షేత్ర దిశలో
C. ఎలక్ట్రాన్ చలన దిశకు వ్యతిరేకంగా
D. ఎలా తీసుకున్నా ఫలితం ఒకటే
Answer & explanation
Correct: C — ఎలక్ట్రాన్ చలన దిశకు వ్యతిరేకంగా
సంప్రదాయ విద్యుత్ ప్రవాహ దిశ ఎల్లప్పుడూ ధనావేశ చలన దిశ; ఎలక్ట్రాన్ ఋణావేశం కాబట్టి ప్రవాహ దిశ దాని చలనానికి వ్యతిరేకం. ఎలక్ట్రాన్ దిశనే తీసుకుంటే బలం దిశ తప్పుగా వస్తుంది, ఉదాహరణ 12.2లో ఈ జాగ్రత్తతోనే సమాధానం "పేజీ లోపలికి" వచ్చింది.
గది వెనుక గోడకు వీపు ఆనించి కూర్చున్న వ్యక్తి వైపు నుంచి ముందు గోడ వైపు అడ్డంగా కదిలే ఎలక్ట్రాన్ పుంజం, వ్యక్తి కుడి వైపు విక్షేపం చెందింది. అయస్కాంత క్షేత్ర దిశ?
A. పైకి
B. ఎడమ వైపు
C. కిందికి
D. ముందు గోడ వైపు
Answer & explanation
Correct: C — కిందికి
ఎలక్ట్రాన్ ముందుకు కదులుతుంటే సంప్రదాయ ప్రవాహ దిశ వెనుకకు. బలం కుడి వైపు, ప్రవాహం వెనుక వైపు కాబట్టి ఎడమచేతి నియమం ప్రకారం క్షేత్రం కిందికి ఉండాలి. క్షేత్రం పైకి ఉంటే విక్షేపం ఎడమ వైపు వస్తుంది; ముందు గోడ వైపు ఉంటే విక్షేపమే ఉండదు.
అయస్కాంత క్షేత్రంలో స్వేచ్ఛగా కదిలే ప్రోటాన్ యొక్క ఏ లక్షణాలు మారగలవు?
A. ద్రవ్యరాశి, వడి
B. ద్రవ్యరాశి, ద్రవ్యవేగం
C. వడి, ద్రవ్యరాశి, ఆవేశం
D. వేగం (Velocity), ద్రవ్యవేగం (Momentum)
Answer & explanation
Correct: D — వేగం (Velocity), ద్రవ్యవేగం (Momentum)
అయస్కాంత బలం చలన దిశకు లంబంగా పనిచేస్తుంది, కాబట్టి వడి మారదు కానీ దిశ మారుతుంది; అందువల్ల వేగం, ద్రవ్యవేగం (ఇవి దిశతో కూడిన రాశులు) మారతాయి. ద్రవ్యరాశి, ఆవేశం కణం స్వభావాలు, అవి మారవు.
క్షేత్రం పైకి, ప్రవాహం ఉత్తరం నుంచి దక్షిణానికి ఉన్న సరళ తీగపై అయస్కాంత బలం ఏ దిశలో ఉంటుంది? (తూర్పు, ఉత్తరం, పైకి దిశలను సాధారణ కార్టీజియన్ అక్షాలుగా తీసుకోండి)
A. పడమర
B. తూర్పు
C. ఉత్తరం
D. కిందికి
Answer & explanation
Correct: A — పడమర
బలం = ప్రవాహం × క్షేత్రం దిశ (ఎడమచేతి నియమంతో సమానం). ప్రవాహం దక్షిణం, క్షేత్రం పైకి అయితే వాటికి లంబంగా బలం తూర్పు–పడమర రేఖపై ఉంటుంది; దక్షిణం × పైకి గణించగా పడమర వస్తుంది. ఉత్తరం లేదా కిందికి రాదు, ఎందుకంటే బలం రెండు దిశలకు లంబం.