విద్యుత్ ప్రవాహ అయస్కాంత ప్రభావాలు (Magnetic Effects of Electric Current) · Practice MCQs

Correct: A — హాన్స్ క్రిస్టియన్ ఆయర్‌స్టెడ్

ఆయర్‌స్టెడ్ 1820లో విద్యుత్ ప్రవహిస్తున్న తీగ దగ్గర దిక్సూచి సూచీ విక్షేపం చెందడాన్ని అనుకోకుండా గమనించి, విద్యుత్తు–అయస్కాంతత్వం సంబంధం ఉన్నవని చూపారు. ఆంపియర్ ఆ తర్వాత వాహకంపై బలం గురించి సూచించారు; ఫ్లెమింగ్ దిశా నియమాల కర్త.

Correct: B — విక్షేపం చెందుతుంది

తీగలో ప్రవాహం వల్ల ఏర్పడే అయస్కాంత క్షేత్రం దిక్సూచి సూచీపై బలం చూపి దాన్ని తన స్థానం నుంచి తిప్పుతుంది. రాగి అయస్కాంత పదార్థం కాదు కాబట్టి అతుక్కోదు; సూచీ కరగడం ఉష్ణ ప్రభావం కాదు, ఇక్కడ గమనించింది అయస్కాంత ప్రభావమే.

Correct: C — ఒక చిన్న దండాయస్కాంతం

దిక్సూచి సూచీ ఒక చిన్న దండాయస్కాంతమే; అందుకే దాని ఒక చివర ఉత్తరం, మరో చివర దక్షిణం వైపు తిరుగుతుంది. సాధారణ ఇనుప ముక్క లేదా రాగి తీగ ముక్కకు ఇలా స్థిర దిశ ఉండదు, విద్యుత్ లేకుండా అది విద్యుదయస్కాంతం కాదు.

Correct: D — అయస్కాంతం చుట్టూ దాని బలాన్ని గుర్తించగల ప్రదేశం

అయస్కాంతం చుట్టూ ఉండి, ఆ అయస్కాంత బలాన్ని గుర్తించగలిగే ప్రదేశాన్ని అయస్కాంత క్షేత్రం అంటారు. ఇనుప రజను క్షేత్రం ఉనికిని మాత్రమే చూపుతుంది; క్షేత్రం అనేది కేవలం లోపలి భాగం లేదా ఒక ధ్రువం కాదు, చుట్టూ వ్యాపించిన ప్రదేశం.

Correct: A — ఉత్తర ధ్రువం నుండి దక్షిణ ధ్రువానికి

సంప్రదాయం ప్రకారం క్షేత్ర రేఖలు అయస్కాంతం బయట ఉత్తర ధ్రువం నుంచి బయలుదేరి దక్షిణ ధ్రువంలో కలుస్తాయి. లోపల అవి దక్షిణం నుంచి ఉత్తరానికి ఉంటాయి, అందుకే సంవృత వక్రాలవుతాయి. క్షేత్రానికి నిర్దిష్ట దిశ ఉంటుంది కాబట్టి "ఎటూ లేదు" తప్పు.

Correct: B — ఎక్కువ బలంగా ఉంటుంది

రేఖల సాన్నిహిత్యం క్షేత్ర బలాన్ని సూచిస్తుంది: రేఖలు ఎంత దగ్గరగా ఉంటే క్షేత్రం అంత బలంగా ఉంటుంది, అక్కడ మరో అయస్కాంత ధ్రువంపై బలం ఎక్కువ. రేఖలు దూరంగా ఉన్నచోట క్షేత్రం బలహీనం; దిశ మారడానికి దీనికి సంబంధం లేదు.

Correct: C — తీగ కేంద్రంగా ఉన్న ఏకకేంద్ర వృత్తాలు

కృత్యం 12.5లో ఇనుప రజను తీగ చుట్టూ ఏకకేంద్ర వృత్తాల నమూనాలో అమరింది; అవే అయస్కాంత క్షేత్ర రేఖలు. క్షేత్రం తీగ వెంబడి సరళరేఖలుగా లేదా తీగ నుంచి బయటికి వ్యాపించే రేఖలుగా ఉండదు.

Correct: D — విద్యుత్ ప్రవాహ దిశను

ప్రవాహ తీగను కుడిచేతితో పట్టుకున్నట్టు ఊహించి, బొటనవేలిని ప్రవాహ దిశలో ఉంచితే చుట్టుకున్న వేళ్లు క్షేత్ర రేఖల దిశను చూపిస్తాయి. కాబట్టి బొటనవేలు ప్రవాహాన్ని, వంగిన వేళ్లు క్షేత్రాన్ని సూచిస్తాయి; బలం దిశను చెప్పేది ఎడమచేతి నియమం.

Correct: A — సమాంతర సరళరేఖలు

లూప్ ప్రతి బిందువు చుట్టూ ఏర్పడే పెద్ద వృత్తాల చాపాలు కేంద్రం వద్దకు వచ్చేసరికి దాదాపు సరళరేఖల్లా కనిపిస్తాయి. అందుకే కేంద్రంలో క్షేత్ర రేఖలు సమాంతర సరళరేఖలు; క్షేత్రం లేకపోవడం అనేది ప్రవాహం ఉన్నప్పుడు సాధ్యం కాదు.

Correct: B — సోలనాయిడ్

దగ్గరదగ్గరగా చుట్టిన అనేక వృత్తాకార చుట్టల సిలిండర్ రూపం కాయిల్‌ను సోలనాయిడ్ అంటారు. రియోస్టాట్ చర నిరోధం, ఫ్యూజ్ రక్షణ పరికరం, అమ్మీటర్ ప్రవాహాన్ని కొలిచే పరికరం – ఇవి ఏవీ ఈ నిర్వచనానికి సరిపోవు.