రసాయన చర్యలు & సమీకరణాలు (Chemical Reactions and Equations) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for రసాయన చర్యలు & సమీకరణాలు (Chemical Reactions and Equations) (10వ తరగతి సైన్స్ – భౌతిక రసాయన శాస్త్రం (Class 10 Physical Science)). Tap an option to check instantly · page 3 of 6.
Q21Moderate
కింది వాటిలో రసాయన చర్య జరిగిందని తెలిపే పాఠంలోని సూచన కానిది ఏది?
A. పదార్థం ఆకృతి (shape) మాత్రమే మారడం
B. వాయువు వెలువడటం
C. రంగులో మార్పు
D. ఉష్ణోగ్రతలో మార్పు
Answer & explanation
Correct: A — పదార్థం ఆకృతి (shape) మాత్రమే మారడం
పాఠం నాలుగు సూచనలు చెబుతుంది: స్థితి మార్పు, రంగు మార్పు, వాయువు విడుదల, ఉష్ణోగ్రత మార్పు. ఆకృతి మాత్రమే మారడం (ఉదా: కాగితం మడతపెట్టడం) భౌతిక మార్పు, అందులో కొత్త పదార్థం ఏర్పడదు.
బాణానికి ఎడమ వైపున ఉన్న జింక్, సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం క్రియాజనకాలు. కుడి వైపున ఉన్న జింక్ సల్ఫేట్, హైడ్రోజన్ క్రియాజన్యాలు; హైడ్రోజన్‌ను క్రియాజనకంతో కలిపిన కలయికలు రెండు వైపులా పదార్థాలను తప్పుగా కలుపుతాయి.
Zn + H₂SO₄ → ZnSO₄ + H₂ సమీకరణం గురించి సరైన వాక్యం ఏది?
A. Zn సంఖ్య సమానం కాదు కాబట్టి అసమతుల్యం
B. O పరమాణువులు ఎడమ వైపు 2, కుడి వైపు 4
C. ఇది ఇప్పటికే సమతుల్యంగా ఉంది, ఎందుకంటే ప్రతి మూలకం పరమాణువులు రెండు వైపులా సమానం
D. H పరమాణువులు ఎడమ 4, కుడి 2
Answer & explanation
Correct: C — ఇది ఇప్పటికే సమతుల్యంగా ఉంది, ఎందుకంటే ప్రతి మూలకం పరమాణువులు రెండు వైపులా సమానం
లెక్కిస్తే Zn 1–1, H 2–2, S 1–1, O 4–4 వస్తాయి; అంటే అన్ని మూలకాలు సమానం, సమీకరణం సమతుల్యం. మిగతా వాక్యాల్లోని సంఖ్యలు వాస్తవ లెక్కలకు విరుద్ధం, కాబట్టి అవి తప్పు.
Fe + H₂O → Fe₃O₄ + H₂ సమీకరణాన్ని సమతుల్యం చేయడానికి మొదట ఆక్సిజన్‌ను ఎందుకు ఎంచుకున్నారు?
A. ఆక్సిజన్ మిగతా వాటికంటే ఎల్లప్పుడూ తేలిక
B. ఎడమ వైపు ఆక్సిజన్ లేదు
C. ఆక్సిజన్ ఒక్కటే అసమతుల్యంగా ఉంది
D. Fe₃O₄ అత్యధిక పరమాణువులు గల సమ్మేళనం, అందులో ఆక్సిజన్ అత్యధికంగా (4) ఉంది
Answer & explanation
Correct: D — Fe₃O₄ అత్యధిక పరమాణువులు గల సమ్మేళనం, అందులో ఆక్సిజన్ అత్యధికంగా (4) ఉంది
అత్యధిక పరమాణువులున్న సమ్మేళనంలోని అత్యధిక పరమాణువుల మూలకం నుండి మొదలుపెడితే లెక్కలు సులభమవుతాయి. ఇక్కడ Fe₃O₄లో 4 ఆక్సిజన్ ఉన్నాయి. ఆక్సిజన్ ఎడమ వైపు కూడా (H₂Oలో) ఉంది, Fe, H కూడా అసమతుల్యమే.
4H₂O అని కాకుండా H₂O₄ అని రాసి ఆక్సిజన్ సమతుల్యం చేయడం ఎందుకు తప్పు?
A. సూత్రంలోని చిన్న సంఖ్యను మార్చితే పదార్థమే మారిపోతుంది, గుణకం మాత్రమే మార్చాలి
B. H₂O₄ అనే సూత్రం రాయడం కష్టం
C. గుణకాలు ఎప్పుడూ ఆక్సిజన్‌కు వాడకూడదు
D. చిన్న సంఖ్యలు పరమాణువుల సంఖ్యను మార్చవు
Answer & explanation
Correct: A — సూత్రంలోని చిన్న సంఖ్యను మార్చితే పదార్థమే మారిపోతుంది, గుణకం మాత్రమే మార్చాలి
H₂O నీటి సూత్రం; దాన్ని H₂O₄గా మారిస్తే అది నీరు కాకుండా వేరే పదార్థాన్ని సూచిస్తుంది. అందుకే సమతుల్యతలో సూత్రాల ముందు గుణకాలు మాత్రమే మారుస్తాం. చిన్న సంఖ్యలు పరమాణువుల సంఖ్యను నిర్ణయిస్తాయి, కాబట్టి చివరి వాక్యం తప్పు.
3Fe(s) + 4H₂O(g) → Fe₃O₄(s) + 4H₂(g) సమీకరణంలో H₂O కు (g) అని రాయడం దేనిని సూచిస్తుంది?
A. నీరు ద్రావణంగా ఉంది
B. నీరు ఆవిరి (steam) రూపంలో చర్యలో పాల్గొంటోంది
C. నీరు ఘన రూపంలో ఉంది
D. నీరు ఉత్ప్రేరకంగా పనిచేస్తోంది
Answer & explanation
Correct: B — నీరు ఆవిరి (steam) రూపంలో చర్యలో పాల్గొంటోంది
(g) అంటే వాయు స్థితి; నీటికి వాడితే అది ఆవిరి. ద్రావణం అయితే (aq), ఘనం అయితే (s) వాడతారు. స్థితి సంకేతం పదార్థం స్థితిని మాత్రమే చెబుతుంది, ఉత్ప్రేరక పాత్రను కాదు.
సున్నం వేసిన గోడలు 2–3 రోజుల తర్వాత మెరవడానికి కారణమైన పదార్థం ఏది?
A. కాల్షియం ఆక్సైడ్
B. కాల్షియం క్లోరైడ్
C. కాల్షియం కార్బొనేట్
D. సోడియం కార్బొనేట్
Answer & explanation
Correct: C — కాల్షియం కార్బొనేట్
Ca(OH)₂ గాలిలోని CO₂తో నెమ్మదిగా చర్య జరిపి CaCO₃ పలుచని పొరను ఏర్పరుస్తుంది; ఇదే నిగనిగ మెరుపునిస్తుంది. పాలరాయి సూత్రం కూడా CaCO₃. CaO మొదటి దశ పదార్థం మాత్రమే.
శ్వాసక్రియలో గ్లూకోజ్ ఎలా ఏర్పడుతుంది, ఈ చర్య ఏ రకం?
A. ప్రోటీన్లు విడిపోయి; చర్య ఉష్ణగ్రాహకం
B. నీటి విద్యుద్విశ్లేషణ వల్ల; చర్య సంయోగం మాత్రమే
C. కొవ్వుల ఆక్సీకరణ వల్ల; చర్య అవక్షేప చర్య
D. జీర్ణక్రియలో పిండిపదార్థాలు విడిపోయి ఏర్పడుతుంది; చర్య ఉష్ణమోచకం
Answer & explanation
Correct: D — జీర్ణక్రియలో పిండిపదార్థాలు విడిపోయి ఏర్పడుతుంది; చర్య ఉష్ణమోచకం
బియ్యం, బంగాళాదుంప, రొట్టెలలోని కార్బోహైడ్రేట్లు జీర్ణక్రియలో గ్లూకోజ్‌గా మారతాయి; కణాల్లో ఆక్సిజన్‌తో కలిసి శక్తిని విడుదల చేస్తాయి, కాబట్టి ఉష్ణమోచకం. మిగిలిన కలయికల్లోని మూలాలు, చర్య రకాలు పాఠానికి విరుద్ధం.
ఫెర్రస్ సల్ఫేట్ (FeSO₄) ను వేడి చేసినప్పుడు ఏర్పడే క్రియాజన్యాలు ఏవి?
A. Fe₂O₃, SO₂, SO₃
B. FeO, H₂, SO₂
C. Fe, S, O₂
D. FeCl₃, H₂O
Answer & explanation
Correct: A — Fe₂O₃, SO₂, SO₃
2FeSO₄ → Fe₂O₃ + SO₂ + SO₃; ఘనం ఫెర్రిక్ ఆక్సైడ్, వాయువులు సల్ఫర్ డయాక్సైడ్, ట్రైఆక్సైడ్. అందుకే మండే గంధకం వాసన వస్తుంది. ఇతర కలయికల్లో లేని మూలకాలు (క్లోరిన్, నీటి ప్రమేయం) ఈ చర్యలో ఉండవు.
నీటి విద్యుద్విశ్లేషణలో రెండు పరీక్ష నాళికల్లో ఒక దానిలో రెండింతలు వాయువు చేరడానికి కారణం ఏది?
A. ఆక్సిజన్ ఘనపరిమాణం హైడ్రోజన్ కంటే రెండు రెట్లు
B. 2H₂O → 2H₂ + O₂ కాబట్టి హైడ్రోజన్ ఘనపరిమాణం ఆక్సిజన్ కంటే రెండు రెట్లు
C. రెండు నాళికల్లోనూ సమాన పరిమాణం ఏర్పడుతుంది
D. ఒక ఎలక్ట్రోడ్ వద్ద క్లోరిన్ ఏర్పడుతుంది
Answer & explanation
Correct: B — 2H₂O → 2H₂ + O₂ కాబట్టి హైడ్రోజన్ ఘనపరిమాణం ఆక్సిజన్ కంటే రెండు రెట్లు
సమతుల్య సమీకరణంలో H₂ గుణకం 2, O₂ గుణకం 1; వాయువుల ఘనపరిమాణాలు ఈ నిష్పత్తిలో ఉంటాయి. కాబట్టి రెండింతల వాయువు హైడ్రోజన్. నీటిలో క్లోరిన్ ఉండదు, కాబట్టి అది ఏర్పడదు.