ఇటలీ & జర్మనీ ఏకీకరణ (Unification of Italy & Germany)

ఒకే భాష, సంస్కృతి, చరిత్ర కలిగిన ప్రజలు తమ సొంత దేశం ఏర్పరచుకోవాలనే భావనే జాతీయతావాదం (Nationalism). 19వ శతాబ్దంలో ఇది ఐరోపాలో శక్తివంతమైన శక్తిగా మారింది. దీని ఫలితమే ఇటలీ, జర్మనీ ఏకీకరణ.

• ఫ్రెంచ్ విప్లవ ప్రభావం: స్వేచ్ఛ, సమానత్వం, జాతీయ భావాలు నెపోలియన్ దండయాత్రల ద్వారా ఐరోపా అంతా వ్యాపించాయి.
• వియన్నా కాంగ్రెస్ (1815): నెపోలియన్ ఓటమి తర్వాత ఐరోపా శక్తులు పాత రాజరిక వ్యవస్థను తిరిగి నిలబెట్టడానికి సమావేశమయ్యాయి.
• ప్రముఖ నాయకుడు: ఆస్ట్రియా ప్రధాని మెటర్నిక్ (Metternich).
• సిద్ధాంతం: 'సంప్రదాయవాదం (Conservatism)', పాత రాజ వంశాల పునఃప్రతిష్ఠ (Legitimacy).
• ఇటలీ ఆస్ట్రియా ప్రభావంలో అనేక రాజ్యాలుగా విడిపోయింది
• జర్మనీని 39 రాష్ట్రాల 'జర్మన్ సమాఖ్య'గా ఏర్పరచి ఆస్ట్రియా నాయకత్వం కింద ఉంచారు.
• మెటర్నిక్ యుగం: జాతీయవాద, ఉదారవాద భావాలను అణచివేశారు. కానీ ఈ భావాలు రహస్య సంఘాల ద్వారా కొనసాగాయి.
• 1848 విప్లవాలు: ఐరోపా అంతటా ఉదారవాద, జాతీయవాద తిరుగుబాట్లు జరిగాయి. చాలా వరకు అణచివేయబడ్డా, అవి ఏకీకరణ ఉద్యమాలకు పునాది వేశాయి.

1815కి ముందు ఇటలీ అనేక చిన్న రాజ్యాలుగా విడిపోయి ఉంది – పీడ్మాంట్–సార్డినియా, లొంబార్డీ, వెనీషియా (ఆస్ట్రియా అధీనం), పాపల్ రాష్ట్రాలు, నేపుల్స్ మొదలైనవి. 'ఇటలీ' అనేది ఒక భౌగోళిక పదంగా మాత్రమే ఉండేది.

• కార్బొనారీ (Carbonari):
  1. రహస్య విప్లవ సంఘం
  2. ఇటలీలో జాతీయ ఉద్యమం మొదట వీరే మొదలుపెట్టారు.
• గియుసెప్పే మాజ్జినీ (Giuseppe Mazzini): ఇటలీ ఏకీకరణకు 'ఆత్మ (Soul)' గా పిలుస్తారు.
• 1831లో 'యంగ్ ఇటలీ (Young Italy)' సంఘాన్ని స్థాపించాడు.
• ఇటలీ ప్రజాస్వామ్య గణతంత్రంగా ఏకం కావాలన్నది ఆయన కల.
• 'యంగ్ యూరప్' సంఘాన్ని కూడా స్థాపించాడు.
• ఉద్యమం: యువకులను జాతీయ భావంతో ఉత్తేజపరిచారు. అయితే మాజ్జినీ ప్రయత్నాలు ఆయుధ బలం లేక విఫలమయ్యాయి.
• 1848 విప్లవం:
  1. ఇటలీలో కూడా తిరుగుబాట్లు జరిగాయి
  2. ఆస్ట్రియా అణచివేసింది. మాజ్జినీ రోమ్‌లో గణతంత్రాన్ని ప్రకటించినా అది నిలవలేదు.
• పాఠం: ఇటలీ ఏకీకరణకు బలమైన రాజ్యం, సైన్యం, దౌత్యం అవసరమని తేలింది. ఆ పని పీడ్మాంట్–సార్డినియా చేసింది.
• ఇటలీ విభజన వివరాలు:
  1. ఉత్తరాన లొంబార్డీ, వెనీషియా ఆస్ట్రియా పాలనలో
  2. మధ్యలో పోప్ పాలించే పాపల్ రాష్ట్రాలు
  3. దక్షిణాన బోర్బన్ వంశం పాలించే రెండు సిసిలీల రాజ్యం (Two Sicilies)
  4. వాయవ్యంలో స్వతంత్ర రాజ్యం పీడ్మాంట్–సార్డినియా.
• రిసోర్జిమెంటో (Risorgimento):
  1. ఇటలీ ఏకీకరణ ఉద్యమానికి ఉన్న పేరు
  2. దీని అర్థం 'పునరుత్థానం'.

గుర్తుంచుకునే చిట్కా ఇటలీ ఏకీకరణకు ముగ్గురు: మాజ్జినీ – ఆత్మ; కావూర్ – మెదడు; గారిబాల్డి – కత్తి (ఖడ్గం).

పీడ్మాంట్–సార్డినియా రాజు విక్టర్ ఇమ్మానుయెల్ II (Victor Emmanuel II) పాలనలో కౌంట్ కావూర్ ప్రధానమంత్రి అయ్యాడు. ఆయన దౌత్యం, గారిబాల్డి సైనిక విజయాలు ఇటలీని ఏకం చేశాయి.

• కౌంట్ కావూర్ (Count Cavour): పీడ్మాంట్ ప్రధాని (1852 నుండి). చతురుడైన దౌత్యవేత్త.
• రాజ్య ఆర్థిక, సైనిక శక్తిని పెంచాడు.
• ఫ్రాన్స్ చక్రవర్తి మూడవ నెపోలియన్‌తో ప్లోంబియర్ ఒప్పందం (1858) చేసుకున్నాడు.
• ఆస్ట్రియాతో యుద్ధం (1859): ఫ్రాన్స్ సాయంతో ఆస్ట్రియాను ఓడించి లొంబార్డీని పొందాడు (మజెంటా, సోల్ఫెరినో యుద్ధాలు).
• గారిబాల్డి (Giuseppe Garibaldi): 'ఎర్ర చొక్కాల (Red Shirts)' సైన్యాన్ని నడిపిన విప్లవ వీరుడు.
• 1860లో వెయ్యి మంది స్వచ్ఛంద సైనికులతో సిసిలీ, నేపుల్స్‌ను జయించాడు.
• ఆ ప్రాంతాలను విక్టర్ ఇమ్మానుయెల్ IIకి అప్పగించాడు.
• ఇటలీ రాజ్యం ప్రకటన (1861): విక్టర్ ఇమ్మానుయెల్ II 'ఇటలీ రాజు'గా ప్రకటించబడ్డాడు. అదే సంవత్సరం కావూర్ మరణించాడు.
• ఏకీకరణ పూర్తి:
  1. వెనీషియా: 1866లో ఆస్ట్రియా–ప్రష్యా యుద్ధంలో ఇటలీ, ప్రష్యా పక్షాన నిలవడం వల్ల లభించింది.
  2. రోమ్: 1870లో ఫ్రాంకో–ప్రష్యన్ యుద్ధం సమయంలో ఫ్రెంచ్ సైనికులు వెనక్కి వెళ్లడంతో రోమ్ ఇటలీలో కలిసింది; 1871లో రోమ్ రాజధాని అయింది.

1815 తర్వాత జర్మనీ 39 రాష్ట్రాల సమాఖ్యగా ఉండేది. వీటిలో ఆస్ట్రియా, ప్రష్యా (Prussia) అతి శక్తివంతమైనవి. జర్మనీ ఏకీకరణ ఎవరి నాయకత్వంలో జరగాలన్నది ప్రధాన ప్రశ్న – ఆస్ట్రియా లేదా ప్రష్యా.

• జోల్వరైన్ (Zollverein, 1834): ప్రష్యా నాయకత్వంలో ఏర్పడిన కస్టమ్స్ యూనియన్ (సుంకాల సంఘం). జర్మన్ రాష్ట్రాల మధ్య వాణిజ్య సుంకాలను తొలగించింది. దీనిలో ఆస్ట్రియా లేదు. ఇది ఆర్థిక ఐక్యతకు, ప్రష్యా ప్రభావానికి దోహదపడింది.
• ఫ్రాంక్‌ఫర్ట్ పార్లమెంటు (1848): జర్మన్ ప్రజాప్రతినిధులు ఫ్రాంక్‌ఫర్ట్‌లో సమావేశమై ఏకీకృత జర్మనీకి రాజ్యాంగం రూపొందించారు. ప్రష్యా రాజు నాల్గవ ఫ్రెడరిక్ విలియం కిరీటాన్ని తిరస్కరించడంతో అది విఫలమైంది.
• పాఠం: ఏకీకరణ ప్రసంగాలు, తీర్మానాలతో కాదు, 'రక్తం, ఇనుము'తో జరుగుతుందని త్వరలో తేలింది.
• ప్రష్యా బలం: బలమైన సైన్యం, సమర్థ పాలన, పారిశ్రామిక పురోగతి. 1861లో ప్రష్యా రాజు ఒకటవ విల్హెల్మ్ (Wilhelm I) అయ్యాడు.
• ఆస్ట్రియా–ప్రష్యా పోటీ: జర్మన్ నాయకత్వం కోసం ఈ రెండు దేశాల మధ్య పోటీ కొనసాగింది.

ఓటో వాన్ బిస్మార్క్ (Otto von Bismarck) 1862లో ప్రష్యా ప్రధానమంత్రి అయ్యాడు. ఆయన 'రక్తం, ఇనుము (Blood and Iron)' విధానంతో – అంటే యుద్ధం, సైనిక బలంతో – జర్మనీని ఏకం చేశాడు. అందుకే ఆయనను 'ఇనుప ఛాన్స్‌లర్ (Iron Chancellor)' అంటారు.

• మూడు యుద్ధాలు:
  1. డానిష్ యుద్ధం (1864): ప్రష్యా, ఆస్ట్రియా కలిసి డెన్మార్క్‌ను ఓడించి ష్లెస్విగ్, హోల్‌స్టైన్ ప్రాంతాలను గెలిచాయి.
  2. ఆస్ట్రో–ప్రష్యన్ యుద్ధం (1866): ఏడు వారాల యుద్ధం. సదోవా (Sadowa/Königgrätz) యుద్ధంలో ప్రష్యా గెలిచి ఆస్ట్రియాను జర్మన్ వ్యవహారాల నుండి బయటకు నెట్టింది. 1867లో 'ఉత్తర జర్మన్ సమాఖ్య (North German Confederation)' ఏర్పడింది.
  3. ఫ్రాంకో–ప్రష్యన్ యుద్ధం (1870–71): ఎమ్స్ టెలిగ్రామ్ (Ems Telegram) ఘటన తర్వాత ఫ్రాన్స్ యుద్ధం ప్రకటించింది. సెడాన్ (Sedan) యుద్ధంలో ఫ్రాన్స్ చక్రవర్తి మూడవ నెపోలియన్ పట్టుబడ్డాడు.
• జర్మన్ సామ్రాజ్య ప్రకటన: 18 జనవరి 1871న వెర్సైల్స్‌లోని అద్దాల మందిరంలో (Hall of Mirrors) ప్రష్యా రాజు ఒకటవ విల్హెల్మ్ జర్మన్ చక్రవర్తి (Kaiser) గా ప్రకటించబడ్డాడు.
• ఫ్రాంక్‌ఫర్ట్ ఒప్పందం (1871): ఫ్రాన్స్ అల్సాస్–లోరెయిన్ (Alsace–Lorraine) ప్రాంతాన్ని జర్మనీకి వదులుకుంది. ఇది ఫ్రాన్స్‌లో పగ పెంచి, తరువాత మొదటి ప్రపంచ యుద్ధ ఉద్రిక్తతలకు కారణమైంది.
• తరువాత: 1890లో కైజర్ రెండవ విల్హెల్మ్ బిస్మార్క్‌ను పదవి నుండి తొలగించాడు.

ఇటలీ (1861–1871), జర్మనీ (1871) ఏకీకరణ ఐరోపా శక్తి సమతుల్యతను మార్చింది. కొత్త శక్తివంతమైన జాతీయ దేశాలు ఏర్పడ్డాయి. ఈ మార్పుల ప్రభావం ప్రపంచ రాజకీయాలపై చాలా కాలం ఉంది.

• జర్మనీ: ఐరోపా ఖండంలో అత్యంత శక్తివంతమైన పారిశ్రామిక, సైనిక శక్తిగా ఎదిగింది. బ్రిటన్‌కు పోటీగా మారింది.
• ఇటలీ: రాజ్యాంగబద్ధ రాచరికంగా ఏకమైంది కానీ ఉత్తర (ధనిక), దక్షిణ (పేద) ప్రాంతాల మధ్య వ్యత్యాసం కొనసాగింది.
• పోలిక:
  1. ఇటలీలో ఏకీకరణ నాయకత్వం: పీడ్మాంట్–సార్డినియా (కావూర్, గారిబాల్డి, మాజ్జినీ).
  2. జర్మనీలో నాయకత్వం: ప్రష్యా (బిస్మార్క్).
  3. రెండింటిలో విదేశీ యుద్ధాలు, సైనిక బలం కీలకం.
• కొత్త కూటములు: జర్మనీ బలపడటంతో ఐరోపాలో కూటముల రాజకీయం మొదలైంది. బిస్మార్క్ ఫ్రాన్స్‌ను ఒంటరి చేయడానికి కూటములు ఏర్పరచాడు (ఉదా: త్రైపాక్షిక కూటమి 1882 – జర్మనీ, ఆస్ట్రియా–హంగేరీ, ఇటలీ).
• ఆస్ట్రియా: జర్మన్ వ్యవహారాల నుండి బయటకు వెళ్లి, 1867లో 'ఆస్ట్రియా–హంగేరీ' ద్విముఖ రాచరికంగా మారింది.
• సామ్రాజ్యవాద పోటీ: ఏకమైన ఈ రెండు దేశాలూ ఆఫ్రికా, ఆసియాలో కాలనీల కోసం పోటీలోకి దిగాయి.