వ్యుత్పత్త్యర్థాలు (Etymology) · Practice MCQs

Correct: D — గుడ్డుగా, తరువాత పక్షిగా రెండుసార్లు పుడుతుంది కాబట్టి

ద్విజం = రెండుసార్లు పుట్టేది: మొదట గుడ్డుగా, తరువాత పక్షిగా. అందువల్ల పక్షికి ఈ పేరు వచ్చింది. రెండు రెక్కలు, రెండు కాళ్ళు వంటి కారణాలు నోట్స్‌లో లేవు. ఇదే పదానికి బ్రాహ్మణుడు అనే అర్థం కూడా ఉంది.

Correct: A — కోతి

ప్లవంగం = దూకేది, అంటే కోతి. శాఖామృగం కూడా కోతే (కొమ్మలపై తిరిగే జంతువు). పాము ఉరగం, భుజంగం; ఏనుగు కరి, హస్తి; గుర్రం తురగం. ప్రతి జంతువు పేరు దాని ప్రవర్తన లక్షణం నుండి వచ్చింది.

Correct: B — పక్షులకు రాజు (గరుడుడు)

ఖగపతి = ఖగాల (పక్షుల) పతి (రాజు), అంటే గరుడుడు. మృగాలకు రాజు మృగరాజు (సింహం). భూమికి రాజు, నాగులకు రాజు అనే అర్థాలు ఈ పదానికి లేవు. ఖగం అంటే పక్షి, పతి అంటే రాజు; ఈ రెండింటి కలయికతో ఏర్పడిన పేరు గరుడుడిని సూచిస్తుంది. 'పతి' అనే భాగం ఉన్న పదాలన్నీ రాజు లేదా నాయకుడు అనే అర్థం ఇస్తాయి.

Correct: C — శివుడు

గంగాధరుడు (గంగను ధరించినవాడు), త్రిపురారి (త్రిపురాసురుని శత్రువు), మదనారి (మన్మథుని శత్రువు) మూడూ శివుడి పేర్లు. విష్ణువు పేర్లు పద్మనాభుడు, మురారి, దామోదరుడు. బ్రహ్మ చతురాననుడు, ఇంద్రుడు సహస్రాక్షుడు.

Correct: D — నాభియందు పద్మం కలవాడు

పద్మనాభుడు = పద్మం + నాభి కలవాడు, అంటే విష్ణువు; ఆయన నాభి నుండి పద్మం పుట్టి బ్రహ్మ ఉద్భవించాడని పురాణం. నల్లనివాడు కృష్ణుడు, ఉదరమున తాడు కలవాడు దామోదరుడు, మురుడి శత్రువు మురారి.

Correct: A — మురుడు అనే రాక్షసుని శత్రువు

మురారి = మురుడు (రాక్షసుడు) + అరి (శత్రువు), అంటే విష్ణువు లేదా కృష్ణుడు. త్రిపురాసురుని శత్రువు త్రిపురారి (శివుడు), మన్మథుని శత్రువు మదనారి (శివుడు). -అరి అంటే శత్రువు అనే సూత్రం ఈ మూడింటికీ వర్తిస్తుంది, ఎవరి శత్రువు అనేది తేడా.

Correct: B — ఉదరమున తాడు (దామం) కలవాడు

దామోదరుడు = దామం (తాడు) + ఉదరం (పొట్ట) కలవాడు, అంటే కృష్ణుడు. బాల్యంలో యశోద ఆయన పొట్టకు తాడు కట్టిందని కథ. నాభియందు పద్మం పద్మనాభుడికి, నీలమైన కంఠం నీలకంఠుడికి (శివుడు), వేయి కన్నులు సహస్రాక్షుడికి (ఇంద్రుడు).

Correct: C — మన్మథుడు

మనసిజుడు, చిత్తజుడు రెండూ మనసులో పుట్టినవాడు అనే అర్థంతో మన్మథుడిని సూచిస్తాయి (మనసు/చిత్తం + జ). రావణుడు దశకంఠుడు, కుమారస్వామి షణ్ముఖుడు, వినాయకుడు గజాననుడు.

Correct: D — రాధ కుమారుడు (కర్ణుడు)

రాధేయుడు = రాధ కుమారుడు, అంటే కర్ణుడు. గంగ కుమారుడు గాంగేయుడు (భీష్ముడు), కుంతి కుమారుడు కౌంతేయుడు (అర్జునుడు), సుమిత్ర కుమారుడు సౌమిత్రి (లక్ష్మణుడు). తల్లి పేరు ఆధారంగా పేరు ఏర్పడిన రీతి ఇది.

Correct: A — మరుత్ (వాయుదేవుని) పుత్రుడు (హనుమంతుడు)

మారుతి = మరుత్ (వాయుదేవుడు) పుత్రుడు, అంటే హనుమంతుడు. గంగ కుమారుడు భీష్ముడు (గాంగేయుడు), కుంతి కుమారుడు అర్జునుడు (కౌంతేయుడు), రాధ కుమారుడు కర్ణుడు (రాధేయుడు); ఇవి వేరే పాత్రల పేర్లు. తల్లిదండ్రుల పేరుతో పిల్లలను పిలిచే పద్ధతి రామాయణ, భారత పాత్రల్లో విస్తృతంగా కనిపిస్తుంది; హనుమంతుడికి తండ్రి వాయుదేవుడు కాబట్టి ఈ పేరు వచ్చింది.