ఫజల్ అలీ కమిషన్ – SRC (States Reorganisation Commission) · Practice MCQs

Correct: A — ధార్ కమిషన్

1948లో జస్టిస్ ఎస్.కె. ధార్ నేతృత్వంలోని ధార్ కమిషన్ భాషా ప్రాతిపదికన రాష్ట్రాల ఏర్పాటును సిఫార్సు చేయలేదు; పాలనా సౌలభ్యానికి ప్రాధాన్యం ఇచ్చింది. ఫజల్ అలీ కమిషన్ 1953లో, శ్రీకృష్ణ కమిటీ 2010లో నియమితమయ్యాయి.

Correct: B — నెహ్రూ, పటేల్, పట్టాభి సీతారామయ్య

JVP కమిటీ (1948-49) సభ్యులు జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ, వల్లభ్‌భాయ్ పటేల్, పట్టాభి సీతారామయ్య (J-V-P). ఈ కమిటీ వెంటనే భాషా రాష్ట్రాలు వద్దని సూచించింది. ఫజల్ అలీ, పణిక్కర్, కుంజ్రు SRC సభ్యులు.

Correct: C — పొట్టి శ్రీరాములు

పొట్టి శ్రీరాములు మద్రాసు రాజధానితో ప్రత్యేక ఆంధ్ర రాష్ట్రం కోసం 19 అక్టోబర్ 1952 నుండి నిరాహార దీక్ష చేశారు. 58 రోజుల తర్వాత 15 డిసెంబర్ 1952న మరణించారు. ప్రకాశం ఆంధ్ర రాష్ట్ర మొదటి ముఖ్యమంత్రి అయ్యారు.

Correct: D — 58 రోజులు

పొట్టి శ్రీరాములు 19 అక్టోబర్ 1952న దీక్ష ప్రారంభించి, 58 రోజుల తర్వాత 15 డిసెంబర్ 1952న మరణించారు. ఆయన మరణం తర్వాత ఆంధ్ర ప్రాంతంలో తీవ్ర ఆందోళనలు జరిగాయి.

Correct: B — 1 అక్టోబర్ 1953

ఆంధ్ర రాష్ట్రం 1 అక్టోబర్ 1953న మద్రాసు రాష్ట్రం నుండి విడిపోయి ఏర్పడింది. 1 నవంబర్ 1956న ఆంధ్రప్రదేశ్ ఏర్పడింది; 15 డిసెంబర్ 1952 పొట్టి శ్రీరాములు మరణించిన రోజు.

Correct: C — కర్నూలు

ఆంధ్ర రాష్ట్ర రాజధాని కర్నూలు; మొదటి ముఖ్యమంత్రి టంగుటూరి ప్రకాశం పంతులు. భాషా ప్రాతిపదికన ఏర్పడిన మొదటి రాష్ట్రం ఇదే. 1956 తర్వాత ఆంధ్రప్రదేశ్ రాజధాని హైదరాబాద్ అయింది.

Correct: D — జస్టిస్ ఫజల్ అలీ

SRC అధ్యక్షుడు జస్టిస్ ఫజల్ అలీ; అందుకే దాన్ని ఫజల్ అలీ కమిషన్ అంటారు. పణిక్కర్, కుంజ్రు సభ్యులు; ధార్ 1948 కమిషన్ అధ్యక్షుడు. ఈ కమిషన్‌ను నెహ్రూ ప్రభుత్వం ఆంధ్ర రాష్ట్ర ఏర్పాటు తర్వాత డిసెంబర్ 1953లో నియమించింది; దేశమంతటి రాష్ట్ర సరిహద్దులను పరిశీలించడం దీని పని.

Correct: A — కె.ఎం. పణిక్కర్, హెచ్.ఎన్. కుంజ్రు

SRCలో ఫజల్ అలీతో పాటు చరిత్రకారుడు, దౌత్యవేత్త కె.ఎం. పణిక్కర్, ప్రజా జీవితంలో ప్రముఖుడు హెచ్.ఎన్. కుంజ్రు సభ్యులు. మొత్తం ముగ్గురు సభ్యులు. అంటే SRC ముగ్గురు సభ్యుల కమిషన్; JVP కమిటీ సభ్యులు (నెహ్రూ, పటేల్, పట్టాభి) 1948-49 నాటివారు, వేరే సంస్థ.

Correct: C — 30 సెప్టెంబర్ 1955

SRC డిసెంబర్ 1953లో నియమితమై 30 సెప్టెంబర్ 1955న నివేదిక సమర్పించింది. ఆ నివేదిక ఆధారంగా (కొన్ని మార్పులతో) 1956 రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం వచ్చింది.

Correct: D — 16 రాష్ట్రాలు, 3 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు

SRC 16 రాష్ట్రాలు, 3 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు సిఫార్సు చేసింది. అయితే 1956 చట్టం ప్రకారం చివరికి 14 రాష్ట్రాలు, 6 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు ఏర్పడ్డాయి. సిఫార్సుకు, చట్టానికి మధ్య ఈ తేడా పరీక్షల్లో తరచుగా అడిగే అంశం: సిఫార్సు 16+3, చట్టం 14+6.