ఖల్సా, జాగీర్, సర్ఫ్-ఎ-ఖాస్ భూ వ్యవస్థ (Land System under Nizam)
Free practice MCQs with answers and explanations for ఖల్సా, జాగీర్, సర్ఫ్-ఎ-ఖాస్ భూ వ్యవస్థ (Land System under Nizam) in నిజాం పరిపాలన & అభివృద్ధి (Nizam Administration). Tap an option to check instantly · page 1 of 2.
Q1Easy
"ఖల్సా" భూమి అంటే ఏమిటి?
A. నిజాం వ్యక్తిగత ఆస్తి
B. సర్దారులకు ఇచ్చిన భూమి
C. దేవాలయ భూమి
D. ప్రభుత్వం నేరుగా పాలించే భూమి
Answer & explanation
Correct: D — ప్రభుత్వం నేరుగా పాలించే భూమి
ఖల్సా (Diwani) అంటే ప్రభుత్వం నేరుగా పాలించే భూమి; శిస్తు ప్రభుత్వ ఖజానాకు వెళ్తుంది. నిజాం వ్యక్తిగత ఆస్తి సర్ఫ్-ఎ-ఖాస్; సర్దారులకు ఇచ్చిన భూములు జాగీర్లు.
నిజాం వ్యక్తిగత ఆస్తిగా ఉన్న, ఆదాయం ఆయన సొంత ఖర్చులకు వెళ్లే భూమి ఏది?
A. సర్ఫ్-ఎ-ఖాస్
B. ఖల్సా
C. జాగీర్
D. పైగా
Answer & explanation
Correct: A — సర్ఫ్-ఎ-ఖాస్
సర్ఫ్-ఎ-ఖాస్ నిజాం వ్యక్తిగత ఆస్తి; దాని ఆదాయం నిజాం సొంత ఖర్చులకు వెళ్లేది. ఖల్సా ప్రభుత్వ భూమి, జాగీర్ సర్దారుల భూమి, పైగా పెద్ద సర్దారు కుటుంబాలకు ఇచ్చిన జాగీర్లు.
హైదరాబాద్ జాగీర్దారీ విధానం ఏ సంవత్సరంలో రద్దు చేయబడింది?
A. 1948
B. 1949
C. 1956
D. 1911
Answer & explanation
Correct: B — 1949
జాగీర్దారీ విధానం 1949లో (హైదరాబాద్ జాగీర్ల రద్దు రెగ్యులేషన్) రద్దు చేయబడింది. 1948 హైదరాబాద్ విలీన సంవత్సరం; 1956 రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణ; 1911 ఉస్మాన్ అలీఖాన్ పాలన ఆరంభం.
గద్వాల్, వనపర్తి, జటప్రోలు, గోపాలపేట వంటివి నిజాం కాలంలో ఏమిగా ఉండేవి?
A. ఖల్సా జిల్లాలు
B. సర్ఫ్-ఎ-ఖాస్ ప్రాంతాలు
C. చిన్న హిందూ సంస్థానాలు
D. కంటోన్మెంట్లు
Answer & explanation
Correct: C — చిన్న హిందూ సంస్థానాలు
గద్వాల్, వనపర్తి, జటప్రోలు, గోపాలపేట వంటివి జాగీర్ల కింద ఉన్న చిన్న హిందూ సంస్థానాలు (Samsthans). ఖల్సా ప్రభుత్వ భూమి; సర్ఫ్-ఎ-ఖాస్ నిజాం సొంతం; కంటోన్మెంట్లు బ్రిటిష్ సైన్య స్థావరాలు.
నిజాం కాలంలో సుమారు ఎంత శాతం భూమి ఖల్సా కింద ఉండేది?
A. సుమారు 60 శాతం
B. సుమారు 10 శాతం
C. సుమారు 30 శాతం
D. సుమారు 90 శాతం
Answer & explanation
Correct: A — సుమారు 60 శాతం
సుమారు 60 శాతం భూమి ఖల్సా (ప్రభుత్వ భూమి) కింద, 30 శాతం జాగీర్ల కింద, 10 శాతం సర్ఫ్-ఎ-ఖాస్ కింద ఉండేది. జాగీర్లు సుమారు 30 శాతం, సర్ఫ్-ఎ-ఖాస్ సుమారు 10 శాతం.
సర్ఫ్-ఎ-ఖాస్ (నిజాం వ్యక్తిగత భూమి) సుమారు 10 శాతం ఉండేది; జాగీర్లు సుమారు 30 శాతం, ఖల్సా సుమారు 60 శాతం. ఖల్సా సుమారు 60 శాతం, జాగీర్లు సుమారు 30 శాతం; ఇవి కలిపితే 100 శాతం.
C. సైనిక సేవలకు బదులుగా పెద్ద సర్దారు కుటుంబాలకు ఇచ్చిన జాగీర్లు
D. చిన్న హిందూ సంస్థానాలు
Answer & explanation
Correct: C — సైనిక సేవలకు బదులుగా పెద్ద సర్దారు కుటుంబాలకు ఇచ్చిన జాగీర్లు
పైగాలు పెద్ద సర్దారు కుటుంబాలకు సైనిక సేవలకు బదులుగా ఇచ్చిన జాగీర్లు. సంస్థానాలు (గద్వాల్, వనపర్తి) చిన్న హిందూ సంస్థానాలు; సర్ఫ్-ఎ-ఖాస్ నిజాం సొంత భూమి; ఖల్సా ప్రభుత్వ భూమి.
నిజాం కాలపు భూ వ్యవస్థ గురించి కింది ప్రవచనాలను పరిశీలించండి. 1) ఖల్సా సుమారు 60 శాతం. 2) జాగీర్లు సుమారు 30 శాతం. 3) సర్ఫ్-ఎ-ఖాస్ సుమారు 60 శాతం. సరైనవి?
A. 1, 3 మాత్రమే
B. 1, 2 మాత్రమే
C. 2, 3 మాత్రమే
D. 1, 2, 3
Answer & explanation
Correct: B — 1, 2 మాత్రమే
1, 2 సరైనవి. 3 తప్పు: సర్ఫ్-ఎ-ఖాస్ సుమారు 10 శాతం మాత్రమే (60+30+10=100). కాబట్టి సమాధానం 1, 2 మాత్రమే. ఖల్సా, జాగీర్లు, సర్ఫ్-ఎ-ఖాస్ కలిసి మొత్తం భూమి అవుతాయి.
నిజాం భూ వ్యవస్థలోని పదాల జతలలో సరైన జతను గుర్తించండి.
A. ఖల్సా – నిజాం వ్యక్తిగత ఆస్తి
B. సర్ఫ్-ఎ-ఖాస్ – ప్రభుత్వ భూమి
C. జాగీర్ – సర్దారులు, ప్రముఖులకు ఇచ్చిన భూములు
D. పైగా – చిన్న హిందూ సంస్థానాలు
Answer & explanation
Correct: C — జాగీర్ – సర్దారులు, ప్రముఖులకు ఇచ్చిన భూములు
జాగీర్లు నిజాం తన సర్దారులకు, ప్రముఖులకు ఇచ్చిన భూములు. ఖల్సా ప్రభుత్వ భూమి; సర్ఫ్-ఎ-ఖాస్ నిజాం సొంత ఆస్తి; పైగా పెద్ద సర్దారు కుటుంబాలకు సైనిక సేవలకు ఇచ్చిన జాగీర్లు (హిందూ సంస్థానాలు కాదు).
గద్వాల్, వనపర్తి, జటప్రోలు, గోపాలపేట చిన్న హిందూ సంస్థానాలు. ఆదిలాబాద్ తెలంగాణలోని ఒక జిల్లా, సంస్థానం కాదు. గద్వాల్, వనపర్తి, జటప్రోలు, గోపాలపేట జాగీర్ల కింద ఉన్న చిన్న హిందూ సంస్థానాలు.