ప్రపంచంలో మొదటివి & అతిపెద్దవి (World Superlatives)

ప్రపంచ దేశాల్లో విస్తీర్ణం, జనాభా ఆధారంగా అడిగే ప్రశ్నలు పరీక్షల్లో తరచూ వస్తాయి. ఈ జాబితాను జతలుగా గుర్తుపెట్టుకుంటే సులభం.

• విస్తీర్ణంలో అతిపెద్ద దేశం: రష్యా (Russia). ఇది రెండు ఖండాలు (యూరప్, ఆసియా) విస్తరించిన దేశం.
• విస్తీర్ణంలో అతిచిన్న దేశం: వాటికన్ సిటీ (Vatican City) – సుమారు 0.44 చ.కి.మీ. ఇది రోమ్ నగరం లోపల ఉంది.
• విస్తీర్ణంలో తర్వాతి పెద్ద దేశాలు:
  1. కెనడా (రెండవది)
  2. అమెరికా (USA), చైనా (తర్వాతి స్థానాల్లో)
  3. భారతదేశం ఏడవ అతిపెద్ద దేశం
• జనాభాలో అతిపెద్ద దేశం:
  1. భారతదేశం (2023 నుండి
  2. అంతకు ముందు చైనా).
• జనాభాలో అతిచిన్న దేశం: వాటికన్ సిటీ.
• అతిపెద్ద ఖండం:
  1. ఆసియా
  2. అతిచిన్న ఖండం: ఆస్ట్రేలియా (ఓషియానియా).
• అతిపెద్ద ద్వీపం: గ్రీన్‌లాండ్ (Greenland). ఆస్ట్రేలియాను ద్వీపం కాకుండా ఖండంగా లెక్కిస్తారు.
• అతిపెద్ద ద్వీప దేశం: ఇండోనేషియా (Indonesia) – వేల ద్వీపాల సమూహం.
• అతి పొడవైన తీరరేఖ ఉన్న దేశం: కెనడా.
• సరిహద్దు దేశాలు ఎక్కువగా ఉన్న దేశం: చైనా మరియు రష్యా (రెండూ దాదాపు 14 దేశాలతో సరిహద్దు పంచుకుంటాయి).

గుర్తుంచుకునే చిట్కా విస్తీర్ణం క్రమం: రష్యా – కెనడా – అమెరికా/చైనా. జనాభాలో మొదటి రెండు: భారత్, చైనా.

నీటి వనరులకు సంబంధించిన 'అతిపెద్ద – అతి లోతైన – అతి ఎత్తైన' ప్రశ్నలు పోటీ పరీక్షల్లో ఖచ్చితంగా ఉంటాయి.

• మహాసముద్రాలు:
  1. అతిపెద్ద, అతి లోతైన: పసిఫిక్ మహాసముద్రం (Pacific Ocean)
  2. అతిచిన్న: ఆర్కిటిక్ మహాసముద్రం (Arctic Ocean)
  3. భారతదేశం పేరుతో ఉన్న మహాసముద్రం: హిందూ మహాసముద్రం
• అతి లోతైన ప్రదేశం: మరియానా ట్రెంచ్ (Mariana Trench) – పసిఫిక్‌లో ఉంది. దీనిలో లోతైన భాగం 'ఛాలెంజర్ డీప్ (Challenger Deep)', సుమారు 11 కి.మీ. లోతు.
• అతిపెద్ద సముద్రం: దక్షిణ చైనా సముద్రం (South China Sea).
• అతిపెద్ద సరస్సు (విస్తీర్ణం): కాస్పియన్ సముద్రం (Caspian Sea) – ఇది ఉప్పునీటి సరస్సు.
• అతిపెద్ద మంచినీటి సరస్సు (విస్తీర్ణం): లేక్ సుపీరియర్ (Lake Superior) – ఉత్తర అమెరికాలో.
• అతి లోతైన సరస్సు: బైకాల్ సరస్సు (Lake Baikal), రష్యా. ఇది ప్రపంచంలో అత్యధిక మంచినీటిని నిల్వ ఉంచే సరస్సు.
• అతి ఎత్తైన నౌకాయాన సరస్సు: టిటికాకా (Titicaca) – పెరూ, బొలీవియా సరిహద్దులో.
• అతి తక్కువ ఎత్తులో ఉన్న సరస్సు:
  1. మృత సముద్రం (Dead Sea) – సముద్ర మట్టానికి కిందికి ఉంది
  2. ఉప్పుశాతం ఎక్కువ కాబట్టి మనుషులు తేలుతారు.
• అతిపెద్ద అఖాతం (Gulf): గల్ఫ్ ఆఫ్ మెక్సికో. అతిపెద్ద బే (Bay): బంగాళాఖాతం (Bay of Bengal).

ప్రపంచ భౌగోళిక రికార్డులలో నదులు, పర్వతాలు, ఎడారులు, జలపాతాలు ముఖ్యమైనవి. ప్రతి దానికీ ఒక్కొక్క పేరు గుర్తుంచుకోండి.

• నదులు:
  1. అతి పొడవైన నది: నైలు (Nile) – ఆఫ్రికా. కొన్ని కొలతల ప్రకారం అమెజాన్ అని కూడా చెబుతారు; పరీక్షల్లో సాధారణంగా నైలు.
  2. నీటి ప్రవాహ పరిమాణంలో అతిపెద్ద నది: అమెజాన్ (Amazon) – దక్షిణ అమెరికా.
  3. అతిపెద్ద డెల్టా: గంగా–బ్రహ్మపుత్ర డెల్టా (సుందర్‌బన్స్).
• పర్వతాలు:
  1. అతి ఎత్తైన శిఖరం: ఎవరెస్ట్ (Mount Everest) – 8,849 మీటర్లు; నేపాల్–చైనా (టిబెట్) సరిహద్దులో.
  2. అతి పొడవైన పర్వత శ్రేణి (భూమిపై): ఆండీస్ (Andes) – దక్షిణ అమెరికా.
  3. ఆఫ్రికాలో ఎత్తైన శిఖరం: కిలిమంజారో (Kilimanjaro).
• ఎడారులు:
  1. అతిపెద్ద వేడి ఎడారి: సహారా (Sahara) – ఆఫ్రికా.
  2. అతిపెద్ద ఎడారి (అన్ని రకాల్లో): అంటార్కిటికా (చల్లని ఎడారి).
• జలపాతాలు: అతి ఎత్తైన జలపాతం ఏంజెల్ ఫాల్స్ (Angel Falls) – వెనిజులా, సుమారు 979 మీటర్లు.
• అతిపెద్ద వర్షారణ్యం: అమెజాన్ వర్షారణ్యం.
• అతి ఎత్తైన పీఠభూమి: టిబెట్ పీఠభూమి ('ప్రపంచ పైకప్పు' అంటారు). పామీర్ పీఠభూమిని కూడా 'ప్రపంచ పైకప్పు' అంటారు.

గుర్తుంచుకునే చిట్కా ఎవరెస్ట్ – ఎత్తు; మరియానా – లోతు; నైలు – పొడవు; అమెజాన్ – ప్రవాహం; సహారా – వేడి ఎడారి.

ప్రపంచంలో అతి ఎత్తైన భవనం, అతి పొడవైన గోడ వంటి మానవ నిర్మాణాల గురించి ప్రశ్నలు తరచూ వస్తాయి.

• అతి ఎత్తైన భవనం: బుర్జ్ ఖలీఫా (Burj Khalifa) – దుబాయ్ (UAE), ఎత్తు సుమారు 828 మీటర్లు.
• అతి పొడవైన గోడ: గ్రేట్ వాల్ ఆఫ్ చైనా (Great Wall of China).
• అతి పొడవైన రైల్వే లైను: ట్రాన్స్-సైబీరియన్ రైల్వే (Trans-Siberian Railway) – రష్యా. మాస్కో నుండి వ్లాడివోస్టాక్ వరకు.
• అతి పొడవైన రైల్వే సొరంగం: గోథార్డ్ బేస్ టన్నెల్ (Gotthard Base Tunnel) – స్విట్జర్లాండ్, సుమారు 57 కి.మీ.
• ముఖ్యమైన కాలువలు:
  1. సూయజ్ కాలువ (Suez Canal) – మధ్యధరా సముద్రాన్ని ఎర్ర సముద్రంతో కలుపుతుంది; 1869లో ప్రారంభం. ఈజిప్టులో ఉంది.
  2. పనామా కాలువ (Panama Canal) – అట్లాంటిక్, పసిఫిక్ మహాసముద్రాలను కలుపుతుంది; 1914లో ప్రారంభం.
• ప్రపంచ ప్రసిద్ధ కట్టడాలు:
  1. ఈఫిల్ టవర్ – పారిస్ (ఫ్రాన్స్)
  2. పీసా టవర్ (Leaning Tower of Pisa) – ఇటలీ
  3. స్టాచ్యూ ఆఫ్ లిబర్టీ – న్యూయార్క్ (అమెరికా); ఫ్రాన్స్ బహుమతిగా ఇచ్చింది
• ప్రపంచంలో ఎత్తైన విగ్రహం:
  1. స్టాచ్యూ ఆఫ్ యూనిటీ (Statue of Unity) – గుజరాత్, భారతదేశం
  2. సర్దార్ వల్లభభాయ్ పటేల్ విగ్రహం, ఎత్తు 182 మీటర్లు.

గుర్తుంచుకునే చిట్కా సూయజ్ = మధ్యధరా + ఎర్ర సముద్రం (ఆసియా–యూరప్ దగ్గరి దారి). పనామా = అట్లాంటిక్ + పసిఫిక్.

జంతువులు, మొక్కల్లో అతిపెద్దవి, వేగవంతమైనవి అనే అంశాలపై సాధారణ అవగాహన ప్రశ్నలు వస్తాయి. ఇవి గుర్తుంచుకోవడం చాలా సులభం.

• జంతువులు:
  1. అతిపెద్ద జంతువు (భూమిపై, నీటిలో కలిపి): నీలి తిమింగలం (Blue Whale) – క్షీరదం.
  2. భూమిపై అతిపెద్ద జంతువు: ఆఫ్రికన్ ఏనుగు (African Elephant).
  3. అతి ఎత్తైన జంతువు: జిరాఫీ (Giraffe).
  4. భూమిపై వేగవంతమైన జంతువు: చీతా (Cheetah).
  5. అతిపెద్ద సరీసృపం: ఉప్పునీటి మొసలి (Saltwater Crocodile).
  6. అతిపెద్ద పక్షి: ఉష్ట్రపక్షి (Ostrich) – ఎగరలేని పక్షి.
  7. అతిచిన్న పక్షి: బీ హమ్మింగ్ బర్డ్ (Bee Hummingbird).
  8. అతి వేగంగా ఎగిరే పక్షి: పెరిగ్రిన్ ఫాల్కన్ (Peregrine Falcon) – గాలిలో డైవ్ చేసేటప్పుడు.
• మొక్కలు:
  1. అతి ఎత్తైన చెట్టు: కోస్ట్ రెడ్‌వుడ్ (Coast Redwood) – అమెరికా (కాలిఫోర్నియా).
  2. అతిపెద్ద పువ్వు: రాఫ్లీసియా (Rafflesia) – ఇండోనేషియా అడవుల్లో.
  3. అతిపెద్ద విత్తనం: కోకో-డి-మెర్ (Coco de Mer) – సెషెల్స్ దీవుల్లో.
• భారతదేశంలో జాతీయ జంతువు:
  1. పులి (బెంగాల్ టైగర్)
  2. జాతీయ పక్షి: నెమలి.

ప్రపంచంలో 'మొదటి' అనే పదంతో అడిగే ప్రశ్నల్లో అన్వేషణలు, అంతరిక్ష యాత్రలు ముఖ్యమైనవి. వ్యక్తి పేరు, సంవత్సరం కలిపి గుర్తుపెట్టుకోండి.

• భూమి పైన అన్వేషణ:
  1. అమెరికా ఖండాన్ని చేరిన క్రిస్టోఫర్ కొలంబస్: 1492.
  2. యూరప్ నుండి భారతదేశానికి సముద్ర మార్గం కనుగొన్నవాడు వాస్కో-డా-గామా: 1498 (కాలికట్ చేరాడు).
  3. ప్రపంచాన్ని చుట్టివచ్చిన మొదటి యాత్ర: మెగెల్లాన్ నాయకత్వంలో మొదలైంది; మెగెల్లాన్ మార్గమధ్యంలో మరణించగా, ఆయన బృందం యాత్రను పూర్తిచేసింది.
  4. దక్షిణ ధ్రువం (South Pole) చేరిన మొదటి వ్యక్తి: రోల్డ్ అముండ్‌సెన్ (Roald Amundsen) – 1911.
  5. ఎవరెస్ట్ శిఖరం ఎక్కిన మొదటివారు: ఎడ్మండ్ హిల్లరీ, టెన్జింగ్ నార్గే – 29 మే 1953.
  6. ఎవరెస్ట్ ఎక్కిన మొదటి మహిళ: జుంకో తబేయ్ (జపాన్) – 1975; భారతదేశం నుండి మొదటి మహిళ బచేంద్రి పాల్ – 1984.
• ఆకాశం, అంతరిక్షం:
  1. విమానం మొదట ఎగిరింది: రైట్ సోదరులు (Wright Brothers) – 1903.
  2. మొదటి కృత్రిమ ఉపగ్రహం: స్పుత్నిక్-1 (Sputnik 1) – 1957, సోవియట్ యూనియన్.
  3. అంతరిక్షంలోకి వెళ్లిన మొదటి మానవుడు: యూరీ గగారిన్ – 12 ఏప్రిల్ 1961 (వోస్టోక్-1).
  4. అంతరిక్షంలోకి వెళ్లిన మొదటి మహిళ: వాలెంటినా తెరెష్కోవా – 1963.
  5. చంద్రుడిపై కాలు పెట్టిన మొదటి వ్యక్తి: నీల్ ఆర్మ్‌స్ట్రాంగ్ – 20 జూలై 1969 (అపోలో-11). రెండవవాడు బజ్ ఆల్డ్రిన్.
  6. అంతరిక్షంలోకి వెళ్లిన మొదటి భారతీయుడు: రాకేశ్ శర్మ – 1984.

రాజకీయాలు, శాస్త్రం, అంతర్జాతీయ సంస్థల్లో 'మొదటి' వ్యక్తులు, సంఘటనలు కూడా పరీక్షల్లో తప్పనిసరిగా అడుగుతారు.

• రాజకీయ రంగం:
  1. ప్రపంచంలో మొదటి మహిళా ప్రధానమంత్రి: సిరిమావో బండారునాయకే (Sirimavo Bandaranaike) – శ్రీలంక, 1960.
  2. అమెరికా మొదటి అధ్యక్షుడు: జార్జ్ వాషింగ్టన్ (George Washington).
  3. ఐక్యరాజ్యసమితి మొదటి సెక్రటరీ జనరల్: ట్రిగ్వే లీ (Trygve Lie) – నార్వే.
• నోబెల్ బహుమతి:
  1. నోబెల్ బహుమతులు మొదట ఇచ్చిన సంవత్సరం: 1901.
  2. నోబెల్ బహుమతి గెలిచిన మొదటి మహిళ: మేరీ క్యూరీ (Marie Curie) – 1903 భౌతికశాస్త్రం. ఆమె 1911లో రసాయనశాస్త్రంలో కూడా గెలిచింది.
  3. నోబెల్ గెలిచిన మొదటి ఆసియావాసి: రవీంద్రనాథ్ టాగూర్ – 1913 (సాహిత్యం).
• క్రీడలు:
  1. ఆధునిక ఒలింపిక్స్ మొదట జరిగిన సంవత్సరం, నగరం: 1896, ఏథెన్స్ (గ్రీస్).
• ఆవిష్కరణలు, ఘటనలు:
  1. టెలిఫోన్ ఆవిష్కరణ: అలెగ్జాండర్ గ్రాహం బెల్ – 1876.
  2. అట్లాంటిక్ మహాసముద్రాన్ని ఒంటరిగా విమానంలో దాటిన మొదటి మహిళ: అమేలియా ఇయర్‌హార్ట్ (Amelia Earhart) – 1932.
  3. యుద్ధంలో అణుబాంబు వేసిన మొదటి దేశం: అమెరికా – 6 ఆగస్టు 1945, జపాన్‌లోని హిరోషిమా నగరంపై.

గుర్తుంచుకునే చిట్కా మొదటి మహిళా ప్రధాని – శ్రీలంక (1960). మొదటి నోబెల్ మహిళ – మేరీ క్యూరీ. భారతదేశంలో మొదటి నోబెల్ – టాగూర్ (1913).