భారతదేశంలో మొదటివారు (Firsts in India)

స్వతంత్ర భారతదేశంలో ఉన్నత పదవులు చేపట్టిన తొలి వ్యక్తులు పరీక్షల్లో ఎక్కువగా అడిగే అంశం. పదవి పేరు, వ్యక్తి పేరు జతలుగా గుర్తుంచుకోండి.

• మొదటి రాష్ట్రపతి: డా. రాజేంద్ర ప్రసాద్ (1950–1962) – రెండుసార్లు ఎన్నికైన ఏకైక రాష్ట్రపతి.
• మొదటి ఉపరాష్ట్రపతి: డా. సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్.
• మొదటి ప్రధానమంత్రి: జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ (1947–1964).
• మొదటి ఉప ప్రధానమంత్రి, హోంమంత్రి: సర్దార్ వల్లభ్‌భాయ్ పటేల్.
• మొదటి మహిళా ప్రధానమంత్రి: ఇందిరా గాంధీ (1966).
• మొదటి మహిళా రాష్ట్రపతి: ప్రతిభా పాటిల్ (2007).
• స్వతంత్ర భారత మొదటి గవర్నర్ జనరల్:
  1. లార్డ్ మౌంట్‌బాటన్
  2. మొదటి భారతీయ గవర్నర్ జనరల్: సి. రాజగోపాలాచారి.
• మొదటి లోక్‌సభ స్పీకర్: జి.వి. మావలాంకర్.
• మొదటి ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్: సుకుమార్ సేన్.
• మొదటి ఆర్థిక మంత్రి: ఆర్.కె. షణ్ముఖం చెట్టి.
• మొదటి విద్యా మంత్రి: మౌలానా అబుల్ కలాం ఆజాద్.
• మొదటి మహిళా కేంద్ర మంత్రి: రాజకుమారి అమృత్ కౌర్ (ఆరోగ్య శాఖ).
• మొదటి మహిళా లోక్‌సభ స్పీకర్: మీరా కుమార్.
• మొదటి మహిళా గవర్నర్: సరోజినీ నాయుడు (ఉత్తరప్రదేశ్).
• మొదటి మహిళా ముఖ్యమంత్రి: సుచేతా కృపలానీ (ఉత్తరప్రదేశ్, 1963).
• కాంగ్రెస్ మొదటి అధ్యక్షుడు:
  1. డబ్ల్యూ.సి. బెనర్జీ (1885)
  2. మొదటి భారతీయ మహిళా అధ్యక్షురాలు: సరోజినీ నాయుడు (1925).

గుర్తుంచుకునే చిట్కా మొదటి మహిళలు: ప్రధాని – ఇందిర, రాష్ట్రపతి – ప్రతిభ, గవర్నర్ – సరోజిని, ముఖ్యమంత్రి – సుచేత.

ఐఏఎస్, ఐపీఎస్, న్యాయమూర్తులు, సైనిక అధిపతులు వంటి పదవుల్లో తొలి వ్యక్తులను పరీక్షల్లో అడుగుతారు. ముఖ్యమైన వారిని ఇక్కడ చూడండి.

• మొదటి భారతీయ సుప్రీంకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి: హెచ్.జె. కనియా (1950).
• సుప్రీంకోర్టు మొదటి మహిళా న్యాయమూర్తి: ఎం. ఫాతిమా బీవీ (1989).
• హైకోర్టు మొదటి మహిళా ప్రధాన న్యాయమూర్తి: లీలా సేథ్ (హిమాచల్ ప్రదేశ్ హైకోర్టు).
• మొదటి మహిళా ఐఏఎస్ అధికారి: అన్నా రాజం మల్హోత్రా (1951).
• మొదటి మహిళా ఐపీఎస్ అధికారి: కిరణ్ బేడీ (1972).
• ఆర్‌బీఐ మొదటి గవర్నర్:
  1. సర్ ఆస్‌బోర్న్ స్మిత్
  2. మొదటి భారతీయ గవర్నర్: సి.డి. దేశ్‌ముఖ్.
• సైనిక దళాలు:
  1. భారత సైన్యానికి మొదటి భారతీయ కమాండర్-ఇన్-చీఫ్: జనరల్ కె.ఎం. కరియప్ప (1949).
  2. మొదటి ఫీల్డ్ మార్షల్: శామ్ మానెక్‌షా.
  3. పరమవీర చక్ర మొదటి గ్రహీత: మేజర్ సోమనాథ్ శర్మ (మరణానంతరం).
• మొదటి సార్వత్రిక ఎన్నికలు: 1951–52 (మొదటి లోక్‌సభ 1952లో ఏర్పడింది).
• మొదటి పంచవర్ష ప్రణాళిక: 1951–56.

నోబెల్ బహుమతి, భారతరత్న, అంతరిక్షయానం వంటి రంగాల్లో మొదటివారు పరీక్షల్లో తరచూ వస్తారు. ఈ వివరాలను సంవత్సరాలతో సహా గుర్తుంచుకోండి.

• నోబెల్ బహుమతి:
  1. భారతదేశానికి మొదటి నోబెల్: రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ (సాహిత్యం, 1913) – ఆసియాలో మొదటి నోబెల్ గ్రహీత కూడా.
  2. భౌతికశాస్త్రంలో మొదటి భారతీయుడు: సి.వి. రామన్ (1930).
  3. శాంతి బహుమతి పొందిన మొదటి భారతీయ పౌరురాలు: మదర్ థెరిసా (1979).
• భారతరత్న: 1954లో మొదటి ముగ్గురు – సి. రాజగోపాలాచారి, సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్, సి.వి. రామన్.
• అంతరిక్షం:
  1. భారత మొదటి ఉపగ్రహం: ఆర్యభట్ట (1975).
  2. అంతరిక్షంలోకి వెళ్లిన మొదటి భారతీయుడు: రాకేశ్ శర్మ (1984, సోవియట్ సోయుజ్ T-11).
  3. అంతరిక్షంలోకి వెళ్లిన మొదటి భారతీయ సంతతి మహిళ: కల్పనా చావ్లా (1997).
• అణు శక్తి:
  1. భారత మొదటి అణు పరీక్ష 'పోఖ్రాన్-I' – 1974
  2. మొదటి అణు రియాక్టర్ 'అప్సర' – 1956 (ట్రాంబే).
• ఎవరెస్ట్: ఎవరెస్ట్ శిఖరం ఎక్కిన మొదటి భారతీయ మహిళ బచేంద్రి పాల్ (1984). ఎవరెస్ట్‌ను మొదటిసారి అధిరోహించినవారు ఎడ్మండ్ హిల్లరీ, టెన్జింగ్ నోర్గే (1953).

గుర్తుంచుకునే చిట్కా ఠాగూర్ 1913 – రామన్ 1930 – మదర్ థెరిసా 1979: మూడు నోబెల్ సంవత్సరాలను వరుసగా గుర్తుంచుకోండి.

ఒలింపిక్స్, క్రీడా పురస్కారాలలో భారతదేశపు తొలి విజేతల వివరాలు జనరల్ నాలెడ్జ్‌లో తరచూ అడుగుతారు. ఒలింపిక్ పతక విజేతలను తప్పకుండా గుర్తుంచుకోండి.

• ఒలింపిక్స్ – వ్యక్తిగత పతకం: కె.డి. జాదవ్ (కుస్తీ, కాంస్యం, 1952 హెల్సింకి) – స్వతంత్ర భారతదేశంలో మొదటి వ్యక్తిగత ఒలింపిక్ పతకం.
• ఒలింపిక్స్ – మొదటి వ్యక్తిగత స్వర్ణం: అభినవ్ బింద్రా (షూటింగ్, 2008 బీజింగ్).
• అథ్లెటిక్స్‌లో స్వర్ణం: నీరజ్ చోప్రా (జావెలిన్ త్రో, టోక్యో ఒలింపిక్స్ – 2020లో జరగాల్సినవి 2021లో జరిగాయి).
• మొదటి భారతీయ మహిళా ఒలింపిక్ పతక విజేత: కర్ణం మల్లేశ్వరి (వెయిట్ లిఫ్టింగ్, కాంస్యం, 2000 సిడ్నీ) – ఆమె ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు చెందినవారు.
• ఒలింపిక్స్‌లో మొదటి వ్యక్తిగత పతకం (బ్రిటిష్ కాలం): నార్మన్ ప్రిచర్డ్ (1900 పారిస్, అథ్లెటిక్స్‌లో రెండు రజత పతకాలు).
• హాకీ: భారత పురుషుల హాకీ జట్టు 1928 ఆమ్‌స్టర్‌డామ్ ఒలింపిక్స్‌లో మొదటిసారి స్వర్ణం గెలిచింది.
• క్రికెట్: భారత్ మొదటి ప్రపంచ కప్ 1983లో కపిల్ దేవ్ నాయకత్వంలో గెలిచింది.
• రాజీవ్ గాంధీ ఖేల్ రత్న మొదటి గ్రహీత (1991–92): విశ్వనాథన్ ఆనంద్ (చెస్).
• మొదటి గ్రాండ్‌మాస్టర్ (చెస్): విశ్వనాథన్ ఆనంద్ (1988).

మొదటి సినిమా, మొదటి రైలు, మొదటి వార్తాపత్రిక వంటి 'మొదటి సంఘటనలు' కూడా పరీక్షల్లో అడుగుతారు. సంవత్సరాలు, వ్యక్తుల పేర్లు ముఖ్యం.

• సినిమా:
  1. భారతదేశ మొదటి నిశ్శబ్ద చలనచిత్రం: రాజా హరిశ్చంద్ర (1913) – దర్శకుడు దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే; ఆయన 'భారతీయ సినిమా పితామహుడు'.
  2. మొదటి టాకీ చిత్రం (talkie): ఆలమ్ ఆరా (1931) – దర్శకుడు ఆర్దేషిర్ ఇరానీ.
  3. మొదటి తెలుగు టాకీ చిత్రం: భక్త ప్రహ్లాద (1931) – దర్శకుడు హెచ్.ఎం. రెడ్డి.
  4. దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే అవార్డు మొదటి గ్రహీత: దేవికా రాణి (1969).
• రైలు: భారతదేశ మొదటి ప్యాసింజర్ రైలు బొంబాయి (బోరి బందర్) నుండి థానే వరకు, 16 ఏప్రిల్ 1853న నడిచింది. దూరం సుమారు 34 కిలోమీటర్లు.
• వార్తాపత్రిక: భారతదేశ మొదటి వార్తాపత్రిక 'బెంగాల్ గెజిట్' (హికీస్ గెజిట్), 1780, జేమ్స్ ఆగస్టస్ హికీ ప్రారంభించారు.
• ఎన్నికలు, ప్రణాళిక: మొదటి సార్వత్రిక ఎన్నికలు 1951–52లో జరిగాయి.
• ఇతర మొదటివి:
  1. ఇంగ్లీష్ ఛానల్ ఈదిన మొదటి భారతీయుడు: మిహిర్ సేన్ (1958).
  2. మొదటి భారతీయ ఐసీఎస్ అధికారి: సత్యేంద్రనాథ్ ఠాగూర్ (1863).

తెలుగు రాష్ట్రాల పోటీ పరీక్షల్లో తెలుగువారి 'మొదటివారు' ప్రశ్నలు తప్పనిసరిగా వస్తాయి. వీరిని ప్రత్యేకంగా గుర్తుంచుకోండి.

• రాజకీయం:
  1. భారత రాష్ట్రపతి అయిన మొదటి తెలుగువారు: నీలం సంజీవరెడ్డి (1977–1982); ఆయన లోక్‌సభ స్పీకర్‌గా కూడా పనిచేశారు.
  2. ప్రధానమంత్రి అయిన మొదటి తెలుగువారు: పి.వి. నరసింహారావు (1991–1996).
  3. ఆంధ్ర రాష్ట్రం మొదటి ముఖ్యమంత్రి: టంగుటూరి ప్రకాశం పంతులు (1953).
  4. ఆంధ్రప్రదేశ్ మొదటి ముఖ్యమంత్రి: నీలం సంజీవరెడ్డి (1956).
  5. తెలంగాణ మొదటి ముఖ్యమంత్రి: కె. చంద్రశేఖర్ రావు (2014).
• క్రీడలు: ఒలింపిక్ పతకం గెలిచిన మొదటి భారతీయ మహిళ కర్ణం మల్లేశ్వరి (2000).
• జాతీయ చిహ్నాలు:
  1. జాతీయ పతాక రూపకర్త పింగళి వెంకయ్య
  2. జాతీయ ప్రతిజ్ఞ రచయిత పైడిమర్రి వెంకట సుబ్బారావు.
• సినిమా: మొదటి తెలుగు టాకీ చిత్రం భక్త ప్రహ్లాద (1931).
• ఇతరాలు:
  1. ఆంధ్ర రాష్ట్ర ఏర్పాటు కోసం ప్రాణత్యాగం చేసినవారు: పొట్టి శ్రీరాములు (1952 డిసెంబర్, 58 రోజుల నిరాహార దీక్ష తర్వాత).
  2. మొదటి తెలుగు భాషా ప్రాతిపదిక రాష్ట్రం: ఆంధ్ర రాష్ట్రం (1 అక్టోబర్ 1953) – భాషా ప్రాతిపదికన ఏర్పడిన మొదటి రాష్ట్రం.