వాతావరణం, విపత్తు నిర్వహణలో ఉపగ్రహాలు (Weather & Disaster Management)
Free practice MCQs with answers and explanations for వాతావరణం, విపత్తు నిర్వహణలో ఉపగ్రహాలు (Weather & Disaster Management) in అంతరిక్ష సాంకేతికత ఉపయోగాలు (Space Applications). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
భారత వాతావరణ శాఖ (IMD) ఉపయోగించే వాతావరణ ఉపగ్రహాలు ఏవి?
A. INSAT-3D, INSAT-3DR, కల్పన-1
B. ఆర్యభట్ట, రోహిణి
C. ఆదిత్య-L1, మంగళయాన్
D. ఎడ్యుశాట్, ఆస్ట్రోశాట్
Answer & explanation
Correct: A — INSAT-3D, INSAT-3DR, కల్పన-1
INSAT-3D, INSAT-3DR, కల్పన-1 వంటి ఉపగ్రహాలు మేఘాలు, ఉష్ణోగ్రత, తేమ చిత్రాలు ఇస్తాయి; IMD వీటిని ఉపయోగిస్తుంది. ఎడ్యుశాట్ విద్యా ఉపగ్రహం, ఆస్ట్రోశాట్ ఖగోళ అబ్జర్వేటరీ.
INCOIS (Indian National Centre for Ocean Information Services) హైదరాబాద్‌లో ఉంది; ఇది సునామీ హెచ్చరిక కేంద్రంగా పనిచేస్తుంది, చేపల అధిక ప్రాంతాల సమాచారాన్ని మత్స్యకారులకు తెలియజేస్తుంది.
Potential Fishing Zones (PFZ) సమాచారం ఇచ్చేందుకు ఉపయోగపడే ఉపగ్రహం ఏది?
A. ఓషన్‌శాట్
B. కార్టోశాట్
C. రిశాట్
D. ఎడ్యుశాట్
Answer & explanation
Correct: A — ఓషన్‌శాట్
ఓషన్‌శాట్ సముద్రంలో చేపలు ఎక్కువగా ఉండే ప్రాంతాల (PFZ) సమాచారం ఇస్తుంది; INCOIS దీన్ని మత్స్యకారులకు తెలియజేస్తుంది. PFZ సమాచారంతో మత్స్యకారులు సరైన ప్రాంతానికి వెళ్లి ఇంధనం, సమయం ఆదా చేసుకుంటారు.
Correct: D — తీర ప్రాంత ప్రజలను ముందే తరలించగలుగుతారు
ఉపగ్రహాలు బంగాళాఖాతం, అరేబియా సముద్రంలో ఏర్పడే తుఫానుల గమనాన్ని ట్రాక్ చేస్తాయి; దీనివల్ల తీర ప్రాంతాల (ఆంధ్రప్రదేశ్, ఒడిశా) ప్రజలను ముందే తరలించగలుగుతున్నారు.
రాడార్ ఉపగ్రహాలు (RISAT) మేఘాల్లోనూ, రాత్రి కూడా చూడగలవు; అందువల్ల వరద ముంపు ప్రాంతాల మ్యాపింగ్‌కు ఉపయోగపడతాయి. ఆప్టికల్ కెమెరాలు మేఘాల వల్ల అడ్డుకోబడతాయి.
కరువు పర్యవేక్షణకు ఉపగ్రహ డేటాలో ఉపయోగించే సూచికలు ఏవి?
A. సముద్ర లవణీయత మాత్రమే
B. ఉష్ణమండల తుఫాను వేగం
C. భూకంప తీవ్రత
D. నేల తేమ, వృక్ష సంపద
Answer & explanation
Correct: D — నేల తేమ, వృక్ష సంపద
కరువు పర్యవేక్షణ నేల తేమ, వృక్ష సంపద ఆధారంగా అంచనా వేస్తారు. వృక్ష సంపద తగ్గి నేల తేమ తగ్గితే కరువు సూచన. ఉపగ్రహాలు ఈ సూచికలను విస్తృత ప్రాంతాలకు ఒకేసారి నమోదు చేయగలవు కాబట్టి కరువు అంచనా సులభమవుతుంది.
విపత్తు సమయాల్లో ఉపగ్రహ చిత్రాలు అందించేందుకు ఇస్రోలో ఉన్న వ్యవస్థ ఏది?
A. డెసిషన్ సపోర్ట్ సెంటర్
B. మాస్టర్ కంట్రోల్ ఫెసిలిటీ
C. ISTRAC
D. వికాస్ ఇంజిన్
Answer & explanation
Correct: A — డెసిషన్ సపోర్ట్ సెంటర్
ఇస్రోలోని డెసిషన్ సపోర్ట్ సెంటర్ విపత్తు సమయాల్లో ఉపగ్రహ చిత్రాలను అందిస్తుంది. మాస్టర్ కంట్రోల్ ఫెసిలిటీ భూస్థిర ఉపగ్రహ నియంత్రణ కేంద్రం. ఈ కేంద్రం వరదలు, తుఫానులు వంటి సమయాల్లో ఉపగ్రహ చిత్రాలతో సహాయం చేస్తుంది.
సునామీ హెచ్చరిక కేంద్రం INCOIS, హైదరాబాద్; ISTRAC బెంగళూరులో ఉపగ్రహాల ట్రాకింగ్ చేస్తుంది. మిగతా జతలు సరైనవి. చేపల అధిక ప్రాంతాల సమాచారాన్ని కూడా INCOIS హైదరాబాద్ నుండే మత్స్యకారులకు తెలియజేస్తారు.
ఉపగ్రహాల ద్వారా విపత్తు నిర్వహణ గురించి సరైన ప్రవచనాలు ఏవి? 1. అడవి మంటలను త్వరగా గుర్తిస్తాయి 2. వరద ముంపు ప్రాంతాలను మ్యాప్ చేస్తాయి 3. భూకంపం, కొండచరియల ప్రమాద ప్రాంతాల మ్యాపింగ్‌కు ఉపయోగపడతాయి
A. 1 మరియు 2 మాత్రమే
B. 1, 2 మరియు 3
C. 2 మరియు 3 మాత్రమే
D. 1 మరియు 3 మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: B — 1, 2 మరియు 3
మూడూ సరైనవే: ఉపగ్రహాలు అడవి మంటలను త్వరగా గుర్తిస్తాయి, వరద ముంపు ప్రాంతాలను మ్యాప్ చేస్తాయి, భూకంపం, కొండచరియల ప్రమాద ప్రాంతాలను మ్యాప్ చేయడానికి ఉపయోగపడతాయి.
చేపల అధిక ప్రాంతాల (PFZ) సమాచార ప్రక్రియలో సరైన క్రమం ఏది?
A. ఓషన్‌శాట్ డేటా → INCOIS విశ్లేషణ → మత్స్యకారులకు సమాచారం
B. INCOIS → ఓషన్‌శాట్ → మత్స్యకారులు
C. మత్స్యకారులు → INCOIS → ఓషన్‌శాట్
D. ఓషన్‌శాట్ → రిశాట్ → INCOIS
Answer & explanation
Correct: A — ఓషన్‌శాట్ డేటా → INCOIS విశ్లేషణ → మత్స్యకారులకు సమాచారం
ఓషన్‌శాట్ సముద్ర డేటా అందిస్తుంది; INCOIS (హైదరాబాద్) దాన్ని విశ్లేషించి PFZ సమాచారాన్ని మత్స్యకారులకు తెలియజేస్తుంది. ఈ ప్రక్రియలో ఉపగ్రహ డేటా విశ్లేషణ, సమాచార వ్యాప్తి రెండు దశలు ఉన్నాయి.