వర్ణ విక్షేపణం, ఇంద్రధనస్సు & కాంతి పరిక్షేపణం (Dispersion, Rainbow, Scattering)
Free practice MCQs with answers and explanations for వర్ణ విక్షేపణం, ఇంద్రధనస్సు & కాంతి పరిక్షేపణం (Dispersion, Rainbow, Scattering) in కాంతి (Light). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
తెల్లని కాంతి ఎన్ని రంగుల మిశ్రమం?
A. మూడు
B. ఏడు (VIBGYOR)
C. ఐదు
D. పన్నెండు
Answer & explanation
Correct: B — ఏడు (VIBGYOR)
తెల్లని కాంతి ఏడు రంగుల మిశ్రమం: వైలెట్, ఇండిగో, బ్లూ, గ్రీన్, ఎల్లో, ఆరెంజ్, రెడ్. ప్రిజం గుండా వెళ్ళినప్పుడు ఇవి విడిపోతాయి. మూడు రంగులు కాంతికి ప్రాథమిక రంగులు (RGB).
ఎరుపు రంగు తరంగదైర్ఘ్యం అత్యధికం, వంగుట అత్యల్పం. వైలెట్ తరంగదైర్ఘ్యం అత్యల్పం, వంగుట అత్యధికం. నీలం, ఆకుపచ్చ మధ్యస్థ తరంగదైర్ఘ్యాలు కలిగినవి. ఎరుపు తక్కువగా చెదురుతుంది కాబట్టి ప్రమాద సూచికల్లో వాడతారు.
రేలీ పరిక్షేపణంలో తక్కువ తరంగదైర్ఘ్యం గల నీలి కాంతి ఎక్కువగా చెదురుతుంది, అందుకే ఆకాశం నీలంగా కనిపిస్తుంది. పూర్ణాంతర పరావర్తనం వజ్రం తళతళలకు, ఆప్టికల్ ఫైబర్‌కు కారణం.
ఇంద్రధనస్సు ఏర్పడినప్పుడు సూర్యుడు వీక్షకుడికి ఏ దిశలో ఉండాలి?
A. వీక్షకుడి ఎదురుగా
B. వీక్షకుడి వెనుక
C. వీక్షకుడి నేరుగా తలపై
D. ఏ దిశలోనైనా
Answer & explanation
Correct: B — వీక్షకుడి వెనుక
ఇంద్రధనస్సు చూడాలంటే సూర్యుడు వీక్షకుడి వెనుక ఉండాలి, గాలిలోని నీటి బిందువులు ఎదురుగా ఉండాలి; అప్పుడు వక్రీభవనం, అంతర పరావర్తనం, వర్ణ విక్షేపణం జరిగి కాంతి వీక్షకుడి కంట్లోకి వస్తుంది.
ప్రమాద సూచికలను ఎరుపు రంగులో ఉంచడానికి కారణం ఏమిటి?
A. ఎరుపు కాంతి ఎక్కువగా చెదురుతుంది
B. ఎరుపు తరంగదైర్ఘ్యం అత్యల్పం
C. ఎరుపు కాంతి తక్కువగా చెదురుతుంది కాబట్టి దూరం నుంచి కనిపిస్తుంది
D. ఎరుపు వక్రీభవనం ఎక్కువ
Answer & explanation
Correct: C — ఎరుపు కాంతి తక్కువగా చెదురుతుంది కాబట్టి దూరం నుంచి కనిపిస్తుంది
ఎరుపు కాంతి తరంగదైర్ఘ్యం ఎక్కువ కాబట్టి తక్కువగా చెదురుతుంది, దూరం నుంచి కూడా కనిపిస్తుంది. అందుకే ప్రమాద సూచికలను ఎరుపులో ఉంచుతారు. నీలి కాంతి ఎక్కువగా చెదురుతుంది, ఎరుపు తరంగదైర్ఘ్యం అత్యధికం.
అంతరిక్షంలో ఆకాశం నల్లగా కనిపించడానికి కారణం ఏమిటి?
A. వాతావరణం ఎక్కువగా ఉండటం
B. సూర్యకాంతి లేకపోవడం మాత్రమే
C. నీలి కాంతి శోషణం
D. వాతావరణం లేకపోవడం వల్ల కాంతి పరిక్షేపణం జరగదు
Answer & explanation
Correct: D — వాతావరణం లేకపోవడం వల్ల కాంతి పరిక్షేపణం జరగదు
అంతరిక్షంలో వాతావరణం లేనందున కాంతి చెదరడానికి కణాలు ఉండవు, అందుకే ఆకాశం నల్లగా కనిపిస్తుంది. భూమిపై ఆకాశం నీలంగా ఉండటానికి వాతావరణంలోని రేలీ పరిక్షేపణం కారణం.
కింది రంగులను తరంగదైర్ఘ్యం తగ్గే క్రమంలో అమర్చండి: (1) వైలెట్ (2) ఎరుపు (3) నీలం (4) పసుపు
A. 2 – 4 – 3 – 1
B. 1 – 3 – 4 – 2
C. 2 – 3 – 4 – 1
D. 4 – 2 – 3 – 1
Answer & explanation
Correct: A — 2 – 4 – 3 – 1
తరంగదైర్ఘ్యం ఎరుపు > పసుపు > నీలం > వైలెట్ క్రమంలో తగ్గుతుంది, అందువల్ల 2 – 4 – 3 – 1. ఎరుపు తరంగదైర్ఘ్యం అత్యధికం, వైలెట్ అత్యల్పం; 1 – 3 – 4 – 2 తరంగదైర్ఘ్యం పెరిగే క్రమం.
కింది జతలలో సరైనది ఏది? (అంశం: వర్ణ విక్షేపణం, ఇంద్రధనస్సు & కాంతి పరిక్షేపణం)
A. ప్రమాద సూచికలు ఎరుపు – ఎరుపు కాంతి ఎక్కువగా చెదురుతుంది
B. అంతరిక్షంలో ఆకాశం నల్లగా – వాతావరణం ఎక్కువ
C. ఆకాశం నీలం – రేలీ పరిక్షేపణం
D. ఇంద్రధనస్సు – పరిక్షేపణం మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: C — ఆకాశం నీలం – రేలీ పరిక్షేపణం
ఆకాశం నీలంగా కనిపించడానికి రేలీ పరిక్షేపణం కారణం. ప్రమాద సూచికలు ఎరుపు ఎందుకంటే ఎరుపు కాంతి తక్కువగా చెదురుతుంది. అంతరిక్షంలో వాతావరణం లేకపోవడం వల్ల ఆకాశం నల్లగా ఉంటుంది; ఇంద్రధనస్సులో వక్రీభవనం, అంతర పరావర్తనం, వర్ణ విక్షేపణం జరుగుతాయి.
కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి. (1) కాంతికి ప్రాథమిక రంగులు ఎరుపు, ఆకుపచ్చ, నీలం. (2) వర్ణద్రవ్యాలకు (సంప్రదాయ) ప్రాథమిక రంగులు ఎరుపు, పసుపు, నీలం. (3) ఇంద్రధనస్సులో వక్రీభవనం, అంతర పరావర్తనం, వర్ణ విక్షేపణం జరుగుతాయి. (4) న్యూటన్ ప్రిజం ప్రయోగం 1766లో చేశాడు. సరైనవి ఏవి?
A. (1), (2), (4) మాత్రమే
B. (2), (3), (4) మాత్రమే
C. (1) మరియు (4) మాత్రమే
D. (1), (2), (3) మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: D — (1), (2), (3) మాత్రమే
కాంతికి RGB, వర్ణద్రవ్యాలకు ఎరుపు–పసుపు–నీలం, ఇంద్రధనస్సులో మూడు ప్రక్రియలు – (1), (2), (3) సరైనవి. న్యూటన్ ప్రిజం ప్రయోగం 1666లో చేశాడు, 1766లో కాదు; కాబట్టి (4) తప్పు.