తుప్పు పట్టడం – కారణాలు & నివారణ (Corrosion and Rusting)
Free practice MCQs with answers and explanations for తుప్పు పట్టడం – కారణాలు & నివారణ (Corrosion and Rusting) in లోహాలు & అలోహాలు (Metals & Non-metals). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
ఇనుము తుప్పు పట్టడానికి అవసరమైన రెండు అంశాలు ఏవి?
A. ఆక్సిజన్, నీరు (తేమ)
B. నైట్రోజన్, నీరు
C. CO₂, కాంతి
D. హైడ్రోజన్, కాంతి
Answer & explanation
Correct: A — ఆక్సిజన్, నీరు (తేమ)
ఇనుము తుప్పు పట్టడానికి ఆక్సిజన్, నీరు (తేమ) రెండూ కలిసి ఉండాలి. పొడి గాలిలో లేదా ఉడికించి ఆక్సిజన్ తొలగించిన నీటిలో తుప్పు పట్టదు. తుప్పు హైడ్రేటెడ్ ఐరన్ ఆక్సైడ్ (Fe₂O₃·xH₂O).
వెండి క్షయంలో సిల్వర్ సల్ఫైడ్ ఏర్పడి నలుపు రంగు పూత వస్తుంది. రాగి ఆకుపచ్చ పూత (కాపర్ కార్బొనేట్) ఇస్తుంది; ఇనుము ఎరుపు–గోధుమ తుప్పు ఇస్తుంది. ఈ నల్లని పూత వల్లే పాత వెండి వస్తువులు నల్లబడతాయి; ఆ పూతను రసాయనాలతో శుభ్రం చేసి మెరుపు తెస్తారు.
ఇనుము కంటే చర్యాశీలమైన జింక్ ముందు క్షయం చెంది ఇనుమును కాపాడే పద్ధతిని ఏమంటారు?
A. క్రోమియం పూత
B. రంగు వేయడం
C. సాక్రిఫిషియల్ రక్షణ
D. గ్రీజు రాయడం
Answer & explanation
Correct: C — సాక్రిఫిషియల్ రక్షణ
జింక్ ఇనుము కంటే చర్యాశీలం కాబట్టి ముందు క్షయం చెంది ఇనుమును రక్షిస్తుంది; దీన్ని సాక్రిఫిషియల్ రక్షణ అంటారు. గాల్వనైజేషన్ ఈ సూత్రం పైనే ఆధారపడుతుంది. రంగు, గ్రీజు కేవలం ఆక్సిజన్, తేమను అడ్డుకునే భౌతిక పూతలు.
అల్యూమినియం గాలిలో తుప్పు పట్టకపోవడానికి కారణం ఏమిటి?
A. అది చర్యాశీలత లేని లోహం కావడం
B. నీటిలో కరగడం
C. విద్యుద్విశ్లేషణ
D. పలుచని ఆక్సైడ్ పొర లోపలి లోహాన్ని కాపాడటం
Answer & explanation
Correct: D — పలుచని ఆక్సైడ్ పొర లోపలి లోహాన్ని కాపాడటం
అల్యూమినియం ఉపరితలంపై పలుచని Al₂O₃ పొర ఏర్పడి లోపలి లోహాన్ని రక్షిస్తుంది. అల్యూమినియం వాస్తవానికి చర్యాశీల లోహమే, కానీ ఈ పొర వల్ల తుప్పు పట్టదు. యానోడైజింగ్తో ఈ పొరను మందంగా చేస్తారు.
స్టెయిన్లెస్ స్టీల్ ఇనుము, క్రోమియం, నికెల్ (+ కార్బన్) మిశ్రమం; తుప్పు పట్టదు, అందుకే వంట పాత్రలు, శస్త్రచికిత్స పరికరాల్లో వాడతారు. ఇతర కలయికలు ఇతర మిశ్రమాల్లో ఉంటాయి.
A. యానోడైజింగ్ – అల్యూమినియం మీద మందపాటి ఆక్సైడ్ పొర
B. గాల్వనైజేషన్ – ఇనుము మీద రాగి పొర
C. క్రోమియం పూత – ఎలక్ట్రోప్లేటింగ్
D. స్టెయిన్లెస్ స్టీల్ – మిశ్రమ లోహం
Answer & explanation
Correct: B — గాల్వనైజేషన్ – ఇనుము మీద రాగి పొర
గాల్వనైజేషన్లో ఇనుము మీద జింక్ పొర వేస్తారు, రాగి పొర కాదు; కాబట్టి మొదటి జత తప్పు. యానోడైజింగ్, క్రోమియం పూత, స్టెయిన్లెస్ స్టీల్ సరైన నివారణ పద్ధతులు.
అల్యూమినియంకు సంబంధించిన కింది ప్రకటనల్లో అసత్యమైనది ఏది?
A. ఉపరితలంపై పలుచని ఆక్సైడ్ పొర ఏర్పడుతుంది
B. యానోడైజింగ్లో ఆక్సైడ్ పొరను మందంగా చేస్తారు
C. ధాతువు బాక్సైట్
D. అల్యూమినియం చర్యాశీలత లేని లోహం కాబట్టి తుప్పు పట్టదు
Answer & explanation
Correct: D — అల్యూమినియం చర్యాశీలత లేని లోహం కాబట్టి తుప్పు పట్టదు
అల్యూమినియం చర్యాశీలత లేని లోహం కాదు; అది చర్యాశీల లోహమే, కానీ ఆక్సైడ్ పొర వల్ల తుప్పు పట్టదు. కాబట్టి మొదటి ప్రకటన అసత్యం. మిగతా మూడు సరైనవి. అల్యూమినియం ఆక్సైడ్ ఆమ్లం, క్షారం రెండింటితో చర్య జరిపే ద్విస్వభావ ఆక్సైడ్.