Free practice MCQs with answers and explanations for మూలకణాలు – రకాలు & ఉపయోగాలు (Stem Cells) in DNA టెక్నాలజీ, మూలకణాలు & జీనోమ్ (DNA & Stem Cells). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
ఫలదీకరణం చెందిన అండం (జైగోట్) ఏ రకమైన మూలకణం?
A. టోటిపొటెంట్
B. ప్లురిపొటెంట్
C. మల్టిపొటెంట్
D. యూనిపొటెంట్
Answer & explanation
Correct: A — టోటిపొటెంట్
జైగోట్ పూర్తి జీవిని ఏర్పరచగలదు కాబట్టి అది టోటిపొటెంట్ కణం. పిండ మూలకణాలు ప్లురిపొటెంట్, వయోజన మూలకణాలు మల్టిపొటెంట్. ప్లురిపొటెంట్ కణాలు పిండ దశలో ఉంటాయి కానీ అవి ఒక్కటే పూర్తి జీవిగా ఎదగలేవు.
షిన్యా యమనాకా 2006లో వయోజన కణాలను తిరిగి ప్లురిపొటెంట్ స్థితికి మార్చిన iPSC లను కనుగొన్నారు; 2012లో జాన్ గర్డన్తో కలిసి నోబెల్ పొందారు. విల్ముట్ డాలీ క్లోనింగ్, డౌడ్నా CRISPR తో ప్రసిద్ధులు.
ల్యూకేమియా, తలసీమియా వంటి వ్యాధుల చికిత్సలో ఉపయోగించే మూలకణ మూలం ఏది?
A. లాలాజల గ్రంథి
B. చర్మపు పై పొర
C. ఎముక మజ్జ (Bone marrow)
D. గోళ్లు
Answer & explanation
Correct: C — ఎముక మజ్జ (Bone marrow)
ఎముక మజ్జలో రక్త మూలకణాలు ఉంటాయి; ల్యూకేమియా, తలసీమియా వంటి వ్యాధులకు ఎముక మజ్జ మార్పిడి చేస్తారు. లాలాజల గ్రంథి, గోళ్లు ఈ ప్రయోజనానికి వాడరు. బొడ్డుతాడు రక్తం, పిండ కణాలు, కొవ్వు కణజాలం కూడా మూలకణాల మూలాలు.
పిండ మూలకణాలు (Embryonic stem cells) ఏ రకానికి చెందినవి?
A. టోటిపొటెంట్
B. మల్టిపొటెంట్
C. ప్లురిపొటెంట్
D. యూనిపొటెంట్
Answer & explanation
Correct: C — ప్లురిపొటెంట్
పిండ మూలకణాలు ఎన్ని రకాల శరీర కణాలుగానైనా మారగలవు కాబట్టి ప్లురిపొటెంట్. జైగోట్ మాత్రమే టోటిపొటెంట్ (పూర్తి జీవిని ఇవ్వగలదు); వయోజన మూలకణాలు కొన్ని రకాలకే పరిమితమైన మల్టిపొటెంట్.
ఎముక మజ్జలోని రక్త మూలకణాలు వయోజన (మల్టిపొటెంట్) మూలకణాలకు ఉదాహరణ. ఫలదీకరణం చెందిన అండం టోటిపొటెంట్, పిండ మూలకణాలు, iPSC లు ప్లురిపొటెంట్. ఇవి కొన్ని రకాల కణాలుగా మాత్రమే మారగలవు కాబట్టి మల్టిపొటెంట్ అంటారు.
పిండ మూలకణాల వినియోగంలో ప్రధాన నైతిక వివాదం ఏమిటి?
A. పిండాన్ని నాశనం చేయాల్సి రావడం
B. అధిక ఖర్చు మాత్రమే
C. సూర్యరశ్మి లోపం
D. ఎరువుల వినియోగం
Answer & explanation
Correct: A — పిండాన్ని నాశనం చేయాల్సి రావడం
పిండ మూలకణాల కోసం పిండాన్ని నాశనం చేయాల్సి రావడం ప్రధాన నైతిక సమస్య. iPSC లు వయోజన కణాల నుండి తయారవుతాయి కాబట్టి ఈ సమస్యను తగ్గిస్తాయి. ఖర్చు ఇక్కడ ప్రధాన నైతిక వివాదం కాదు.
మూలకణాల సామర్థ్యం అవరోహణ క్రమం (ఎక్కువ నుండి తక్కువ) ఏది?
A. టోటిపొటెంట్ → ప్లురిపొటెంట్ → మల్టిపొటెంట్
B. మల్టిపొటెంట్ → ప్లురిపొటెంట్ → టోటిపొటెంట్
C. ప్లురిపొటెంట్ → టోటిపొటెంట్ → మల్టిపొటెంట్
D. టోటిపొటెంట్ → మల్టిపొటెంట్ → ప్లురిపొటెంట్
Answer & explanation
Correct: A — టోటిపొటెంట్ → ప్లురిపొటెంట్ → మల్టిపొటెంట్
టోటిపొటెంట్ కణాలు పూర్తి జీవిని ఏర్పరచగలవు; ప్లురిపొటెంట్ కణాలు ఏ శరీర కణంగానైనా మారగలవు కానీ పూర్తి జీవిని ఏర్పరచలేవు; మల్టిపొటెంట్ కొన్ని రకాలకే పరిమితం. ఇదే సామర్థ్యం అవరోహణ క్రమం.
iPSC ల గురించి కింది ప్రకటనల్లో సరైనవి ఏవి? 1) వయోజన కణాలను ప్లురిపొటెంట్ స్థితికి మార్చినవి. 2) షిన్యా యమనాకా 2006లో కనుగొన్నారు. 3) 2012లో జాన్ గర్డన్తో కలిసి నోబెల్ వచ్చింది.
A. 1, 2 మాత్రమే
B. 1, 2, 3
C. 2, 3 మాత్రమే
D. 1, 3 మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: B — 1, 2, 3
iPSC లు వయోజన కణాలను తిరిగి ప్లురిపొటెంట్ స్థితికి మార్చినవి; షిన్యా యమనాకా 2006లో కనుగొన్నారు; 2012లో జాన్ గర్డన్తో కలిసి ఆయనకు నోబెల్ బహుమతి వచ్చింది. మూడూ సరైనవి.
మూలకణ ఉపయోగాల్లో సరైన కలయిక ఏది? 1) ఎముక మజ్జ మార్పిడి 2) కాలిన గాయాల చికిత్స 3) కొత్త మందుల పరీక్షలు
A. 1, 2 మాత్రమే
B. 2, 3 మాత్రమే
C. 1, 2, 3
D. 1, 3 మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: C — 1, 2, 3
మూలకణాల ఉపయోగాల్లో ల్యూకేమియా, తలసీమియాకు ఎముక మజ్జ మార్పిడి, కాలిన గాయాలు, కీళ్ల చికిత్సలు, కొత్త మందుల పరీక్షలు, పార్కిన్సన్స్, మధుమేహం పరిశోధన ఉన్నాయి. అందువల్ల మూడూ సరైనవి.
ICMR, DBT కలిసి మూలకణ పరిశోధనకు జాతీయ మార్గదర్శకాలను రూపొందించిన సంవత్సరం ఏది?
A. 2003
B. 2012
C. 2023
D. 2017
Answer & explanation
Correct: D — 2017
ICMR, DBT కలిసి మూలకణ పరిశోధనకు జాతీయ మార్గదర్శకాలను 2017లో రూపొందించాయి. 2003 HGP ముగింపు సంవత్సరం, 2012 యమనాకాకు నోబెల్ వచ్చిన సంవత్సరం, 2023 సికిల్ సెల్ నిర్మూలన మిషన్ ప్రారంభం. ఈ మార్గదర్శకాలు పిండ మూలకణాల వినియోగంలో నైతికతను నియంత్రిస్తాయి.