శ్వాసక్రియ – రకాలు, హీమోగ్లోబిన్ (Types of Respiration)
Free practice MCQs with answers and explanations for శ్వాసక్రియ – రకాలు, హీమోగ్లోబిన్ (Types of Respiration) in మానవ జీర్ణ & శ్వాస వ్యవస్థ (Digestive & Respiratory System). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
కణాల్లో శక్తి విడుదలయ్యే రసాయన ప్రక్రియను ఏమంటారు?
A. శ్వాసించడం (Breathing)
B. శ్వాసక్రియ (Respiration)
C. వ్యాపనం
D. భాష్పోత్సేకం
Answer & explanation
Correct: B — శ్వాసక్రియ (Respiration)
శ్వాసక్రియ కణాల్లో ఆహారం నుండి శక్తి విడుదలయ్యే రసాయన ప్రక్రియ. శ్వాసించడం కేవలం గాలిని లోపలికి, బయటకు తీసుకునే భౌతిక ప్రక్రియ. భాష్పోత్సేకం మొక్కల్లో జరిగే నీటి ఆవిరి నష్టం.
ATP (అడినోసిన్ ట్రైఫాస్ఫేట్) కణంలో శక్తిని నిల్వ చేసి అవసరమైన చోట ఇచ్చే అణువు కాబట్టి దాన్ని శక్తి కరెన్సీ అంటారు. ఆక్సిజన్ను మోసేది హీమోగ్లోబిన్; జన్యు కత్తెరలు రెస్ట్రిక్షన్ ఎంజైములు.
హీమోగ్లోబిన్ ఇనుము కలిగిన ఎర్ర వర్ణద్రవ్యం; ఇది ఆక్సిజన్ను ఊపిరితిత్తుల నుండి కణాలకు చేరుస్తుంది. క్లోరోఫిల్ మొక్కల్లో ఉంటుంది, మెలనిన్ చర్మ రంగుకు కారణం.
ఈస్ట్లో జరిగే వాయురహిత శ్వాసక్రియ (కిణ్వనం) అంతిమ ఉత్పన్నాలు ఏవి?
A. లాక్టిక్ ఆమ్లం + నీరు
B. గ్లూకోజ్ + ఆక్సిజన్
C. ఇథైల్ ఆల్కహాల్ + CO₂
D. ఎసిటిక్ ఆమ్లం + ఆక్సిజన్
Answer & explanation
Correct: C — ఇథైల్ ఆల్కహాల్ + CO₂
ఈస్ట్ ఆక్సిజన్ లేకుండా గ్లూకోజ్ను ఇథైల్ ఆల్కహాల్, CO₂గా మారుస్తుంది; ఇది మద్యం తయారీ, పిండి పులియడంలో ఉపయోగపడుతుంది. లాక్టిక్ ఆమ్లం కండరాల్లో ఏర్పడుతుంది. గ్లూకోజ్ + ఆక్సిజన్ కిరణజన్య సంయోగక్రియ పదార్థాలకు సంబంధించినవి.
ఎక్కువసేపు కఠిన వ్యాయామం చేసినప్పుడు కండరాల్లో నొప్పి, అలసట కలగడానికి కారణం ఏమిటి?
A. ఇథైల్ ఆల్కహాల్ పేరుకోవడం
B. CO₂ పూర్తిగా లేకపోవడం
C. ఆక్సిజన్ ఎక్కువగా చేరడం
D. లాక్టిక్ ఆమ్లం పేరుకుపోవడం
Answer & explanation
Correct: D — లాక్టిక్ ఆమ్లం పేరుకుపోవడం
ఆక్సిజన్ సరిపోనప్పుడు కండర కణాలు వాయురహిత శ్వాసక్రియ చేసి లాక్టిక్ ఆమ్లాన్ని తయారుచేస్తాయి; ఇదే నొప్పి, అలసటకు కారణం. ఇథైల్ ఆల్కహాల్ ఈస్ట్లో ఏర్పడుతుంది. ఆక్సిజన్ ఎక్కువగా చేరడం నొప్పి కలిగించదు.
కార్బన్ మోనాక్సైడ్ (CO) విషపూరితం కావడానికి కారణం ఏమిటి?
A. హీమోగ్లోబిన్తో ఆక్సిజన్ కంటే బలంగా బంధం ఏర్పరచడం
B. RBC లను చంపడం
C. కణాల్లో ATP తయారీని పెంచడం
D. ఊపిరితిత్తుల వాయుగోణులను కరిగించడం
Answer & explanation
Correct: A — హీమోగ్లోబిన్తో ఆక్సిజన్ కంటే బలంగా బంధం ఏర్పరచడం
CO హీమోగ్లోబిన్తో ఆక్సిజన్ కంటే చాలా బలంగా బంధాన్ని ఏర్పరచి ఆక్సిజన్ రవాణాను అడ్డుకుంటుంది, అందువల్ల విషపూరితం. అది ATP తయారీని పెంచదు, వాయుగోణులను కరిగించదు.
వాయు సహిత (Aerobic), వాయురహిత (Anaerobic) శ్వాసక్రియల గురించి సరైన ప్రకటన ఏది?
A. వాయు సహితంలో ఎక్కువ ATP, వాయురహితంలో తక్కువ ATP వస్తుంది
B. వాయురహితంలో ఎక్కువ ATP వస్తుంది
C. రెండింటిలో సమాన ATP వస్తుంది
D. వాయు సహిత శ్వాసక్రియ ఆక్సిజన్ లేకుండా జరుగుతుంది
Answer & explanation
Correct: A — వాయు సహితంలో ఎక్కువ ATP, వాయురహితంలో తక్కువ ATP వస్తుంది
వాయు సహిత శ్వాసక్రియలో ఆక్సిజన్ ఉపయోగించి గ్లూకోజ్ పూర్తిగా విచ్ఛిన్నమై ఎక్కువ ATP వస్తుంది; ఇది మైటోకాండ్రియాలో జరుగుతుంది. వాయురహితంలో గ్లూకోజ్ అసంపూర్తిగా విచ్ఛిన్నమవుతుంది కాబట్టి తక్కువ శక్తి లభిస్తుంది.
కిందివాటిలో సరైన జతలు ఏవి? 1) కండరాలు – లాక్టిక్ ఆమ్లం 2) ఈస్ట్ – ఇథైల్ ఆల్కహాల్ + CO₂ 3) గ్లైకాలిసిస్ – కణద్రవ్యం
A. 1, 2 మాత్రమే
B. 1, 2, 3 అన్నీ
C. 2, 3 మాత్రమే
D. 1, 3 మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: B — 1, 2, 3 అన్నీ
కండరాల్లో వాయురహిత శ్వాసక్రియ వల్ల లాక్టిక్ ఆమ్లం, ఈస్ట్లో ఇథైల్ ఆల్కహాల్ + CO₂ ఏర్పడతాయి. గ్లైకాలిసిస్ కణద్రవ్యంలో జరిగే మొదటి దశ; ఆక్సిజన్ ఉన్నా లేకున్నా జరుగుతుంది. అందువల్ల మూడూ సరైనవే.
హీమోగ్లోబిన్ గురించి కింది వాటిలో తప్పుగా ఉన్నది ఏది?
A. ఇది ఇనుము (Fe) కలిగి ఉంటుంది
B. ఇది RBC లో ఉంటుంది
C. ఇది మెగ్నీషియం కలిగి ఉంటుంది
D. ఇది ఆక్సిజన్ను మోస్తుంది
Answer & explanation
Correct: C — ఇది మెగ్నీషియం కలిగి ఉంటుంది
హీమోగ్లోబిన్ ఇనుము కలిగి ఉంటుంది, మెగ్నీషియం కాదు; మెగ్నీషియం క్లోరోఫిల్లో ఉంటుంది. అందువల్ల మొదటి ప్రకటన తప్పు. మిగతావి సరైనవే; ఎక్కువ ఎత్తులో ఆక్సిజన్ తక్కువగా ఉన్నప్పుడు శరీరం RBC ని పెంచుకుంటుంది.
సాధారణ శ్వాసలో వచ్చే గాలి పరిమాణమైన టైడల్ వాల్యూమ్ సుమారు ఎంత?
A. సుమారు 50 మి.లీ.
B. సుమారు 5 లీటర్లు
C. సుమారు 1.2 లీటర్లు
D. సుమారు 500 మి.లీ.
Answer & explanation
Correct: D — సుమారు 500 మి.లీ.
టైడల్ వాల్యూమ్ సాధారణ శ్వాసలో పీల్చి వదిలే గాలి పరిమాణం, సుమారు 500 మి.లీ. వైటల్ కెపాసిటీ దీనికంటే చాలా ఎక్కువ; దాన్ని స్పైరోమీటర్తో కొలుస్తారు. 50 మి.లీ. లేదా 5 లీటర్లు సాధారణ శ్వాస పరిమాణంగా సరిపోవు.