మహిళలకు రాజ్యాంగ రక్షణలు, రిజర్వేషన్లు (Constitutional Provisions for Women)
Free practice MCQs with answers and explanations for మహిళలకు రాజ్యాంగ రక్షణలు, రిజర్వేషన్లు (Constitutional Provisions for Women) in మహిళా ఉద్యమాలు (Women's Movements). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
పురపాలికల్లో మహిళలకు 1/3 రిజర్వేషన్ ఇచ్చే అధికరణం ఏది?
A. ఆర్టికల్ 243D
B. ఆర్టికల్ 15(3)
C. ఆర్టికల్ 42
D. ఆర్టికల్ 243T
Answer & explanation
Correct: D — ఆర్టికల్ 243T
ఆర్టికల్ 243T (74వ సవరణ) పురపాలికల్లో మహిళలకు కనీసం 1/3 సీట్లు ఇస్తుంది. ఆర్టికల్ 243D పంచాయతీలకు (73వ సవరణ), ఆర్టికల్ 15(3) మహిళల కోసం ప్రత్యేక చట్టాలకు, 42 ప్రసూతి సహాయానికి సంబంధించినవి.
106వ సవరణ (నారీ శక్తి వందన్ అధినియమ్, 2023) మహిళలకు ఏమి ఇస్తుంది?
A. లోక్‌సభ, రాష్ట్ర శాసనసభల్లో 33% రిజర్వేషన్
B. పంచాయతీల్లో 50% రిజర్వేషన్
C. ఉద్యోగాల్లో 4% రిజర్వేషన్
D. ఉచిత విద్య
Answer & explanation
Correct: A — లోక్‌సభ, రాష్ట్ర శాసనసభల్లో 33% రిజర్వేషన్
106వ సవరణ లోక్‌సభ, రాష్ట్ర శాసనసభల్లో మూడో వంతు (33%) స్థానాలను మహిళలకు రిజర్వ్ చేస్తుంది; డీలిమిటేషన్ తర్వాత అమలు అవుతుంది. పంచాయతీల్లో 1/3 రిజర్వేషన్ 73వ సవరణలో, ఉద్యోగాల్లో 4% దివ్యాంగుల రిజర్వేషన్ వేరే చట్టంలో ఉంది.
NCW 1992 జనవరిలో ఏర్పడింది (చట్టం 1990); తొలి అధ్యక్షురాలు జయంతి పట్నాయక్. ఫుల్రేణు గుహ మహిళా స్థితిపై కమిటీ (CSWI) అధ్యక్షురాలు, సరోజినీ నాయుడు కాంగ్రెస్ అధ్యక్షురాలు, సుచేతా కృపలానీ ముఖ్యమంత్రి.
C. మహిళల గౌరవానికి భంగం కలిగించే ఆచారాలను విడనాడటం
D. మహిళలపై ప్రత్యేక చట్టాలు చేయడం
Answer & explanation
Correct: C — మహిళల గౌరవానికి భంగం కలిగించే ఆచారాలను విడనాడటం
ఆర్టికల్ 51A(e) ప్రాథమిక విధిగా మహిళల గౌరవానికి భంగం కలిగించే ఆచారాలను విడనాడాలని చెబుతుంది. సమాన వేతనం ఆర్టికల్ 39(d) (ఆదేశిక సూత్రం), ప్రత్యేక చట్టాలు ఆర్టికల్ 15(3), రాష్ట్రానికి ఇచ్చిన అధికారాలు.
ఆర్టికల్ 39(d) సమాన పనికి సమాన వేతనాన్ని చెబుతుంది. ఆర్టికల్ 39(a) స్త్రీ, పురుషులకు జీవనోపాధి హక్కు, ఆర్టికల్ 42 ప్రసూతి సహాయం, ఆర్టికల్ 16 ఉద్యోగాల్లో సమాన అవకాశం (ప్రాథమిక హక్కు).
మహిళా, శిశు అభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ ప్రత్యేక మంత్రిత్వ శాఖగా ఎప్పుడు ఏర్పడింది?
A. 2006
B. 1992
C. 2015
D. 1990
Answer & explanation
Correct: A — 2006
మహిళా, శిశు అభివృద్ధి శాఖ 2006లో ప్రత్యేక మంత్రిత్వ శాఖగా ఏర్పడింది. 1990 జాతీయ మహిళా కమిషన్ చట్టం సంవత్సరం, 1992 NCW ఏర్పాటు సంవత్సరం, 2015 BBBP ప్రారంభం.
జాతీయ మహిళా కమిషన్ చట్టం ఏ సంవత్సరంలో వచ్చింది, కమిషన్ ఎప్పుడు ఏర్పడింది?
A. చట్టం 1992; కమిషన్ 2006
B. చట్టం 1990; కమిషన్ 1992 జనవరి
C. చట్టం 2005; కమిషన్ 2006
D. చట్టం 1976; కమిషన్ 1990
Answer & explanation
Correct: B — చట్టం 1990; కమిషన్ 1992 జనవరి
NCW చట్టం 1990లో వచ్చి, కమిషన్ 1992 జనవరిలో ఏర్పడింది. 2005 గృహ హింస చట్టం సంవత్సరం, 2006 మహిళా శాఖ ఏర్పడిన సంవత్సరం, 1976 సమాన వేతన చట్టం సంవత్సరం. చట్టం వచ్చిన రెండేళ్ల తర్వాత కమిషన్ ఏర్పడిందని గమనించాలి.
కింది అధికరణాలను వాటి అంశాలతో జతపరచండి.
ఎ. ఆర్టికల్ 14 బి. ఆర్టికల్ 15(3) సి. ఆర్టికల్ 16 డి. ఆర్టికల్ 23
1. మహిళల కోసం ప్రత్యేక చట్టాలు 2. మానవ అక్రమ రవాణా నిషేధం 3. చట్టం ముందు సమానత్వం 4. ఉద్యోగాల్లో సమాన అవకాశం
A. ఎ-1, బి-3, సి-4, డి-2
B. ఎ-3, బి-1, సి-2, డి-4
C. ఎ-4, బి-1, సి-3, డి-2
D. ఎ-3, బి-1, సి-4, డి-2
Answer & explanation
Correct: D — ఎ-3, బి-1, సి-4, డి-2
ఆర్టికల్ 14 చట్టం ముందు సమానత్వం (3), 15(3) మహిళల కోసం ప్రత్యేక చట్టాలు (1), 16 ఉద్యోగాల్లో సమాన అవకాశం (4), 23 మానవ అక్రమ రవాణా నిషేధం (2). మిగతా ఎంపికల్లో జతలు తారుమారయ్యాయి.
కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
1. 73వ, 74వ సవరణలు (1992) స్థానిక సంస్థల్లో మహిళలకు 1/3 సీట్లు ఇచ్చాయి.
2. 106వ సవరణ లోక్‌సభ, శాసనసభల్లో 33% సీట్లు మహిళలకు రిజర్వ్ చేస్తుంది.
3. ఆర్టికల్ 42 సమాన పనికి సమాన వేతనాన్ని ఇస్తుంది.
సరైనవి ఏవి?
A. 1 మరియు 2 మాత్రమే
B. 2 మరియు 3 మాత్రమే
C. 1 మరియు 3 మాత్రమే
D. 1, 2, 3 అన్నీ
Answer & explanation
Correct: A — 1 మరియు 2 మాత్రమే
73వ–74వ సవరణల (1992) 1/3 రిజర్వేషన్, 106వ సవరణ (33%) సరైనవి. ఆర్టికల్ 42 ప్రసూతి సహాయం, న్యాయమైన పని పరిస్థితులు; సమాన పనికి సమాన వేతనం ఆర్టికల్ 39(d), కాబట్టి ప్రకటన 3 తప్పు.
ఆర్టికల్స్ 39(a), 39(d), 42 ఆదేశిక సూత్రాలు. ఆర్టికల్ 15(3) ప్రాథమిక హక్కులో (ఆర్టికల్ 15) భాగం, మహిళల కోసం ప్రత్యేక చట్టాలు చేసే అధికారం ఇస్తుంది; కాబట్టి ఇది ఆదేశిక సూత్రం కాదు.