Free practice MCQs with answers and explanations for జ్యోతిరావు ఫూలే, షాహూ మహారాజ్ – తొలి సంస్కర్తలు (Phule & Shahu Maharaj) in దళిత ఉద్యమాలు (Dalit Movements). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
ఆధునిక దళిత ఉద్యమానికి పునాది వేసినవారిగా ఎవరిని పేర్కొంటారు?
A. బాలగంగాధర తిలక్
B. గోపాలకృష్ణ గోఖలే
C. లాలా లజపతి రాయ్
D. జ్యోతిరావు ఫూలే
Answer & explanation
Correct: D — జ్యోతిరావు ఫూలే
మహారాష్ట్రకు చెందిన జ్యోతిరావు ఫూలే బ్రాహ్మణాధిపత్యం, కుల వివక్షను ప్రశ్నించి, విద్య ద్వారా అణగారిన వర్గాలను చైతన్యపరిచారు. తిలక్, గోఖలే, లజపతి రాయ్ జాతీయోద్యమ నాయకులు.
ఫూలే సత్యశోధక్ సమాజ్ను 1873లో స్థాపించారు; ఇది అందరికీ సమాన హక్కులు, పూజారి లేని వివాహాలను ప్రోత్సహించింది. 1848 బాలికల మొదటి పాఠశాల, 1902 షాహూ రిజర్వేషన్, 1924 అంబేడ్కర్ సభ సంవత్సరాలు.
ఫూలే 1873లో గులామ్గిరి (బానిసత్వం) గ్రంథం రాశారు. నీల్ దర్పణ్ దీనబంధు మిత్ర నాటకం, గబ్బిలం గుర్రం జాషువా రచన, మూక్నాయక్ అంబేడ్కర్ పత్రిక; ఈ రచనలను రచయితలతో కలిపి గుర్తుంచుకోవాలి.
1848లో పుణేలో బాలికల మొదటి పాఠశాలను ఫూలే ఎవరితో కలిసి ప్రారంభించారు?
A. పండిత రమాబాయి
B. అనీ బెసెంట్
C. సరోజినీ నాయుడు
D. భార్య సావిత్రీబాయి ఫూలే
Answer & explanation
Correct: D — భార్య సావిత్రీబాయి ఫూలే
ఫూలే 1848లో భార్య సావిత్రీబాయి ఫూలేతో కలిసి బాలికల కోసం మొదటి పాఠశాల ప్రారంభించారు; సావిత్రీబాయి భారతదేశపు తొలి మహిళా ఉపాధ్యాయురాలిగా ప్రసిద్ధి. రమాబాయి శారదా సదన్ (1889) స్థాపించారు.
ఛత్రపతి షాహూ మహారాజ్ 1902లో ఏ నిర్ణయం ప్రకటించారు?
A. వెనుకబడిన వర్గాలకు ప్రభుత్వ ఉద్యోగాల్లో 50% రిజర్వేషన్
B. అందరికీ ఉచిత విద్య
C. సత్యశోధక్ సమాజ్ రద్దు
D. ఆలయాల మూసివేత
Answer & explanation
Correct: A — వెనుకబడిన వర్గాలకు ప్రభుత్వ ఉద్యోగాల్లో 50% రిజర్వేషన్
కొల్హాపూర్ సంస్థాన పాలకుడు షాహూ మహారాజ్ 1902 జూలై 26న వెనుకబడిన వర్గాలకు ప్రభుత్వ ఉద్యోగాల్లో 50% రిజర్వేషన్ ప్రకటించారు; ఇది భారతదేశంలో రిజర్వేషన్ల తొలి చర్యల్లో ఒకటి. మిగతా ఎంపికలు ఆయన నిర్ణయాలు కావు.
షాహూ మహారాజ్ కొల్హాపూర్ సంస్థాన పాలకుడు. హైదరాబాద్ నిజాం పాలన, మైసూర్, బరోడా వేరే సంస్థానాలు; వీటికి షాహూ రిజర్వేషన్ నిర్ణయంతో సంబంధం లేదు; కొల్హాపూర్ మహారాష్ట్రలోని సంస్థానం.
అంబేడ్కర్ తన గురువులుగా బుద్ధుడు, కబీర్, ఫూలేలను పేర్కొన్నారు; ఫూలే ఆలోచనలే ఆయనకు ప్రేరణ. మిగతా ఎంపికలు ఆయన గురువులుగా పేర్కొన్న వారు కాదు; బుద్ధుడు, కబీర్, ఫూలే ఆయనకు ఆదర్శం.
కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
1. ఫూలే గులామ్గిరి గ్రంథం 1873లో రాశారు.
2. షాహూ మహారాజ్ 1902లో 50% రిజర్వేషన్ ప్రకటించారు.
3. సత్యశోధక్ సమాజ్ 1848లో స్థాపించబడింది.
సరైనవి ఏవి?
A. 1 మరియు 2 మాత్రమే
B. 2 మరియు 3 మాత్రమే
C. 1 మరియు 3 మాత్రమే
D. 1, 2, 3 అన్నీ
Answer & explanation
Correct: A — 1 మరియు 2 మాత్రమే
గులామ్గిరి (1873), షాహూ రిజర్వేషన్ (1902) సరైనవి. సత్యశోధక్ సమాజ్ 1873లో స్థాపించబడింది; 1848లో జరిగింది బాలికల మొదటి పాఠశాల ప్రారంభం, కాబట్టి ప్రకటన 3 తప్పు.
కింది ఫూలే–అంబేడ్కర్ కాలపు సంఘటనలను పాత నుండి కొత్త క్రమంలో అమర్చండి.
A. సత్యశోధక్ సమాజ్ – ఫూలే బాలికల పాఠశాల – బహిష్కృత హితకారిణి సభ – షాహూ రిజర్వేషన్
B. ఫూలే బాలికల పాఠశాల – సత్యశోధక్ సమాజ్ – షాహూ రిజర్వేషన్ – బహిష్కృత హితకారిణి సభ
C. ఫూలే బాలికల పాఠశాల – షాహూ రిజర్వేషన్ – సత్యశోధక్ సమాజ్ – బహిష్కృత హితకారిణి సభ
D. బహిష్కృత హితకారిణి సభ – సత్యశోధక్ సమాజ్ – ఫూలే బాలికల పాఠశాల – షాహూ రిజర్వేషన్
Answer & explanation
Correct: B — ఫూలే బాలికల పాఠశాల – సత్యశోధక్ సమాజ్ – షాహూ రిజర్వేషన్ – బహిష్కృత హితకారిణి సభ
ఫూలే బాలికల పాఠశాల 1848, సత్యశోధక్ సమాజ్ 1873, షాహూ రిజర్వేషన్ 1902, అంబేడ్కర్ బహిష్కృత హితకారిణి సభ 1924. ఈ సంవత్సరాల ప్రకారం సరైన క్రమం ఇదే; అంబేడ్కర్ సంస్థల కంటే ముందు ఫూలే కృషి జరిగింది.