బాల కార్మికులు & బాలల హక్కులు (Child Rights) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for బాల కార్మికులు & బాలల హక్కులు (Child Rights) (సామాజిక సమస్యలు (Social Issues)). Tap an option to check instantly · page 5 of 6.
Q41Hard
కింది వాటిలో బాల కార్మిక వ్యవస్థకు కారణం కానిది ఏది?
A. అందుబాటులో ఉన్న పుష్కలమైన పాఠశాలలు
B. నిరక్షరాస్యత
C. చట్టాల అమలులో లోపాలు
D. తక్కువ వేతనానికి పిల్లలను యజమానులు ఇష్టపడటం
Answer & explanation
Correct: A — అందుబాటులో ఉన్న పుష్కలమైన పాఠశాలలు
పాఠశాలల కొరత బాల కార్మికతకు కారణం; కాబట్టి పుష్కలమైన పాఠశాలలు కారణం కావు, అవి పిల్లలను బడిలో ఉంచి సమస్యను తగ్గిస్తాయి. నిరక్షరాస్యత, చట్ట అమలు లోపాలు, చౌకగా దొరికే పిల్లల శ్రమను యజమానులు కోరుకోవడం ఇవన్నీ నోట్స్‌లో చెప్పిన కారణాలు.
కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
1. 2011 సంఖ్యాపరంగా బాల కార్మికులు ఎక్కువగా ఉన్న రాష్ట్రాల్లో ఉత్తరప్రదేశ్, బిహార్ ఉన్నాయి.
2. గురుపాదస్వామి కమిటీ 1979లో ఏర్పడింది.
3. ప్రపంచ బాల కార్మిక వ్యతిరేక దినం నవంబర్ 14.
సరైనవి ఏవి?
A. 2 మరియు 3 మాత్రమే
B. 1 మరియు 2 మాత్రమే
C. 1 మరియు 3 మాత్రమే
D. 1, 2, 3 అన్నీ
Answer & explanation
Correct: B — 1 మరియు 2 మాత్రమే
ఉత్తరప్రదేశ్, బిహార్ సంఖ్యాపరంగా ముందున్నాయి (ప్రకటన 1 సరైనది) మరియు గురుపాదస్వామి కమిటీ 1979 నాటిది (ప్రకటన 2 సరైనది). ప్రపంచ బాల కార్మిక వ్యతిరేక దినం జూన్ 12; నవంబర్ 14 భారత బాలల దినోత్సవం కాబట్టి ప్రకటన 3 తప్పు.
కింది వాటిలో బాల కార్మికులు ఎక్కువగా పని చేసే రంగంగా సాధారణంగా పేర్కొనబడని దానిని గుర్తించండి.
A. బీడీల తయారీ
B. ఇటుక బట్టీలు
C. సాఫ్ట్‌వేర్ ఎగుమతులు
D. అగ్గిపెట్టెల తయారీ
Answer & explanation
Correct: C — సాఫ్ట్‌వేర్ ఎగుమతులు
బీడీలు, ఇటుక బట్టీలు, అగ్గిపెట్టెలు, బాణసంచా, తివాచీలు, హోటళ్లు, గృహ కార్మికం వంటి అసంఘటిత, తక్కువ నైపుణ్య రంగాల్లో బాల కార్మికులు కనిపిస్తారు. సాఫ్ట్‌వేర్ ఎగుమతులు నైపుణ్యం, విద్య అవసరమైన రంగం కాబట్టి ఇది బాల కార్మిక రంగంగా చెప్పరు.
కింది వాటిని జతపరచండి.
ఎ. ఆర్టికల్ 24 బి. ఆర్టికల్ 21ఎ సి. ఆర్టికల్ 45 డి. ఆర్టికల్ 51ఎ(కె)
1. 6 ఏళ్ల లోపు సంరక్షణ 2. తల్లిదండ్రుల విధి 3. పని నిషేధం 4. విద్యా హక్కు
A. ఎ-4, బి-3, సి-1, డి-2
B. ఎ-3, బి-4, సి-2, డి-1
C. ఎ-1, బి-2, సి-3, డి-4
D. ఎ-3, బి-4, సి-1, డి-2
Answer & explanation
Correct: D — ఎ-3, బి-4, సి-1, డి-2
ఆర్టికల్ 24 పని నిషేధం (3), 21ఎ విద్యా హక్కు (4), 45 ఆరేళ్ల లోపు పిల్లల సంరక్షణ (1), 51ఎ(కె) 6–14 ఏళ్ల పిల్లలకు విద్యావకాశాలు కల్పించడం తల్లిదండ్రుల/సంరక్షకుల ప్రాథమిక విధి (2). మిగతా జతల్లో 24, 21ఎ లేదా 45, 51ఎ(కె) తారుమారయ్యాయి.
కింది ప్రకటనల్లో సరైనవి ఏవి?
1. ఆర్టికల్ 23 మనుషుల అక్రమ రవాణా, వెట్టిచాకిరీని నిషేధిస్తుంది.
2. ఆర్టికల్ 39(ఇ), (ఎఫ్) నిర్దేశిక సూత్రాలు.
3. ఆర్టికల్ 24 ప్రకారం 18 ఏళ్ల లోపు వారిని ఏ ఉద్యోగంలోనూ నియమించరాదు.
A. 1 మరియు 2 మాత్రమే
B. 2 మరియు 3 మాత్రమే
C. 1 మరియు 3 మాత్రమే
D. 1, 2, 3 అన్నీ
Answer & explanation
Correct: A — 1 మరియు 2 మాత్రమే
ఆర్టికల్ 23 అక్రమ రవాణా, బలవంతపు శ్రమను నిషేధిస్తుంది; 39(ఇ), (ఎఫ్) పిల్లల దుర్వినియోగం నిరోధం, ఆరోగ్యకర అభివృద్ధికి సంబంధించిన నిర్దేశిక సూత్రాలు. ఆర్టికల్ 24 వయోపరిమితి 14 ఏళ్లు మరియు ఫ్యాక్టరీలు, గనులు, ప్రమాదకర పనులకు పరిమితం; కాబట్టి 3 తప్పు.
ఎం.సి. మెహతా vs తమిళనాడు రాష్ట్రం (1996) తీర్పు ఏ అంశంపై ఇచ్చారు?
A. ప్రాథమిక విద్య ఉచితం చేయాలని
B. శివకాశి బాణసంచా పరిశ్రమలో బాల కార్మికులపై మార్గదర్శకాలు
C. బాల్య వివాహ వయసు నిర్ణయం
D. బాలల దత్తత నిబంధనలు
Answer & explanation
Correct: B — శివకాశి బాణసంచా పరిశ్రమలో బాల కార్మికులపై మార్గదర్శకాలు
ఎం.సి. మెహతా కేసులో సుప్రీంకోర్టు శివకాశి బాణసంచా పరిశ్రమలో బాల కార్మికుల పరిస్థితిపై మార్గదర్శకాలు రూపొందించింది. విద్యా హక్కుకు సంబంధించిన తీర్పులు మోహినీ జైన్ (1992), ఉన్నికృష్ణన్ (1993). దత్తత CARA పరిధిలో, బాల్య వివాహాలు 2006 చట్టం పరిధిలో ఉంటాయి.
కింది చట్టాలను అవి వచ్చిన సంవత్సరాల ప్రకారం పాత నుండి కొత్త క్రమంలో అమర్చండి.
A. గనుల చట్టం – ఫ్యాక్టరీల చట్టం – POCSO – వెట్టిచాకిరీ నిర్మూలన చట్టం
B. POCSO – వెట్టిచాకిరీ నిర్మూలన చట్టం – గనుల చట్టం – ఫ్యాక్టరీల చట్టం
C. ఫ్యాక్టరీల చట్టం – గనుల చట్టం – వెట్టిచాకిరీ నిర్మూలన చట్టం – POCSO
D. వెట్టిచాకిరీ నిర్మూలన చట్టం – ఫ్యాక్టరీల చట్టం – POCSO – గనుల చట్టం
Answer & explanation
Correct: C — ఫ్యాక్టరీల చట్టం – గనుల చట్టం – వెట్టిచాకిరీ నిర్మూలన చట్టం – POCSO
క్రమం: ఫ్యాక్టరీల చట్టం 1948, గనుల చట్టం 1952, వెట్టిచాకిరీ (నిర్మూలన) చట్టం 1976, POCSO 2012. మిగతా ఎంపికల్లో 1952 కంటే ముందు 1948 రావాలనే విషయం, 1976 తర్వాతే 2012 రావాలనే విషయం తప్పుగా ఉన్నాయి.
కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
1. బాలల న్యాయ చట్టం 2015, 2000 నాటి చట్టం స్థానంలో వచ్చింది.
2. 16–18 ఏళ్ల వారు అత్యంత తీవ్ర నేరాల్లో పెద్దల్లా విచారించబడే అవకాశం ఉంది.
3. బాల్య వివాహ నిషేధ చట్టం 2012లో వచ్చింది.
సరైనవి ఏవి?
A. 2 మరియు 3 మాత్రమే
B. 1 మరియు 3 మాత్రమే
C. 1, 2, 3 అన్నీ
D. 1 మరియు 2 మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: D — 1 మరియు 2 మాత్రమే
2015 చట్టం 2000 చట్టాన్ని భర్తీ చేసింది, మరియు 16–18 ఏళ్ల వయసు వారు తీవ్ర నేరాల్లో పెద్దల్లా విచారణకు గురయ్యే అవకాశం ఉంది. బాల్య వివాహ నిషేధ చట్టం 2006లో వచ్చింది, 2012లో వచ్చింది POCSO; కాబట్టి ప్రకటన 3 తప్పు.
కింది వాటిలో 14 ఏళ్ల లోపు పిల్లల నియామకాన్ని నేరుగా నిషేధించే చట్టాల జాబితాలో లేనిది ఏది?
A. POCSO చట్టం 2012
B. ఫ్యాక్టరీల చట్టం 1948
C. బాల కార్మిక సవరణ చట్టం 2016
D. బాల కార్మిక చట్టం 1986 (ప్రమాదకర వృత్తుల్లో)
Answer & explanation
Correct: A — POCSO చట్టం 2012
ఫ్యాక్టరీల చట్టం 1948, బాల కార్మిక చట్టం 1986, 2016 సవరణ పిల్లల నియామకాన్ని నిషేధిస్తాయి. POCSO చట్టం లైంగిక నేరాల నుండి రక్షణ కోసం ఉంది; ఉద్యోగ నియామకానికి సంబంధించింది కాదు. అందువల్ల జాబితాలో లేనిది POCSO.
B. ప్రైవేటు పాఠశాలల్లో బలహీన వర్గాలకు 25% ప్రవేశ స్థాయి సీట్లు ఉంటాయి
C. దీన్ని 1986లో రూపొందించారు
D. ఇది బాల్య వివాహాలను నిషేధిస్తుంది
Answer & explanation
Correct: B — ప్రైవేటు పాఠశాలల్లో బలహీన వర్గాలకు 25% ప్రవేశ స్థాయి సీట్లు ఉంటాయి
RTE చట్టం 6–14 ఏళ్లవారికి ఉచిత విద్యను ఇస్తుంది మరియు ప్రైవేటు పాఠశాలల్లో 25% సీట్లు బలహీన వర్గాలకు రిజర్వ్ చేస్తుంది. ఇది 2009 చట్టం; బాల్య వివాహాల నిషేధం 2006 చట్టం పరిధిలోనిది. కాబట్టి మిగతా మూడు ఎంపికలు తప్పు.