బాల కార్మికులు & బాలల హక్కులు (Child Rights) · Practice MCQs

Correct: A — ప్రమాదకర పనుల్లో నిషేధం, ఇతర పనుల్లో నియంత్రణ

గురుపాదస్వామి కమిటీ పేదరికమే ప్రధాన కారణమని గుర్తించి, ప్రమాదకర పనుల్లో బాలలను నిషేధించాలని, ఇతర పనుల్లో పని పరిస్థితులను నియంత్రించాలని సూచించింది. పేదరికం ఉన్నప్పుడు అన్ని పనులపై ఒకేసారి నిషేధం వాస్తవికం కాదన్న ఆలోచన ఈ సూచన వెనుక ఉంది.

Correct: B — బాణసంచా (ఫైర్‌వర్క్స్)

శివకాశి బాణసంచా, అగ్గిపెట్టెల తయారీకి ప్రసిద్ధి; ఇక్కడ బాలల వినియోగం ఎక్కువగా ఉండటంతో ఎం.సి. మెహతా vs తమిళనాడు (1996) కేసులో సుప్రీంకోర్టు మార్గదర్శకాలు ఇచ్చింది. ఉక్కు, సిమెంట్, సాఫ్ట్‌వేర్ రంగాలు శివకాశి గుర్తింపు కాదు.

Correct: C — బాల్యం, సామర్థ్యం, గౌరవాన్ని హరించి శారీరక, మానసిక అభివృద్ధికి హాని చేసే పని

ILO నిర్వచనంలో ముఖ్యం పిల్లల బాల్యాన్ని, విద్యను, ఆరోగ్యాన్ని దెబ్బతీయడం. ఇంట్లో చిన్న సహాయం లేదా ఆటలు బాల కార్మికం కాదు, ఎందుకంటే అవి అభివృద్ధికి హాని చేయవు. 18 ఏళ్లు దాటినవారు పిల్లలు కాదు కాబట్టి ఆ ఎంపిక తప్పు.

Correct: D — 6 ఏళ్ల లోపు పిల్లలు

86వ సవరణ తర్వాత 6–14 ఏళ్లవారి విద్య ఆర్టికల్ 21ఎ కింద ప్రాథమిక హక్కు కాగా, ఆర్టికల్ 45 (నిర్దేశిక సూత్రం) 6 ఏళ్ల లోపు పిల్లలకు బాల్య సంరక్షణ, విద్య కల్పించాలని రాజ్యానికి సూచిస్తుంది. చిట్కా: 21ఎ = 6–14, 45 = 6 లోపు.

Correct: A — 14 ఏళ్ల వరకు విద్య ప్రాథమిక హక్కు

ఉన్నికృష్ణన్ కేసులో 14 ఏళ్ల వరకు విద్య ప్రాథమిక హక్కు (ఆర్టికల్ 21లో భాగం) అని కోర్టు చెప్పింది. 25% రిజర్వేషన్ RTE చట్టం 2009లో వచ్చింది; శివకాశి బాణసంచా పరిశ్రమపై మార్గదర్శకాలు ఎం.సి. మెహతా కేసు (1996)లో ఇచ్చారు.

Correct: B — ఆర్టికల్ 15(3)

ఆర్టికల్ 15(3) మహిళలు, పిల్లల కోసం ప్రత్యేక ఏర్పాట్లు చేయడానికి రాజ్యానికి అనుమతి ఇస్తుంది; ఇది వివక్ష నిషేధానికి మినహాయింపు. ఆర్టికల్ 14 సమానత్వం, ఆర్టికల్ 19 స్వేచ్ఛలు, ఆర్టికల్ 32 రాజ్యాంగ పరిహార హక్కు గురించి ఉంటాయి.

Correct: C — ప్రమాదకర పనుల్లో నిషేధం

2016 సవరణ ప్రకారం 14 ఏళ్ల లోపు వారిని అన్ని వృత్తుల్లో నిషేధించారు (కుటుంబ వృత్తి, బడి తర్వాత సహాయం, కళా ప్రదర్శనలకు మినహాయింపులు), మరియు 14–18 ఏళ్ల కౌమారులను ప్రమాదకర పనుల్లో నిషేధించారు. అన్ని పనుల నిషేధం 14 లోపు వారికే వర్తిస్తుంది.

Correct: D — 18 ఏళ్ల లోపు

గనుల చట్టం, 1952 ప్రకారం 18 ఏళ్ల లోపు వారిని గనుల్లో పని చేయనివ్వరు. ఫ్యాక్టరీల చట్టం 1948లో నిషేధ వయసు 14 ఏళ్ల లోపు; గనులు ఎక్కువ ప్రమాదకరం కాబట్టి వయోపరిమితి ఎక్కువ ఉంది. ఈ రెండు చట్టాల వయసులను తికమక పడకూడదు.

Correct: A — 25%

RTE 2009 ప్రకారం ప్రైవేటు పాఠశాలల్లో ప్రవేశ స్థాయిలో బలహీన, వెనుకబడిన వర్గాల పిల్లలకు 25% సీట్లు రిజర్వ్ చేయాలి. ఈ శాతం పరీక్షలో నేరుగా అడిగే ముఖ్యాంశం; 10%, 15%, 50% నోట్స్‌లో ఎక్కడా లేవు.

Correct: B — బాలల హక్కుల పరిరక్షణ కమిషన్ల చట్టం 2005 ప్రకారం, 2007లో

NCPCR బాలల హక్కుల పరిరక్షణ కమిషన్ల చట్టం, 2005 కింద 2007 మార్చిలో ఏర్పడింది మరియు మహిళా, శిశు అభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ కింద పనిచేస్తుంది. 1988లో ప్రారంభమైంది జాతీయ బాల కార్మిక ప్రాజెక్టు (NCLP); RTE, POCSO చట్టాలు NCPCR ఏర్పాటుకు ఆధారం కావు.