ముఖ్యమంత్రి నియామకం & పదవీకాలం (Appointment of Chief Minister)
Free practice MCQs with answers and explanations for ముఖ్యమంత్రి నియామకం & పదవీకాలం (Appointment of Chief Minister) in ముఖ్యమంత్రి & రాష్ట్ర మంత్రిమండలి (Chief Minister). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రిని నియమించేది ఎవరు?
A. గవర్నర్
B. రాష్ట్రపతి
C. ప్రధానమంత్రి
D. శాసనసభ స్పీకర్
Answer & explanation
Correct: A — గవర్నర్
ఆర్టికల్ 164(1) ప్రకారం ముఖ్యమంత్రిని గవర్నర్ నియమిస్తారు. ఇతర మంత్రులను ముఖ్యమంత్రి సలహాపై గవర్నర్ నియమిస్తారు. రాష్ట్రపతి, ప్రధానమంత్రి లేదా స్పీకర్కు ముఖ్యమంత్రిని నియమించే అధికారం లేదు.
రాష్ట్రంలో వాస్తవ కార్యనిర్వాహక అధిపతి (Real Executive) ఎవరు?
A. గవర్నర్
B. ముఖ్యమంత్రి
C. అడ్వకేట్ జనరల్
D. హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి
Answer & explanation
Correct: B — ముఖ్యమంత్రి
గవర్నర్ రాష్ట్రానికి నామమాత్రపు అధిపతి (Nominal Head) కాగా, ముఖ్యమంత్రి వాస్తవ అధిపతి. కేంద్రంలో ప్రధానమంత్రి పోషించే పాత్రనే రాష్ట్రంలో ముఖ్యమంత్రి పోషిస్తారు.
ముఖ్యమంత్రికి పదవీ ప్రమాణం, గోప్యతా ప్రమాణం (మూడవ షెడ్యూల్) గవర్నర్ చేయిస్తారు. హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి సాధారణంగా గవర్నర్కు ప్రమాణం చేయిస్తారు, ముఖ్యమంత్రికి కాదు.
సుచేతా కృపలానీ 1963లో ఉత్తర ప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రిగా బాధ్యతలు చేపట్టి దేశంలో మొదటి మహిళా ముఖ్యమంత్రి అయ్యారు. ఇందిరా గాంధీ ప్రధానమంత్రి అయ్యారు, ముఖ్యమంత్రి కాదు.
శాసనసభ్యుడు కాని వ్యక్తి ముఖ్యమంత్రిగా నియమితులైతే ఎంత కాలంలో ఏదో ఒక సభకు ఎన్నిక కావాలి?
A. 3 నెలలు
B. 6 నెలలు
C. 1 సంవత్సరం
D. 2 నెలలు
Answer & explanation
Correct: B — 6 నెలలు
ఆర్టికల్ 164(4) ప్రకారం శాసనసభ్యుడు కాని వ్యక్తి కూడా ముఖ్యమంత్రి కావచ్చు, కానీ 6 నెలల్లో శాసనసభ లేదా శాసనమండలికి ఎన్నిక కావాలి. లేకపోతే ఆయన పదవి కోల్పోతారు.
C. స్థిర కాలం లేదు; శాసనసభలో మెజారిటీ ఉన్నంత కాలం గవర్నర్ తొలగించలేరు
D. శాసనమండలి నిర్ణయిస్తుంది
Answer & explanation
Correct: C — స్థిర కాలం లేదు; శాసనసభలో మెజారిటీ ఉన్నంత కాలం గవర్నర్ తొలగించలేరు
ముఖ్యమంత్రికి స్థిర పదవీకాలం లేదు. సిద్ధాంతపరంగా గవర్నర్ ఇష్టం ఉన్నంత వరకు పదవిలో ఉంటారు, కానీ శాసనసభలో మెజారిటీ ఉన్నంత కాలం గవర్నర్ తొలగించలేరు. విశ్వాసం కోల్పోతే రాజీనామా చేయాలి.
ఏ పార్టీకీ స్పష్టమైన మెజారిటీ లేనప్పుడు గవర్నర్ ఏమి చేస్తారు?
A. వెంటనే రాష్ట్రపతి పాలన విధిస్తారు
B. స్పీకర్ను ముఖ్యమంత్రిగా నియమిస్తారు
C. ఎన్నికలు మళ్లీ నిర్వహిస్తారు
D. విచక్షణతో ఒకరిని ఎంపిక చేసి నిర్ణీత గడువులో విశ్వాస పరీక్ష (Floor Test) ఎదుర్కోమంటారు
Answer & explanation
Correct: D — విచక్షణతో ఒకరిని ఎంపిక చేసి నిర్ణీత గడువులో విశ్వాస పరీక్ష (Floor Test) ఎదుర్కోమంటారు
స్పష్టమైన మెజారిటీ లేనప్పుడు గవర్నర్ తన విచక్షణతో ఒకరిని ఎంచుకుని, నిర్ణీత గడువులో శాసనసభలో బల పరీక్ష (Floor Test) నిరూపించుకోమని అడుగుతారు. ఎస్.ఆర్. బొమ్మై కేసు (1994) ప్రకారం మెజారిటీని శాసనసభలోనే తేల్చాలి.
ముఖ్యమంత్రి నియామకం, పదవీకాలం గురించి కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
1. శాసనమండలి సభ్యుడు కూడా ముఖ్యమంత్రి కావచ్చు.
2. ముఖ్యమంత్రికి ఐదేళ్ల స్థిర పదవీకాలం ఉంటుంది.
3. ఎస్.ఆర్. బొమ్మై కేసు (1994) మెజారిటీని శాసనసభలోనే తేల్చాలని చెప్పింది.
సరైనవి ఏవి?
A. 1 మరియు 3 మాత్రమే
B. 1 మరియు 2 మాత్రమే
C. 2 మరియు 3 మాత్రమే
D. 1, 2 మరియు 3
Answer & explanation
Correct: A — 1 మరియు 3 మాత్రమే
ముఖ్యమంత్రి శాసనసభ లేదా శాసనమండలి సభ్యుడు కావచ్చు, మరియు బొమ్మై కేసు మెజారిటీని సభలోనే తేల్చాలన్నది. కానీ ముఖ్యమంత్రికి స్థిర పదవీకాలం లేదు, కాబట్టి ప్రకటన 2 తప్పు.
ముఖ్యమంత్రి నియామకానికి సంబంధించి కింది వాటిలో ఏది సరైనది కాదు?
A. ఆర్టికల్ 164(1) ప్రకారం గవర్నర్ నియమిస్తారు
B. ముఖ్యమంత్రికి కనీస వయస్సు 30 ఏళ్లు ఉండాలి (శాసనసభ సభ్యుడైనా)
C. శాసనసభ్యుడు కాకపోయినా 6 నెలల్లో ఎన్నిక కావాలి
D. గవర్నర్ చేయిస్తారు ప్రమాణం
Answer & explanation
Correct: B — ముఖ్యమంత్రికి కనీస వయస్సు 30 ఏళ్లు ఉండాలి (శాసనసభ సభ్యుడైనా)
శాసనసభ సభ్యుడికి కనీస వయస్సు 25 ఏళ్లు (మండలి సభ్యుడికి 30). కాబట్టి ‘శాసనసభ సభ్యుడైనా 30 ఏళ్లు’ అనే ప్రకటన తప్పు. మిగిలిన ప్రకటనలు సరైనవి. ఈ అంశంపై పరీక్షల్లో తరచుగా ప్రశ్నలు వస్తాయి, కాబట్టి దీన్ని బాగా గుర్తుంచుకోండి.
ఆర్టికల్ 164(5) జీతభత్యాలను శాసనసభ నిర్ణయించడం గురించి; 164(4) శాసనసభ్యుడు కాని వ్యక్తికి ఆరు నెలల నిబంధన; 164(1) ముఖ్యమంత్రి, మంత్రుల నియామకం. కాబట్టి మొదటి జత మాత్రమే సరైనది.