ఆదేశిక సూత్రాలు – అర్థం & లక్షణాలు (Directive Principles of State Policy)
Free practice MCQs with answers and explanations for ఆదేశిక సూత్రాలు – అర్థం & లక్షణాలు (Directive Principles of State Policy) in ఆదేశిక సూత్రాలు (Directive Principles – DPSP). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
ఆదేశిక సూత్రాలు రాజ్యాంగంలో ఏ భాగంలో, ఏ ఆర్టికల్స్లో ఉన్నాయి?
A. Part IV, ఆర్టికల్స్ 36–51
B. Part III, ఆర్టికల్స్ 12–35
C. Part IVA, ఆర్టికల్ 51A
D. Part V, ఆర్టికల్స్ 52–78
Answer & explanation
Correct: A — Part IV, ఆర్టికల్స్ 36–51
ఆదేశిక సూత్రాలు రాజ్యాంగం నాలుగో భాగం (Part IV) లో ఆర్టికల్స్ 36 నుండి 51 వరకు ఉన్నాయి. ప్రాథమిక హక్కులు Part III (ఆర్టికల్స్ 12–35) లో ఉన్నాయి. సరైన ఎంపిక: «Part IV, ఆర్టికల్స్ 36–51». మిగతా ఎంపికలను ఈ అంశంలోని వాస్తవాలతో పోల్చి చూసుకోండి; ఇదే అంశంపై ఎంపికలను మార్చి పరీక్షల్లో తరచూ ప్రశ్నలు అడుగుతారు.
ఆదేశిక సూత్రాల ఆలోచనను భారత రాజ్యాంగం ఏ దేశం నుండి తీసుకుంది?
A. అమెరికా
B. బ్రిటన్
C. ఐర్లాండ్
D. కెనడా
Answer & explanation
Correct: C — ఐర్లాండ్
ఆదేశిక సూత్రాలు ఐర్లాండ్ రాజ్యాంగం నుండి తీసుకున్నవి; ఐర్లాండ్ ఈ ఆలోచనను స్పెయిన్ నుండి తీసుకుంది. ప్రాథమిక హక్కులు అమెరికా నుండి. సరైన ఎంపిక: «ఐర్లాండ్». మిగతా ఎంపికలను ఈ అంశంలోని వాస్తవాలతో పోల్చి చూసుకోండి; ఇదే అంశంపై ఎంపికలను మార్చి పరీక్షల్లో తరచూ ప్రశ్నలు అడుగుతారు.
ఆదేశిక సూత్రాలు కోర్టుల ద్వారా అమలు చేయించలేనివని చెప్పే ఆర్టికల్ ఏది?
A. ఆర్టికల్ 36
B. ఆర్టికల్ 37
C. ఆర్టికల్ 38
D. ఆర్టికల్ 51
Answer & explanation
Correct: B — ఆర్టికల్ 37
ఆర్టికల్ 37 ప్రకారం ఆదేశిక సూత్రాలు కోర్టుల ద్వారా అమలు చేయించలేనివి (Non-justiciable), అయినా పాలనకు ప్రాథమికమైనవి. సరైన ఎంపిక: «ఆర్టికల్ 37». మిగతా ఎంపికలను ఈ అంశంలోని వాస్తవాలతో పోల్చి చూసుకోండి; ఇదే అంశంపై ఎంపికలను మార్చి పరీక్షల్లో తరచూ ప్రశ్నలు అడుగుతారు.
‘ఆదేశిక సూత్రాలు 1935 చట్టంలోని ఆదేశాల పత్రం (Instrument of Instructions) లాంటివి’ అన్నది ఎవరు?
A. డా. బి.ఆర్. అంబేద్కర్
B. జవహర్లాల్ నెహ్రూ
C. కె.టి. షా
D. గ్రాన్విల్ ఆస్టిన్
Answer & explanation
Correct: A — డా. బి.ఆర్. అంబేద్కర్
అంబేద్కర్ ఆదేశిక సూత్రాలను రాజ్యాంగంలోని ‘నూతన లక్షణాలు’ అని, 1935 భారత ప్రభుత్వ చట్టంలోని ‘ఆదేశాల పత్రం’ లాంటివని అన్నారు. సరైన ఎంపిక: «డా. బి.ఆర్. అంబేద్కర్». మిగతా ఎంపికలను ఈ అంశంలోని వాస్తవాలతో పోల్చి చూసుకోండి; ఇదే అంశంపై ఎంపికలను మార్చి పరీక్షల్లో తరచూ ప్రశ్నలు అడుగుతారు.
ప్రాథమిక హక్కులు, ఆదేశిక సూత్రాలను కలిపి ‘రాజ్యాంగ అంతరాత్మ’ అన్నది ఎవరు?
A. కె.టి. షా
B. నసీరుద్దీన్
C. గ్రాన్విల్ ఆస్టిన్
D. అంబేద్కర్
Answer & explanation
Correct: C — గ్రాన్విల్ ఆస్టిన్
గ్రాన్విల్ ఆస్టిన్ ప్రాథమిక హక్కులు, ఆదేశిక సూత్రాలు కలిసి ‘రాజ్యాంగ అంతరాత్మ (Conscience of the Constitution)’ అన్నారు. సరైన ఎంపిక: «గ్రాన్విల్ ఆస్టిన్». మిగతా ఎంపికలను ఈ అంశంలోని వాస్తవాలతో పోల్చి చూసుకోండి; ఇదే అంశంపై ఎంపికలను మార్చి పరీక్షల్లో తరచూ ప్రశ్నలు అడుగుతారు.
ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
(1) ఆర్టికల్ 36 లో ‘రాజ్యం’ అర్థం ఆర్టికల్ 12 లోనిదే.
(2) ఆదేశిక సూత్రాలు న్యాయబద్ధం.
(3) ఆదేశిక సూత్రాల లక్ష్యం సంక్షేమ రాజ్యం.
సరైనవి ఏవి?
A. (1), (3) మాత్రమే
B. (1), (2) మాత్రమే
C. (2), (3) మాత్రమే
D. (1), (2), (3)
Answer & explanation
Correct: A — (1), (3) మాత్రమే
ఆర్టికల్ 36 లో ‘రాజ్యం’ అర్థం ఆర్టికల్ 12 లోనిదే; లక్ష్యం సంక్షేమ రాజ్యం. ఆదేశిక సూత్రాలు న్యాయబద్ధం కావు (ఆర్టికల్ 37), కాబట్టి (2) తప్పు. సరైన ఎంపిక: «(1), (3) మాత్రమే». మిగతా ఎంపికలను ఈ అంశంలోని వాస్తవాలతో పోల్చి చూసుకోండి; ఇదే అంశంపై ఎంపికలను మార్చి పరీక్షల్లో తరచూ ప్రశ్నలు అడుగుతారు.
ఆదేశిక సూత్రాల విమర్శకులు, వారి వ్యాఖ్యలను సరిగ్గా జతపరచండి.
A. కె.టి. షా – భావాల చెత్తబుట్ట; నసీరుద్దీన్ – చెక్కు
B. నసీరుద్దీన్ – భావాల చెత్తబుట్ట; టి.టి. కృష్ణమాచారి – కొత్త సంవత్సర తీర్మానాలు
C. కె.టి. షా – బ్యాంకుకు వీలైనప్పుడు చెల్లించే చెక్కు; టి.టి. కృష్ణమాచారి – భావాల చెత్తబుట్ట
D. టి.టి. కృష్ణమాచారి – చెక్కు; కె.టి. షా – కొత్త సంవత్సర తీర్మానాలు
Answer & explanation
Correct: C — కె.టి. షా – బ్యాంకుకు వీలైనప్పుడు చెల్లించే చెక్కు; టి.టి. కృష్ణమాచారి – భావాల చెత్తబుట్ట
కె.టి. షా – ‘బ్యాంకుకు వీలైనప్పుడు చెల్లించే చెక్కు’; నసీరుద్దీన్ – ‘కొత్త సంవత్సర తీర్మానాలు’; టి.టి. కృష్ణమాచారి – ‘భావాల చెత్తబుట్ట’. సరైన ఎంపిక: «కె.టి. షా – బ్యాంకుకు వీలైనప్పుడు చెల్లించే చెక్కు; టి.టి. కృష్ణమాచారి – భావాల చెత్తబుట్ట». మిగతా ఎంపికలను ఈ అంశంలోని వాస్తవాలతో పోల్చి చూసుకోండి; ఇదే అంశంపై ఎంపికలను మార్చి పరీక్షల్లో తరచూ ప్రశ్నలు అడుగుతారు.