భూరియా కమిటీ & PESA చట్టం 1996 (Bhuria Committee and PESA Act)
Free practice MCQs with answers and explanations for భూరియా కమిటీ & PESA చట్టం 1996 (Bhuria Committee and PESA Act) in PESA చట్టం & షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాలు (PESA & Scheduled Areas). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
PESA చట్టం ఏ సంవత్సరంలో వచ్చింది?
A. 1992
B. 1996
C. 2006
D. 2018
Answer & explanation
Correct: B — 1996
PESA (పంచాయతీల నిబంధనల – షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాలకు విస్తరణ – చట్టం) 1996 డిసెంబర్ 24 నుండి అమల్లోకి వచ్చింది. 1992 అనేది 73వ సవరణ సంవత్సరం, 2006 అటవీ హక్కుల చట్టం సంవత్సరం.
PESA చట్టానికి ముందు షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాలకు పంచాయతీ విస్తరణపై సూచనలు ఇచ్చిన కమిటీ ఏది?
A. అశోక్ మెహతా కమిటీ
B. బోర్డోలోయ్ కమిటీ
C. భూరియా కమిటీ
D. సింఘ్వీ కమిటీ
Answer & explanation
Correct: C — భూరియా కమిటీ
దిలీప్ సింగ్ భూరియా అధ్యక్షతన 1994లో ఏర్పడి 1995లో నివేదిక ఇచ్చిన భూరియా కమిటీ షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాలకు పంచాయతీలను గిరిజన సంప్రదాయాలకు తగినట్టు విస్తరించాలని సూచించింది. ఇదే PESA కు ఆధారమైంది.
PESA చట్టం ప్రకారం షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాల్లో అన్ని స్థాయిల ఛైర్పర్సన్ పదవులు ఎవరికి రిజర్వ్ అవుతాయి?
A. షెడ్యూల్డ్ కులాల వారికి
B. మహిళలకు మాత్రమే
C. వెనుకబడిన తరగతులకు
D. షెడ్యూల్డ్ తెగల (ఎస్టీ) వారికి
Answer & explanation
Correct: D — షెడ్యూల్డ్ తెగల (ఎస్టీ) వారికి
PESA ప్రకారం అన్ని స్థాయిల్లోనూ ఛైర్పర్సన్ పదవులు ఎస్టీలకే రిజర్వ్. అలాగే ప్రతి పంచాయతీలో ఎస్టీలకు కనీసం సగం (1/2) సీట్లు రిజర్వ్ ఉంటాయి. ఇది సాధారణ పంచాయతీ రిజర్వేషన్ల కంటే భిన్నమైన ప్రత్యేకత.
A. ప్రతి పంచాయతీలో ఎస్టీలకు కనీసం సగం (1/2) సీట్లు రిజర్వ్
B. ఎస్టీలకు 1/3 సీట్లు మాత్రమే రిజర్వ్
C. మహిళలకు మాత్రమే సగం సీట్లు రిజర్వ్
D. ఎస్సీలకు సగం సీట్లు రిజర్వ్
Answer & explanation
Correct: A — ప్రతి పంచాయతీలో ఎస్టీలకు కనీసం సగం (1/2) సీట్లు రిజర్వ్
PESA ప్రకారం షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాల ప్రతి పంచాయతీలో ఎస్టీలకు కనీసం సగం సీట్లు రిజర్వ్, అన్ని స్థాయిల ఛైర్పర్సన్ పదవులు ఎస్టీలకే. సాధారణ పంచాయతీల్లో ఎస్సీ, ఎస్టీలకు జనాభా నిష్పత్తిలో రిజర్వేషన్ ఉంటుంది.
PESA చట్టానికి చట్టపరమైన అవకాశం ఇచ్చిన ఆర్టికల్ ఏది?
A. ఆర్టికల్ 243A
B. ఆర్టికల్ 243M
C. ఆర్టికల్ 243K
D. ఆర్టికల్ 244A
Answer & explanation
Correct: B — ఆర్టికల్ 243M
ఆర్టికల్ 243M ప్రకారం భాగం IX నేరుగా షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాలకు వర్తించదు, కానీ పార్లమెంటు చట్టం చేసి మార్పులతో విస్తరించవచ్చు. ఈ అధికారంతోనే PESA చట్టం వచ్చింది.
భూరియా కమిటీ మరియు PESA గురించి కింది వాటిలో సరికాని వాక్యం ఏది?
A. PESA 24 డిసెంబర్ 1996 నుండి అమలైంది
B. భూరియా కమిటీ గ్రామ సభకు ప్రధాన పాత్ర ఇవ్వాలని చెప్పింది
C. భూరియా కమిటీ 1999లో నివేదిక ఇచ్చింది
D. PESA 5వ షెడ్యూల్ ప్రాంతాలున్న 10 రాష్ట్రాలకు వర్తిస్తుంది
Answer & explanation
Correct: C — భూరియా కమిటీ 1999లో నివేదిక ఇచ్చింది
భూరియా కమిటీ 1994లో ఏర్పడి 1995లో నివేదిక ఇచ్చింది; 1999 అనేది తప్పు. PESA 24 డిసెంబర్ 1996 నుండి అమలైంది, 5వ షెడ్యూల్ రాష్ట్రాలకు వర్తిస్తుంది, గ్రామ సభకు ప్రధాన పాత్ర ఇవ్వాలనేది భూరియా సూచన.
PESA లో మధ్య, జిల్లా స్థాయిల్లో ప్రాతినిధ్యం లేని తెగల వారిని ప్రభుత్వం నామినేట్ చేయవచ్చు. గరిష్ఠ పరిమితి ఎంత?
A. మొత్తం సభ్యుల్లో 1/2
B. మొత్తం సభ్యుల్లో 1/3
C. మొత్తం సభ్యుల్లో 1/4
D. మొత్తం సభ్యుల్లో 1/10
Answer & explanation
Correct: D — మొత్తం సభ్యుల్లో 1/10
మధ్య, జిల్లా స్థాయిల్లో ప్రాతినిధ్యం లేని తెగల వారిని ప్రభుత్వం నామినేట్ చేయవచ్చు, కానీ మొత్తం సభ్యుల్లో 1/10 మించకూడదు. ఎస్టీలకు కనీసం సగం సీట్లు రిజర్వ్ అనేది వేరే నిబంధన.
PESA ముఖ్య లక్ష్యాలకు సంబంధించి కింది వాటిలో సరికానిది ఏది?
A. షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాల్లో గ్రామ సభను రద్దు చేయడం
B. గిరిజనులకు స్వపరిపాలన కల్పించడం
C. సంప్రదాయ వనరుల నిర్వహణ పద్ధతులను కాపాడటం
D. గిరిజన ఆచారాలు, సంస్కృతికి అనుగుణంగా పంచాయతీ చట్టాలు ఉండేలా చూడటం
Answer & explanation
Correct: A — షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాల్లో గ్రామ సభను రద్దు చేయడం
PESA లక్ష్యం గ్రామ సభను గిరిజన స్వపరిపాలనకు కేంద్రంగా చేయడం, రద్దు చేయడం కాదు. గిరిజనులకు స్వపరిపాలన, సంప్రదాయ వనరుల పద్ధతుల పరిరక్షణ, ఆచారాలకు అనుగుణ చట్టాలు ఇతర లక్ష్యాలు.