లోక్ అదాలత్‌లు – ప్రజా న్యాయస్థానాలు (Lok Adalats)
Free practice MCQs with answers and explanations for లోక్ అదాలత్‌లు – ప్రజా న్యాయస్థానాలు (Lok Adalats) in కింది కోర్టులు & లోక్ అదాలత్‌లు (Subordinate Courts & Lok Adalats). Tap an option to check instantly · page 1 of 2.
Q1Easy
మొదటి లోక్ అదాలత్ ఏ రాష్ట్రంలో, ఏ సంవత్సరంలో జరిగింది?
A. ఆంధ్రప్రదేశ్, 1987
B. ఢిల్లీ, 1995
C. గుజరాత్, 1982
D. తమిళనాడు, 2002
Answer & explanation
Correct: C — గుజరాత్, 1982
మొదటి లోక్ అదాలత్ 1982లో గుజరాత్‌లో జరిగింది. న్యాయ సేవల ప్రాధికార చట్టం 1987 ద్వారా లోక్ అదాలత్‌లకు చట్టబద్ధమైన హోదా వచ్చింది.
లోక్ అదాలత్ అవార్డు (తీర్పు) కు చట్టబద్ధంగా ఏ హోదా ఉంటుంది?
A. కేవలం సలహా మాత్రమే
B. హైకోర్టు ఆమోదం తర్వాతే చెల్లుతుంది
C. రాష్ట్రపతి ఆమోదం తర్వాత చెల్లుతుంది
D. సివిల్ కోర్టు డిక్రీతో సమానం
Answer & explanation
Correct: D — సివిల్ కోర్టు డిక్రీతో సమానం
లోక్ అదాలత్ అవార్డు సివిల్ కోర్టు డిక్రీతో సమానం, అంతిమమైనది. ఇది ప్రత్యామ్నాయ వివాద పరిష్కార (ADR) విధానం. అందువల్ల లోక్ అదాలత్ తీర్పు అమలుకు మళ్లీ కోర్టు ప్రక్రియ అవసరం లేదు; ఇరుపక్షాల అంగీకారంతో రాజీ ద్వారా వివాదాలు పరిష్కారమవుతాయి.
Correct: A — ఏ కోర్టులోనూ అప్పీలు లేదు; అవార్డు అంతిమం
లోక్ అదాలత్ అవార్డు అంతిమం – దానిపై ఏ కోర్టులోనూ అప్పీలు లేదు. కోర్టు ఫీజు కూడా ఉండదు; కోర్టులో పెండింగ్ కేసు ఇక్కడ పరిష్కారమైతే చెల్లించిన కోర్టు ఫీజు తిరిగి ఇస్తారు.
శాశ్వత లోక్ అదాలత్‌లు (Permanent Lok Adalats) ఏ రకమైన సేవల వివాదాల కోసం ఏర్పడ్డాయి?
A. క్రిమినల్ నేరాలు
B. ప్రజా ఉపయోగ సేవలు (రవాణా, తపాలా, విద్యుత్, నీటి సరఫరా వంటివి)
C. ఎన్నికల వివాదాలు
D. రాజ్యాంగ వివాదాలు
Answer & explanation
Correct: B — ప్రజా ఉపయోగ సేవలు (రవాణా, తపాలా, విద్యుత్, నీటి సరఫరా వంటివి)
శాశ్వత లోక్ అదాలత్‌లు 2002 సవరణ ద్వారా ప్రజా ఉపయోగ సేవల (రవాణా, తపాలా, టెలిఫోన్, విద్యుత్, నీటి సరఫరా, ఆసుపత్రులు, బీమా మొదలైనవి) వివాదాల కోసం ఏర్పడ్డాయి.
Correct: A — న్యాయాధికారి, న్యాయవాది, సామాజిక కార్యకర్త
లోక్ అదాలత్ సాధారణంగా పనిచేస్తున్న లేదా రిటైర్డ్ న్యాయాధికారి, ఒక న్యాయవాది, ఒక సామాజిక కార్యకర్తతో ఏర్పడుతుంది. ఇరుపక్షాల అంగీకారంతో రాజీ ద్వారా వివాదాలు పరిష్కరిస్తారు.
B. రాజీ కుదిరే నేరాలు (Compoundable Offences) మరియు సివిల్ వివాదాలు
C. రాజ్యాంగ వ్యాఖ్యాన వివాదాలు
D. ఎన్నికల పిటిషన్లు
Answer & explanation
Correct: B — రాజీ కుదిరే నేరాలు (Compoundable Offences) మరియు సివిల్ వివాదాలు
లోక్ అదాలత్‌లో కోర్టుల్లో పెండింగ్ కేసులు, ఇంకా కోర్టుకు రాని వివాదాలు (Pre-litigation), రాజీ కుదిరే నేరాలు (ఉదా: మోటారు ప్రమాద పరిహారం, బ్యాంకు రుణాలు, కుటుంబ, భూ వివాదాలు) పరిష్కరిస్తారు. హత్య వంటి రాజీ కుదరని నేరాలు వీటికి రావు.
Correct: C — కేసు తిరిగి సంబంధిత కోర్టుకు వెళ్తుంది
లోక్ అదాలత్‌లో రాజీ కుదరకపోతే కేసు మళ్లీ సంబంధిత కోర్టుకు తిరిగి వెళ్తుంది. కానీ శాశ్వత లోక్ అదాలత్‌లో (ప్రజా ఉపయోగ సేవలు) రాజీ కుదరకపోతే మెరిట్స్ ఆధారంగా నిర్ణయం ఇవ్వగలదు.
లోక్ అదాలత్ గురించి ప్రవచనాలను పరిశీలించండి. 1) మొదటి లోక్ అదాలత్ 1982లో గుజరాత్‌లో జరిగింది. 2) 1987 చట్టం ద్వారా చట్టబద్ధ హోదా వచ్చింది. 3) లోక్ అదాలత్ అవార్డుపై హైకోర్టులో అప్పీలు చేయవచ్చు. సరైనవి ఏవి?
A. 1 మరియు 2 మాత్రమే
B. 2 మరియు 3 మాత్రమే
C. 1 మరియు 3 మాత్రమే
D. 1, 2 మరియు 3
Answer & explanation
Correct: A — 1 మరియు 2 మాత్రమే
ప్రవచనాలు 1, 2 సరైనవి. లోక్ అదాలత్ అవార్డు అంతిమమైనది – దానిపై ఏ కోర్టులోనూ అప్పీలు లేదు; కాబట్టి ప్రవచనం 3 తప్పు. లోక్ అదాలత్ రాజీ ఆధారిత ప్రత్యామ్నాయ వివాద పరిష్కార (ADR) విధానం కాబట్టి అవార్డు అంతిమం.
B. హత్య వంటి రాజీ కుదరని నేరాలనూ ఇక్కడ పరిష్కరిస్తారు
C. అవార్డు సివిల్ కోర్టు డిక్రీతో సమానం
D. కోర్టులో పెండింగ్ కేసు ఇక్కడ పరిష్కారమైతే కోర్టు ఫీజు తిరిగి ఇస్తారు
Answer & explanation
Correct: B — హత్య వంటి రాజీ కుదరని నేరాలనూ ఇక్కడ పరిష్కరిస్తారు
లోక్ అదాలత్‌లో రాజీ కుదిరే నేరాలు (Compoundable Offences) మాత్రమే పరిష్కరిస్తారు; హత్య వంటి రాజీ కుదరని నేరాలు ఇక్కడ పరిష్కారం కావు. మిగతా ప్రవచనాలు సరైనవి.
శాశ్వత లోక్ అదాలత్‌ల గురించి ప్రవచనాలను పరిశీలించండి. 1) అవి 2002 సవరణ ద్వారా ఏర్పడ్డాయి. 2) అవి ప్రజా ఉపయోగ సేవల వివాదాల కోసం. 3) రాజీ కుదరకపోతే అవి స్వయంగా నిర్ణయం ఇవ్వలేవు, కేసు మళ్లీ సివిల్ కోర్టుకే వెళ్తుంది. సరైనవి ఏవి?
A. 2 మరియు 3 మాత్రమే
B. 1 మరియు 3 మాత్రమే
C. 1 మరియు 2 మాత్రమే
D. 1, 2 మరియు 3
Answer & explanation
Correct: C — 1 మరియు 2 మాత్రమే
ప్రవచనాలు 1, 2 సరైనవి. శాశ్వత లోక్ అదాలత్‌లో రాజీ కుదరకపోతే అది స్వయంగా మెరిట్స్ ఆధారంగా నిర్ణయం ఇవ్వగలదు (సాధారణ లోక్ అదాలత్‌కు ఈ అధికారం లేదు); కాబట్టి ప్రవచనం 3 తప్పు.