7వ షెడ్యూల్ – కేంద్ర, రాష్ట్ర, ఉమ్మడి జాబితాలు (Seventh Schedule)
Free practice MCQs with answers and explanations for 7వ షెడ్యూల్ – కేంద్ర, రాష్ట్ర, ఉమ్మడి జాబితాలు (Seventh Schedule) in రాజ్యాంగ షెడ్యూళ్లు (Schedules of the Constitution). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
కింది వాటిలో కేంద్ర జాబితా (Union List) అంశం ఏది?
A. పోలీస్
B. రక్షణ (Defence)
C. వ్యవసాయం
D. స్థానిక సంస్థలు
Answer & explanation
Correct: B — రక్షణ (Defence)
రక్షణ, విదేశీ వ్యవహారాలు, రైల్వేలు, బ్యాంకింగ్, అణుశక్తి, కరెన్సీ, జనగణన కేంద్ర జాబితా అంశాలు; వీటిపై పార్లమెంటు మాత్రమే చట్టాలు చేస్తుంది. పోలీస్, వ్యవసాయం, స్థానిక సంస్థలు రాష్ట్ర జాబితా అంశాలు.
కింది వాటిలో రాష్ట్ర జాబితా (State List) అంశం ఏది?
A. రైల్వేలు
B. అణుశక్తి
C. పోలీస్ (శాంతిభద్రతలు)
D. కరెన్సీ
Answer & explanation
Correct: C — పోలీస్ (శాంతిభద్రతలు)
పోలీస్, ప్రజారోగ్యం, వ్యవసాయం, స్థానిక సంస్థలు, జైళ్లు రాష్ట్ర జాబితాలో ఉన్నాయి; అందుకే ప్రతి రాష్ట్రానికి సొంత పోలీస్ ఉంటుంది. రైల్వేలు, అణుశక్తి, కరెన్సీ కేంద్ర జాబితా అంశాలు.
కింది వాటిలో ఉమ్మడి జాబితా (Concurrent List) అంశం ఏది?
A. విద్య
B. రక్షణ
C. పోలీస్
D. కరెన్సీ
Answer & explanation
Correct: A — విద్య
విద్య, అడవులు, వివాహం, విడాకులు, క్రిమినల్ లా, కార్మికులు ఉమ్మడి జాబితా అంశాలు; కేంద్రం, రాష్ట్రం రెండూ చట్టం చేయవచ్చు. విభేదం వస్తే కేంద్ర చట్టమే చెల్లుతుంది (ఆర్టికల్ 254).
ఉమ్మడి జాబితా అంశంపై కేంద్ర, రాష్ట్ర చట్టాల మధ్య విభేదం వస్తే ఏ చట్టం చెల్లుతుంది?
A. రాష్ట్ర చట్టం
B. కేంద్ర చట్టం (ఆర్టికల్ 254)
C. తర్వాత చేసిన చట్టం ఏదైనా
D. సుప్రీంకోర్టు నిర్ణయించిన చట్టం
Answer & explanation
Correct: B — కేంద్ర చట్టం (ఆర్టికల్ 254)
ఉమ్మడి జాబితా అంశాలపై విభేదం వస్తే కేంద్ర చట్టమే చెల్లుతుంది (ఆర్టికల్ 254). ఈ ఉమ్మడి జాబితా ఆలోచన ఆస్ట్రేలియా నుండి, అవశిష్ట అధికారాల ఆలోచన కెనడా నుండి వచ్చాయి.
అవశిష్ట అధికారాలు (Residuary Powers) పార్లమెంటుకు ఉండే ఆలోచనను భారత రాజ్యాంగం ఏ దేశం నుండి తీసుకుంది?
A. ఆస్ట్రేలియా
B. అమెరికా
C. కెనడా
D. ఐర్లాండ్
Answer & explanation
Correct: C — కెనడా
ఏ జాబితాలోనూ లేని అవశిష్ట అధికారాలు పార్లమెంటుకు (ఆర్టికల్ 248) ఉండే ఆలోచన కెనడా నుండి వచ్చింది. ఉమ్మడి జాబితా ఆలోచన ఆస్ట్రేలియా నుండి, జాబితాల పద్ధతి భారత ప్రభుత్వ చట్టం 1935 నుండి వచ్చాయి.
అణుశక్తి కేంద్ర జాబితా (Union List) అంశం, రాష్ట్ర జాబితా కాదు. రైల్వేలు కేంద్ర జాబితాలో, పోలీస్ రాష్ట్ర జాబితాలో, విద్య (42వ సవరణ తర్వాత) ఉమ్మడి జాబితాలో ఉన్నాయి.
కింది ప్రవచనాలను పరిశీలించండి. 1) అసలు జాబితాల్లో కేంద్రం 97, రాష్ట్రం 66, ఉమ్మడి 47 అంశాలు ఉండేవి. 2) 42వ సవరణ 5 అంశాలను రాష్ట్ర జాబితా నుండి ఉమ్మడి జాబితాకు మార్చింది. 3) ఉమ్మడి జాబితా ఆలోచన కెనడా నుండి వచ్చింది. సరైనవి ఏవి?
A. 1 మరియు 2 మాత్రమే
B. 2 మరియు 3 మాత్రమే
C. 1 మరియు 3 మాత్రమే
D. 1, 2 మరియు 3
Answer & explanation
Correct: A — 1 మరియు 2 మాత్రమే
ప్రవచనాలు 1, 2 సరైనవి. ఉమ్మడి జాబితా ఆలోచన ఆస్ట్రేలియా నుండి వచ్చింది; కెనడా నుండి అవశిష్ట అధికారాలు పార్లమెంటుకు ఉండే ఆలోచన వచ్చింది. కాబట్టి ప్రవచనం 3 తప్పు.
42వ సవరణ (1976) రాష్ట్ర జాబితా నుండి ఉమ్మడి జాబితాకు మార్చిన అంశం కానిది ఏది?
A. విద్య
B. పోలీస్
C. అడవులు
D. తూనికలు & కొలతలు
Answer & explanation
Correct: B — పోలీస్
42వ సవరణ విద్య, అడవులు, తూనికలు & కొలతలు, వన్యప్రాణులు & పక్షుల రక్షణ, న్యాయ నిర్వహణ అనే 5 అంశాలను ఉమ్మడి జాబితాకు మార్చింది. పోలీస్ రాష్ట్ర జాబితాలోనే ఉంది.
కింది వాటిలో ఉమ్మడి జాబితాలో లేని (రాష్ట్ర జాబితాలోని) అంశం ఏది?
A. విద్య
B. అడవులు
C. జైళ్లు
D. కార్మికులు
Answer & explanation
Correct: C — జైళ్లు
జైళ్లు రాష్ట్ర జాబితా అంశం. విద్య, అడవులు, వివాహం, విడాకులు, క్రిమినల్ లా, కార్మికులు ఉమ్మడి జాబితాలో ఉన్నాయి. పోలీస్, ప్రజారోగ్యం, వ్యవసాయం, స్థానిక సంస్థలు కూడా రాష్ట్ర జాబితాలో ఉంటాయి.