ముఖ్యమైన రాజ్యాంగ సవరణలు (Important Amendments) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for ముఖ్యమైన రాజ్యాంగ సవరణలు (Important Amendments) (ముఖ్య ఆర్టికల్స్, సవరణలు & తీర్పులు (Articles, Amendments & Judgments)). Tap an option to check instantly · page 3 of 6.
Q21Moderate
కింది వాటిలో సాధారణ మెజారిటీతో జరిగే (ఆర్టికల్ 368 కిందకు రాని) మార్పు ఏది?
A. రాష్ట్రపతి ఎన్నిక పద్ధతి
B. కొత్త రాష్ట్రాల ఏర్పాటు (ఆర్టికల్ 2, 3)
C. 7వ షెడ్యూల్ జాబితాలలో మార్పు
D. సుప్రీంకోర్టు, హైకోర్టుల నిర్మాణం
Answer & explanation
Correct: B — కొత్త రాష్ట్రాల ఏర్పాటు (ఆర్టికల్ 2, 3)
కొత్త రాష్ట్రాల ఏర్పాటు (ఆర్టికల్ 2, 3), శాసన మండలి ఏర్పాటు/రద్దు (ఆర్టికల్ 169), పౌరసత్వం, 5వ & 6వ షెడ్యూళ్లు సాధారణ మెజారిటీతో మారతాయి. రాష్ట్రపతి ఎన్నిక, కోర్టుల నిర్మాణం, 7వ షెడ్యూల్ మార్పులకు ప్రత్యేక మెజారిటీ + సగం రాష్ట్రాల ఆమోదం అవసరం.
ప్రత్యేక మెజారిటీతో పాటు సగం రాష్ట్ర శాసనసభల ఆమోదం అవసరమయ్యే సవరణ ఏది?
A. ప్రాథమిక హక్కుల్లో మార్పు
B. ఆదేశిక సూత్రాల్లో మార్పు
C. రాష్ట్రపతి ఎన్నిక పద్ధతిలో మార్పు
D. కొత్త రాష్ట్రాల ఏర్పాటు
Answer & explanation
Correct: C — రాష్ట్రపతి ఎన్నిక పద్ధతిలో మార్పు
సమాఖ్య స్వభావం గల అంశాలకు (రాష్ట్రపతి ఎన్నిక, సుప్రీంకోర్టు & హైకోర్టులు, 7వ షెడ్యూల్ జాబితాలు, రాజ్యసభలో రాష్ట్రాల ప్రాతినిధ్యం, ఆర్టికల్ 368) ప్రత్యేక మెజారిటీతో పాటు సగం రాష్ట్రాల ఆమోదం కావాలి. ప్రాథమిక హక్కులు, DPSP లకు ప్రత్యేక మెజారిటీ మాత్రమే చాలు.
రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లుపై రెండు సభల మధ్య విభేదం వస్తే ఏమవుతుంది?
A. ఆర్టికల్ 108 కింద సంయుక్త సమావేశంలో నిర్ణయిస్తారు
B. రాష్ట్రపతి నిర్ణయం ఇస్తారు
C. సుప్రీంకోర్టు నిర్ణయిస్తుంది
D. ఉభయ సభల సంయుక్త సమావేశం ఉండదు; బిల్లు వీగిపోతుంది
Answer & explanation
Correct: D — ఉభయ సభల సంయుక్త సమావేశం ఉండదు; బిల్లు వీగిపోతుంది
సవరణ బిల్లు విషయంలో ఆర్టికల్ 108 (సంయుక్త సమావేశం) వర్తించదు. రెండు సభలూ విడిగా ప్రత్యేక మెజారిటీతో ఆమోదించాలి; ఏ సభ తిరస్కరించినా బిల్లు వీగిపోతుంది. సాధారణ బిల్లులకు మాత్రమే సంయుక్త సమావేశం ఉంటుంది.
కేశవానంద భారతి కేసు (1973) ప్రకారం పార్లమెంటు సవరణ ద్వారా మార్చలేనిది ఏది?
A. రాజ్యాంగ ప్రాథమిక నిర్మాణం (Basic Structure)
B. ఆర్టికల్ 368
C. ఆదేశిక సూత్రాలు
D. ప్రాథమిక విధులు
Answer & explanation
Correct: A — రాజ్యాంగ ప్రాథమిక నిర్మాణం (Basic Structure)
కేశవానంద భారతి తీర్పు ప్రకారం పార్లమెంటు రాజ్యాంగంలోని ఏ భాగాన్నైనా (ప్రాథమిక హక్కులతో సహా) సవరించవచ్చు, కానీ ప్రాథమిక నిర్మాణాన్ని మార్చకూడదు, నాశనం చేయకూడదు. ఇల్లు గదులు మార్చవచ్చు గానీ పునాది తీయకూడదు అన్నట్లు.
1వ సవరణ (1951) ద్వారా చేర్చిన ఆర్టికల్ 15(4) కు నేపథ్యంగా నిలిచిన సుప్రీంకోర్టు కేసు ఏది?
A. గోలక్‌నాథ్ కేసు
B. చంపకం దొరైరాజన్ కేసు
C. మినర్వా మిల్స్ కేసు
D. ఇంద్రా సాహ్నీ కేసు
Answer & explanation
Correct: B — చంపకం దొరైరాజన్ కేసు
మద్రాస్ ప్రభుత్వ కమ్యూనల్ G.O. ను కొట్టివేసిన చంపకం దొరైరాజన్ కేసు (1951) తర్వాత 1వ సవరణ ఆర్టికల్ 15(4) చేర్చి, సామాజికంగా, విద్యాపరంగా వెనుకబడిన తరగతులు, SC, ST లకు ప్రత్యేక ఏర్పాట్లకు అవకాశం ఇచ్చింది.
1వ సవరణ (1951) ఆర్టికల్ 19(2) లో చేర్చిన వాక్ స్వాతంత్ర్య పరిమితి ఏది?
A. ఆస్తి హక్కు
B. విద్యా హక్కు
C. ప్రజా శాంతి (Public Order)
D. ఓటు హక్కు
Answer & explanation
Correct: C — ప్రజా శాంతి (Public Order)
1వ సవరణ ఆర్టికల్ 19(2) లో ప్రజా శాంతి (Public Order), విదేశాలతో స్నేహ సంబంధాలు, నేర ప్రేరేపణ అనే పరిమితులను చేర్చింది. రొమేష్ థాపర్ ప్రెస్ స్వేచ్ఛ కేసు నేపథ్యంలో ఇది వచ్చింది.
7వ సవరణ (1956) తర్వాత దేశంలో ఏర్పడిన రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల సంఖ్య ఎంత?
A. 16 రాష్ట్రాలు, 3 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు
B. 12 రాష్ట్రాలు, 8 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు
C. 28 రాష్ట్రాలు, 8 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు
D. 14 రాష్ట్రాలు, 6 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు
Answer & explanation
Correct: D — 14 రాష్ట్రాలు, 6 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు
7వ సవరణ (1956) పాత Part A, B, C, D వర్గీకరణను రద్దు చేసి 14 రాష్ట్రాలు, 6 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలను ఏర్పాటు చేసింది. 28 రాష్ట్రాలు, 8 UT లు అనేది ప్రస్తుత (2020 తర్వాతి) స్థితి.
24వ సవరణ (1971) ఏ సుప్రీంకోర్టు తీర్పుకు ప్రతిస్పందనగా వచ్చింది?
A. గోలక్‌నాథ్ vs పంజాబ్ (1967)
B. కేశవానంద భారతి (1973)
C. మినర్వా మిల్స్ (1980)
D. శంకరీ ప్రసాద్ (1951)
Answer & explanation
Correct: A — గోలక్‌నాథ్ vs పంజాబ్ (1967)
గోలక్‌నాథ్ తీర్పు ప్రాథమిక హక్కులను పార్లమెంటు సవరించలేదని చెప్పింది. దానికి ప్రతిస్పందనగా 24వ సవరణ (1971) పార్లమెంటుకు ప్రాథమిక హక్కులతో సహా ఏ భాగాన్నైనా సవరించే అధికారం ఇచ్చింది. కేశవానంద తీర్పు 1973లో వచ్చింది.
44వ సవరణ జాతీయ అత్యవసర పరిస్థితికి సంబంధించి ఆర్టికల్ 352 లో "అంతర్గత అలజడి" పదం స్థానంలో ఏ పదం చేర్చింది?
A. బయటి దాడి
B. సాయుధ తిరుగుబాటు (Armed Rebellion)
C. యుద్ధం
D. ఆర్థిక సంక్షోభం
Answer & explanation
Correct: B — సాయుధ తిరుగుబాటు (Armed Rebellion)
44వ సవరణ (1978) ఆర్టికల్ 352 లో "అంతర్గత అలజడి (Internal Disturbance)" బదులు "సాయుధ తిరుగుబాటు (Armed Rebellion)" ను చేర్చింది. జాతీయ అత్యవసరానికి కేబినెట్ లిఖిత సిఫారసును తప్పనిసరి చేసింది; ఆర్టికల్ 20, 21 లను అత్యవసరంలో కూడా రద్దు చేయలేమని స్పష్టం చేసింది.
42వ సవరణ (1976) లోక్‌సభ, శాసనసభల పదవీకాలాన్ని ఎంతకు పెంచింది, దాన్ని తిరిగి 5 ఏళ్లకు తగ్గించిన సవరణ ఏది?
A. 7 ఏళ్లు; 44వ సవరణ
B. 6 ఏళ్లు; 52వ సవరణ
C. 6 ఏళ్లు; 44వ సవరణ
D. 4 ఏళ్లు; 61వ సవరణ
Answer & explanation
Correct: C — 6 ఏళ్లు; 44వ సవరణ
42వ సవరణ లోక్‌సభ, శాసనసభల పదవీకాలాన్ని 5 నుండి 6 ఏళ్లకు పెంచింది. తర్వాత జనతా ప్రభుత్వ కాలంలో వచ్చిన 44వ సవరణ (1978) దాన్ని తిరిగి 5 ఏళ్లకు తగ్గించింది.