Back to note

సైన్య సహకార పద్ధతి, రాజ్య సంక్రమణ సిద్ధాంతం (Subsidiary Alliance & Doctrine of Lapse)

Free practice MCQs with answers and explanations for సైన్య సహకార పద్ధతి, రాజ్య సంక్రమణ సిద్ధాంతం (Subsidiary Alliance & Doctrine of Lapse) in బ్రిటిష్ అధికార విస్తరణ (బెంగాల్, మైసూర్, పంజాబ్ తదితర రాజ్యాల ఆక్రమణ). Tap an option to check instantly.

Q1Easy

సైన్య సహకార పద్ధతిని (Subsidiary Alliance) ప్రవేశపెట్టిన గవర్నర్ జనరల్ ఎవరు?

  1. A. లార్డ్ వెల్లెస్లీ
  2. B. లార్డ్ డల్హౌసీ
  3. C. కారన్‌వాలిస్
  4. D. లార్డ్ హేస్టింగ్స్
Answer & explanation

Correct: A — లార్డ్ వెల్లెస్లీ

సైన్య సహకార పద్ధతిని లార్డ్ వెల్లెస్లీ (1798–1805) ప్రవేశపెట్టాడు. డల్హౌసీ రాజ్య సంక్రమణ సిద్ధాంతం, కారన్‌వాలిస్ జోక్యం చేసుకోని విధానం, లార్డ్ హేస్టింగ్స్ అధీన ఐక్యత విధానంతో ప్రసిద్ధులు.

Revise related study notes
Q2Easy

సైన్య సహకార పద్ధతిని అంగీకరించిన మొదటి రాజ్యం ఏది?

  1. A. మైసూర్ (1799)
  2. B. అవధ్ (1801)
  3. C. హైదరాబాద్ (నిజాం, 1798)
  4. D. పీష్వా (1802)
Answer & explanation

Correct: C — హైదరాబాద్ (నిజాం, 1798)

సైన్య సహకార పద్ధతిని మొదట అంగీకరించింది హైదరాబాద్ నిజాం (1798). తర్వాత మైసూర్, తంజావూరు (1799), అవధ్ (1801), పీష్వా (1802), భోంస్లే, షిండే (1803) అంగీకరించారు.

Revise related study notes
Q3Easy

రాజ్య సంక్రమణ సిద్ధాంతాన్ని (Doctrine of Lapse) అమలు చేసినవారు ఎవరు?

  1. A. లార్డ్ వెల్లెస్లీ
  2. B. లార్డ్ డల్హౌసీ
  3. C. వారెన్ హేస్టింగ్స్
  4. D. విలియం బెంటింక్
Answer & explanation

Correct: B — లార్డ్ డల్హౌసీ

రాజ్య సంక్రమణ సిద్ధాంతాన్ని లార్డ్ డల్హౌసీ (1848–56) అమలు చేశాడు; దత్తత కొడుకుకు రాజ్యం దక్కదని, కంపెనీలో కలుస్తుందని చెప్పాడు. మొదట సతారా (1848), చివర నాగపూర్ (1854) కలిపారు. ఇది 1857 తిరుగుబాటుకు ముఖ్య కారణం.

Revise related study notes
Q4Moderate

రాయలసీమను "దత్త మండలాలు (Ceded Districts)" అనడానికి కారణం ఏమిటి?

  1. A. డల్హౌసీ కలిపేసుకున్నాడు
  2. B. నిజాం 1800లో సైన్య సహకార ఒప్పందంలో బళ్లారి, కడప, అనంతపురం ప్రాంతాలను కంపెనీకి ఇచ్చాడు
  3. C. టిప్పు శ్రీరంగపట్నం సంధిలో ఇచ్చాడు
  4. D. పీష్వా బసీన్ సంధిలో ఇచ్చాడు
Answer & explanation

Correct: B — నిజాం 1800లో సైన్య సహకార ఒప్పందంలో బళ్లారి, కడప, అనంతపురం ప్రాంతాలను కంపెనీకి ఇచ్చాడు

నిజాం 1800లో మళ్లీ ఒప్పందం చేసుకుని బళ్లారి, కడప, అనంతపురం ప్రాంతాలను కంపెనీకి ఇచ్చాడు; అందుకే రాయలసీమను దత్త మండలాలు అంటారు. ఇది సైన్య సహకార పద్ధతి ఖర్చుల చెల్లింపులో భాగంగా జరిగింది.

Revise related study notes
Q5Moderate

అవధ్‌ను 1856లో కలిపిన కారణం ఏమిటి?

  1. A. రాజ్య సంక్రమణ సిద్ధాంతం
  2. B. సైన్య సహకార పద్ధతి తిరస్కరణ
  3. C. దుష్పరిపాలన నెపం (లాప్స్ కాదు)
  4. D. ఫ్రెంచ్ సహాయం
Answer & explanation

Correct: C — దుష్పరిపాలన నెపం (లాప్స్ కాదు)

అవధ్‌ను 1856లో "దుష్పరిపాలన" నెపంతో డల్హౌసీ కలిపేశాడు; లాప్స్ సిద్ధాంతం ప్రకారం కాదు. లాప్స్ ద్వారా సతారా (1848), జైతాపూర్, సంబల్‌పూర్ (1849), బాఘత్ (1850), ఉదయ్‌పూర్ (1852), ఝాన్సీ (1853), నాగపూర్ (1854) కలిపారు.

Revise related study notes
Q6Hard

సైన్య సహకార పద్ధతిని అంగీకరించిన రాజ్యాలను కాలక్రమంలో అమర్చండి: (1) మైసూర్ (2) అవధ్ (3) హైదరాబాద్ (4) పీష్వా

  1. A. 1, 3, 2, 4
  2. B. 3, 2, 1, 4
  3. C. 3, 1, 2, 4
  4. D. 3, 1, 4, 2
Answer & explanation

Correct: C — 3, 1, 2, 4

హైదరాబాద్ (1798), మైసూర్ (1799), అవధ్ (1801), పీష్వా (1802, బసీన్ సంధి). కాబట్టి సరైన క్రమం 3, 1, 2, 4. తర్వాత 1803లో భోంస్లే, షిండే అంగీకరించారు; నిజాం మొదటగా చేరిన రాజ్యం.

Revise related study notes
Q7Hard

రాజ్య సంక్రమణ సిద్ధాంతం–రాజ్యం జతల్లో సరికానిది ఏది?

  1. A. అవధ్ (1856) – రాజ్య సంక్రమణ సిద్ధాంతం ప్రకారం
  2. B. సతారా (1848) – రాజ్య సంక్రమణ సిద్ధాంతం
  3. C. ఝాన్సీ (1853) – రాజ్య సంక్రమణ సిద్ధాంతం
  4. D. నాగపూర్ (1854) – రాజ్య సంక్రమణ సిద్ధాంతం
Answer & explanation

Correct: A — అవధ్ (1856) – రాజ్య సంక్రమణ సిద్ధాంతం ప్రకారం

అవధ్‌ను 1856లో "దుష్పరిపాలన" నెపంతో కలిపారు, లాప్స్ సిద్ధాంతం ప్రకారం కాదు. సతారా (1848), ఝాన్సీ (1853), నాగపూర్ (1854) లాప్స్ ద్వారా కలిపిన రాజ్యాలు.

Revise related study notes
Q8Hard

సైన్య సహకార పద్ధతి గురించి ఈ ప్రకటనలను పరిశీలించండి. 1. రాజ్యంలో బ్రిటిష్ సైన్యాన్ని ఉంచుకోవాలి, దాని ఖర్చు రాజే భరించాలి 2. రాజ్యంలో బ్రిటిష్ రెసిడెంట్‌ను ఉంచాలి 3. ఫ్రెంచ్ వారిని ఉంచుకోకూడదు 4. రాజులు ఇతర రాజులతో స్వేచ్ఛగా ఒప్పందాలు చేసుకోవచ్చు సరైనవి ఏవి?

  1. A. 2, 3, 4 మాత్రమే
  2. B. 1, 2, 3 మాత్రమే
  3. C. 1, 3, 4 మాత్రమే
  4. D. 1, 2, 4 మాత్రమే
Answer & explanation

Correct: B — 1, 2, 3 మాత్రమే

సైన్య సహకార పద్ధతిలో బ్రిటిష్ సైన్యం ఖర్చును రాజే భరించాలి, బ్రిటిష్ రెసిడెంట్ ఉండాలి, ఫ్రెంచ్ వారిని ఉంచుకోకూడదు. రాజులు ఇతర రాజులతో సొంతంగా ఒప్పందాలు చేసుకోకూడదు; కాబట్టి 4వ ప్రకటన తప్పు.

Revise related study notes
0/0correct · 0/8 done
Question 1 of 80 answered
Q1Easy

సైన్య సహకార పద్ధతిని (Subsidiary Alliance) ప్రవేశపెట్టిన గవర్నర్ జనరల్ ఎవరు?

Or practice the full chapter · revise this note