భూమి శిస్తు విధానాలు – శాశ్వత, రైత్వారీ, మహల్వారీ (Land Revenue Systems)
Free practice MCQs with answers and explanations for భూమి శిస్తు విధానాలు – శాశ్వత, రైత్వారీ, మహల్వారీ (Land Revenue Systems) in బ్రిటిష్ పరిపాలన, విద్య & పత్రికలు (British Administration, Education & Press). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
శాశ్వత శిస్తు విధానాన్ని (1793) ప్రవేశపెట్టినవారు ఎవరు?
A. థామస్ మన్రో
B. హోల్ట్ మెకెంజీ
C. కార్న్‌వాలిస్
D. వెల్లస్లీ
Answer & explanation
Correct: C — కార్న్‌వాలిస్
శాశ్వత శిస్తు విధానాన్ని 1793లో కార్న్‌వాలిస్ ప్రవేశపెట్టాడు; జమీందారులు భూమి యజమానులై స్థిరమైన శిస్తు చెల్లించేవారు. రైత్వారీని థామస్ మన్రో, మహల్వారీని హోల్ట్ మెకెంజీ (1822) ప్రవేశపెట్టారు.
రైత్వారీ విధానాన్ని మద్రాసులో (1820) అమలు చేసినవారు ఎవరు?
A. కార్న్‌వాలిస్
B. హోల్ట్ మెకెంజీ
C. రాబర్ట్ మెర్టిన్స్ బర్డ్
D. థామస్ మన్రో
Answer & explanation
Correct: D — థామస్ మన్రో
రైత్వారీ విధానంలో రైతు నేరుగా ప్రభుత్వానికి శిస్తు చెల్లిస్తాడు; మద్రాసులో థామస్ మన్రో 1820లో అమలు చేశాడు. కార్న్‌వాలిస్ శాశ్వత శిస్తుతో, హోల్ట్ మెకెంజీ మహల్వారీతో, బర్డ్ మహల్వారీ మార్పులతో (1833) ముడిపడి ఉన్నారు.
మహల్వారీ (1822) ఉత్తర ప్రదేశ్, పంజాబ్, మధ్య భారతదేశంలో అమలైంది; గ్రామం (మహల్) మొత్తానికి శిస్తు నిర్ణయించి గ్రామ పెద్ద ద్వారా వసూలు చేసేవారు. బెంగాల్, బిహార్, ఒడిశాలు శాశ్వత శిస్తు ప్రాంతాలు; మద్రాసు, బొంబాయి, అస్సాంలు రైత్వారీ ప్రాంతాలు.
మహల్వారీ విధానాన్ని 1822లో ప్రవేశపెట్టినవారు ఎవరు?
A. హోల్ట్ మెకెంజీ
B. థామస్ మన్రో
C. కార్న్‌వాలిస్
D. వెల్లస్లీ
Answer & explanation
Correct: A — హోల్ట్ మెకెంజీ
మహల్వారీ విధానాన్ని 1822లో హోల్ట్ మెకెంజీ ప్రవేశపెట్టాడు; 1833లో రాబర్ట్ మెర్టిన్స్ బర్డ్ మార్పులు చేశాడు. థామస్ మన్రో రైత్వారీ నిర్మాత, కార్న్‌వాలిస్ శాశ్వత శిస్తు నిర్మాత.
శాశ్వత శిస్తు విధానంలో భూమి యజమానులుగా గుర్తించినవారు ఎవరు?
A. రైతులు
B. జమీందారులు
C. గ్రామ పెద్దలు
D. ప్రభుత్వ అధికారులు
Answer & explanation
Correct: B — జమీందారులు
శాశ్వత శిస్తులో జమీందారులను భూమి యజమానులుగా గుర్తించి, వారు స్థిరమైన శిస్తు కంపెనీకి చెల్లించేలా చేశారు; రైతులు కౌలుదారులుగా మారారు. రైత్వారీలో రైతులే నేరుగా చెల్లించేవారు, మహల్వారీలో గ్రామం మొత్తానికి శిస్తు నిర్ణయించేవారు.
ఆంధ్ర ప్రాంతంలో (కోస్తా, రాయలసీమ) ఏ శిస్తు విధానం అమలులో ఉండేది?
A. శాశ్వత శిస్తు
B. మహల్వారీ
C. రైత్వారీ
D. జాగీర్దారీ
Answer & explanation
Correct: C — రైత్వారీ
ఆంధ్ర ప్రాంతంలో (కోస్తా, రాయలసీమ) రైత్వారీ విధానం ఉండేది; రైతు నేరుగా ప్రభుత్వానికి శిస్తు చెల్లించేవాడు, శిస్తు సుమారు పంటలో సగం వరకు ఉండేది. శాశ్వత శిస్తు బెంగాల్, బిహార్, ఒడిశా ప్రాంతాల్లో, మహల్వారీ ఉత్తర ప్రదేశ్, పంజాబ్‌లలో అమలైంది.
B. మహల్వారీ – ఉత్తర ప్రదేశ్, పంజాబ్, మధ్య భారతదేశం
C. శాశ్వత శిస్తు – పంజాబ్
D. శాశ్వత శిస్తు – బెంగాల్, బిహార్, ఒడిశా
Answer & explanation
Correct: C — శాశ్వత శిస్తు – పంజాబ్
శాశ్వత శిస్తు బెంగాల్, బిహార్, ఒడిశా, ఉత్తర మద్రాసు, వారణాసి ప్రాంతాల్లో అమలైంది; పంజాబ్ మహల్వారీ ప్రాంతం. కాబట్టి "శాశ్వత శిస్తు – పంజాబ్" జత సరికానిది. మిగిలిన జతలు సరైనవి.
భూమి శిస్తు విధానాల గురించి ఈ ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
1. శాశ్వత శిస్తులో రైతులు కౌలుదారులుగా మారారు
2. రైత్వారీలో రైతు నేరుగా ప్రభుత్వానికి శిస్తు చెల్లించాలి
3. మహల్వారీలో గ్రామం (మహల్) మొత్తానికి శిస్తు నిర్ణయించేవారు
4. మహల్వారీలో జమీందారులు భూమి యజమానులు
సరైనవి ఏవి?
A. 1, 2, 3 మాత్రమే
B. 2, 3, 4 మాత్రమే
C. 1, 3, 4 మాత్రమే
D. 1, 2, 4 మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: A — 1, 2, 3 మాత్రమే
శాశ్వత శిస్తులో రైతులు కౌలుదారులయ్యారు, రైత్వారీలో రైతు నేరుగా చెల్లిస్తాడు, మహల్వారీలో గ్రామం మొత్తానికి శిస్తు నిర్ణయం – ఇవి సరైనవి. జమీందారులు భూమి యజమానులు కావడం శాశ్వత శిస్తు లక్షణం, మహల్వారీది కాదు; కాబట్టి 4వ ప్రకటన తప్పు.