తొలి మధ్యయుగం: ఉత్తర భారతదేశం (రాజ్పుత్ యుగం మరియు ప్రాంతీయ శక్తులు) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for తొలి మధ్యయుగం: ఉత్తర భారతదేశం (రాజ్పుత్ యుగం మరియు ప్రాంతీయ శక్తులు) (మధ్యయుగ భారతదేశం). Tap an option to check instantly · page 3 of 6.
Q21Moderate
హిందూ వారసత్వ న్యాయ గ్రంథం 'మితాక్షర' రచయిత విజ్ఞానేశ్వరుడు ఏ రాజవంశ ఆస్థానంలో ఉండేవాడు?
A. ప్రతిహారుల
B. చౌహానుల
C. చందేలుల
D. చాళుక్యుల
Answer & explanation
Correct: D — చాళుక్యుల
నోట్స్ ప్రకారం విజ్ఞానేశ్వరుడు చాళుక్య ఆస్థానంలో ఉంటూ మితాక్షరను రచించాడు. ప్రతిహార ఆస్థానంలో రాజశేఖరుడు, చౌహాన్ ఆస్థానంలో చంద్ బర్దాయ్, జయానకుడు ఉన్నారు; కాబట్టి రచయితను ఆస్థానంతో సరిగ్గా జతచేయడం ద్వారా ఇతర ఎంపికలు తప్పని తెలుస్తుంది.
టర్కీల చేతిలో రాజ్పుత్లు ఓడిపోవడానికి సైనికపరంగా ప్రధాన కారణం ఏది?
A. అశ్విక దళాన్ని మాత్రమే ఉపయోగించడం
B. నెమ్మదిగా కదిలే ఏనుగుల దళంపై అతిగా ఆధారపడటం
C. నౌకాదళం లేకపోవడం
D. సామంతులు లేకపోవడం
Answer & explanation
Correct: B — నెమ్మదిగా కదిలే ఏనుగుల దళంపై అతిగా ఆధారపడటం
ఏనుగులు గాయపడితే సొంత సైన్యాన్నే తొక్కేసేవి, పైగా టర్కీలు వేగవంతమైన అశ్విక దళం, కదిలే విలువిద్య ఉపయోగించారు. అశ్విక దళం టర్కీల బలం, రాజ్పుత్ల బలహీనత కాదు; ఓటమికి కారణం నౌకాదళ లోపం కాదు; ఫ్యూడల్ సామంతులు రాజ్పుత్లకు ఉండేవారు, వారి అనైక్యతే సమస్య.
త్రైపాక్షిక పోరులో పశ్చిమ భారతదేశం (మాల్వా, రాజస్థాన్) నుండి పాల్గొన్న శక్తి ఏది?
A. పాల వంశం
B. రాష్ట్రకూటులు
C. గుర్జర-ప్రతిహారులు
D. చందేలులు
Answer & explanation
Correct: C — గుర్జర-ప్రతిహారులు
గుర్జర-ప్రతిహారులు పశ్చిమం నుండి, పాలలు తూర్పు (బెంగాల్, బీహార్) నుండి, రాష్ట్రకూటులు దక్షిణాపథం నుండి పోటీపడ్డారు. చందేలులు ఈ పోరులో భాగస్వాములు కారు. చివరకు ప్రతిహారులే కనౌజ్ను శాశ్వతంగా స్వాధీనం చేసుకున్నారు.
గుర్జర-ప్రతిహారులు భారత చరిత్రలో 'బలమైన రక్షణ గోడ'గా ప్రసిద్ధి చెందడానికి కారణం ఏమిటి?
A. అరబ్బు దండయాత్రలను అడ్డుకోవడం
B. గజనీ దాడిని 1025లో ఓడించడం
C. తరైన్లో గోరీని ఓడించడం
D. తురుష్కదండ పన్ను విధించడం
Answer & explanation
Correct: A — అరబ్బు దండయాత్రలను అడ్డుకోవడం
మొదటి నాగభట్టుడు సింధ్ నుండి రాజస్థాన్ వైపు వస్తున్న అరబ్బు సైన్యాలను తిప్పికొట్టాడు. గజనీ దాడులు (1018) ప్రతిహార పతనానికి కారణమయ్యాయి, గోరీని తరైన్లో ఓడించింది పృథ్వీరాజ్ (1191), తురుష్కదండ గహద్వాలుల పన్ను – ఇవి ప్రతిహారులకు సంబంధించినవి కావు.
భాగల్పూర్ సమీపంలో ధర్మపాలుడు స్థాపించిన ప్రపంచ ప్రసిద్ధ విశ్వవిద్యాలయం ఏది?
A. నలంద
B. విక్రమశిల
C. ఒదంతపురి
D. తక్షశిల
Answer & explanation
Correct: B — విక్రమశిల
ధర్మపాలుడు భాగల్పూర్ వద్ద విక్రమశిలను స్థాపించాడు; నలంద నిర్వహణకు 200 గ్రామాలు దానమిచ్చాడు కానీ దాని స్థాపకుడు కాదు. ఒదంతపురి విహారం గోపాలుని నిర్మాణం; తక్షశిల చాలా ముందుకాలపు విద్యాకేంద్రం. ధర్మపాలుడు పహార్పూర్లో సోమపుర మహావిహారాన్ని కూడా నిర్మించాడు.
సమాజంలో బ్రాహ్మణ, ఉన్నత వర్గాల ఆధిపత్యాన్ని పెంచడానికి బల్లాలసేనుడు ప్రవేశపెట్టిన పద్ధతి ఏది?
A. మత్స్యన్యాయం
B. జాగీర్దారీ పద్ధతి
C. తురుష్కదండ
D. కులీనిజం (Kulinism)
Answer & explanation
Correct: D — కులీనిజం (Kulinism)
బల్లాలసేనుడు పండితుడైన రాజు; దానసాగర, అద్భుతసాగర గ్రంథాలు రాసి కులీన పద్ధతిని ప్రవేశపెట్టాడు. మత్స్యన్యాయం అంటే శశాంకుని తర్వాత బెంగాల్లో నెలకొన్న అరాచకం (దాన్ని అంతం చేసింది పాలలు); తురుష్కదండ గహద్వాలుల పన్ను; కాబట్టి ఇవి సరిపోవు.
ఢిల్లీ నగరాన్ని తోమరుల నుండి గెలుచుకున్న చౌహాన్ రాజు ఎవరు?
A. నాల్గవ విగ్రహరాజు (వీసలదేవుడు)
B. అజయరాజు
C. వాసుదేవుడు
D. మూడవ పృథ్వీరాజ్
Answer & explanation
Correct: A — నాల్గవ విగ్రహరాజు (వీసలదేవుడు)
విగ్రహరాజు IV తోమరుల నుండి ఢిల్లిక నగరాన్ని గెలిచి, హరకేళి నాటకం రచించి, అజ్మీర్లో సంస్కృత పాఠశాల నిర్మించాడు. అజయరాజు అజ్మీర్ నిర్మాత, వాసుదేవుడు మూల పురుషుడు, పృథ్వీరాజ్ III తరైన్ పోరాటాల రాజు; ఢిల్లీని గెలిచిన ఘనత విగ్రహరాజుదే.
మొదటి తరైన్ యుద్ధం (1191) తర్వాత పృథ్వీరాజ్ చేసిన వ్యూహాత్మక తప్పిదంగా చెప్పబడేది ఏది?
A. తరైన్ మైదానాన్ని వదిలి అజ్మీర్కు వెళ్లిపోవడం
B. తన సైన్యాన్ని రద్దు చేయడం
C. పారిపోతున్న గాయపడిన గోరీని తరిమి సంహరించకపోవడం
D. కనౌజ్ రాజుతో సైనిక ఒప్పందం చేసుకోవడం
Answer & explanation
Correct: C — పారిపోతున్న గాయపడిన గోరీని తరిమి సంహరించకపోవడం
1191లో గోరీ తీవ్రంగా గాయపడి పారిపోగా పృథ్వీరాజ్ అతన్ని వెంబడించి చంపకపోవడంతో, గోరీ 1192లో లక్ష మందికి పైగా అశ్విక దళంతో తిరిగివచ్చాడు. జయచంద్రుడు వ్యక్తిగత శత్రుత్వంతో సహాయం చేయలేదు – అంటే కనౌజ్తో ఒప్పందం ఉండనే లేదు; మిగతా ఎంపికలు నోట్స్లో లేవు.
ఖజురహో దేవాలయ సమూహంలో ఉన్న జైన దేవాలయానికి ఉదాహరణ ఏది?
A. కందరీయ మహాదేవ ఆలయం
B. లక్ష్మణ విష్ణు ఆలయం
C. మార్తాండ సూర్య దేవాలయం
D. పార్శ్వనాథ ఆలయం
Answer & explanation
Correct: D — పార్శ్వనాథ ఆలయం
ఖజురహోలో శైవ, వైష్ణవ ఆలయాలతో పాటు జైన ఆలయాలు కూడా పక్కపక్కనే ఉన్నాయి; పార్శ్వనాథ ఆలయం జైన ఆలయం. కందరీయ మహాదేవ (శైవ), లక్ష్మణ (వైష్ణవ) హిందూ ఆలయాలు; మార్తాండ సూర్య దేవాలయం కాశ్మీర్లో లలితాదిత్యుడు నిర్మించింది, ఖజురహోలో లేదు.
రాజా భోజుని 'యుక్తికల్పతరు' గ్రంథం ఏ అంశానికి సంబంధించినది?
A. వైద్యం (ఆయుర్వేదం)
B. నౌకా నిర్మాణం
C. వ్యాకరణం, కవిత్వం
D. వాస్తు, యంత్ర శాస్త్రం
Answer & explanation
Correct: B — నౌకా నిర్మాణం
యుక్తికల్పతరు నౌకా నిర్మాణ గ్రంథం. వైద్యానికి ఆయుర్వేద సర్వస్వం, వ్యాకరణ-కవిత్వానికి సరస్వతీ కంఠాభరణం, వాస్తు-యంత్ర శాస్త్రానికి సమరాంగణ సూత్రధార రాశాడు. ఇలా భోజుని నాలుగు ప్రధాన రచనలను నాలుగు శాస్త్రాలతో జతచేయడం పరీక్షల్లో తరచుగా అడుగుతారు.