Free practice MCQs with answers and explanations for గుప్తుల యుగం (ప్రాచీన భారతదేశం). Tap an option to check instantly · page 1 of 6.
Q1Easy
గుప్త వంశ స్థాపకుడు ఎవరు?
A. ఘటోత్కచుడు
B. మొదటి చంద్రగుప్తుడు
C. శ్రీగుప్తుడు
D. సముద్రగుప్తుడు
Answer & explanation
Correct: C — శ్రీగుప్తుడు
గుప్త వంశానికి మూల పురుషుడు, స్థాపకుడు శ్రీగుప్తుడు (సుమారు క్రీ.శ. 240-280). ఘటోత్కచుడు అతని కుమారుడు, వారసుడు మాత్రమే. మొదటి చంద్రగుప్తుడు గుప్త సామ్రాజ్యానికి స్వతంత్ర వ్యవస్థాపకుడిగా పరిగణించబడతాడు కానీ వంశ స్థాపకుడు కాదు.
ప్రారంభ గుప్త పాలకులైన శ్రీగుప్తుడు, ఘటోత్కచుడు గురించి కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి. 1) వీరు 'మహారాజ' అనే సామంత బిరుదును ధరించారు. 2) వీరు 'మహారాజాధిరాజ' బిరుదుతో స్వతంత్రంగా పాలించారు. 3) గుప్తులు ప్రారంభంలో కుషాణులకు సామంతులుగా ఉన్నారు. ఏవి సరైనవి?
A. 1 మరియు 3 మాత్రమే
B. 1 మరియు 2 మాత్రమే
C. 2 మరియు 3 మాత్రమే
D. 1, 2 మరియు 3
Answer & explanation
Correct: A — 1 మరియు 3 మాత్రమే
శ్రీగుప్తుడు, ఘటోత్కచుడు సాధారణ సామంత బిరుదైన 'మహారాజ' మాత్రమే ధరించారు, వారి స్వతంత్ర శాసనాలు, నాణేలు దొరకలేదు, కాబట్టి 1 మరియు 3 సరైనవి. 'మహారాజాధిరాజ' అనే సార్వభౌమ బిరుదును గుప్త పాలకులలో మొదట స్వీకరించినది మొదటి చంద్రగుప్తుడు, అందువల్ల ప్రకటన 2 తప్పు.
మొదటి చంద్రగుప్తుడు తన పట్టాభిషేక జ్ఞాపకార్థం క్రీ.శ. 319-320లో గుప్త శకాన్ని ప్రారంభించాడు. క్రీ.శ. 78 శక శకం ప్రారంభ సంవత్సరంగా, క్రీ.పూ. 58 విక్రమ శకంగా, క్రీ.శ. 606 హర్ష శకంగా ప్రసిద్ధి; వీటిని గుప్త శకంతో కలిపి పొరబడకూడదు.
మొదటి చంద్రగుప్తుడు వివాహం చేసుకున్న లిచ్ఛవి తెగ యువరాణి ఎవరు?
A. కుబేరనాగ
B. కుమారదేవి
C. ప్రభావతీగుప్త
D. ధ్రువదేవి
Answer & explanation
Correct: B — కుమారదేవి
మొదటి చంద్రగుప్తుడు లిచ్ఛవి తెగకు చెందిన కుమారదేవిని వివాహమాడి గుప్తులకు రాజకీయ ప్రతిష్ఠను, గంగా మైదాన ఆధిపత్యాన్ని సాధించాడు. కుబేరనాగ రెండవ చంద్రగుప్తుని భార్య (నాగ రాకుమారి), ప్రభావతీగుప్త అతని కుమార్తె, ధ్రువదేవి రామగుప్తుని భార్య.
మొదటి చంద్రగుప్తుడికి సంబంధించి కింది వాటిలో సరికానిది ఏది?
A. శకులను ఓడించి వెండి నాణేలను ప్రవేశపెట్టాడు
B. 'మహారాజాధిరాజ' బిరుదును మొదటిసారి స్వీకరించిన గుప్త పాలకుడు
C. కుమారదేవితో కలిసి రాజా-రాణి బంగారు నాణేలను ముద్రించాడు
D. తన పట్టాభిషేకంతో గుప్త శకాన్ని ప్రారంభించాడు
Answer & explanation
Correct: A — శకులను ఓడించి వెండి నాణేలను ప్రవేశపెట్టాడు
పశ్చిమ శకులను ఓడించి వారి వెండి నాణేల తరహాలో రూప్యకాలను ప్రవేశపెట్టినది మొదటి చంద్రగుప్తుడు కాదు, రెండవ చంద్రగుప్తుడు. మిగిలిన మూడు ప్రకటనలు మొదటి చంద్రగుప్తునికే వర్తిస్తాయి: మహారాజాధిరాజ బిరుదు, లిచ్ఛవయః ముద్రతో ఉన్న రాజా-రాణి నాణేలు, గుప్త శకం.
సముద్రగుప్తుడిని 'భారతదేశ నెపోలియన్' అని వర్ణించిన చరిత్రకారుడు ఎవరు?
A. రోమిలా థాపర్
B. ఎ.ఎస్. ఆల్టేకర్
C. హరిసేనుడు
D. విన్సెంట్ ఎ. స్మిత్
Answer & explanation
Correct: D — విన్సెంట్ ఎ. స్మిత్
సముద్రగుప్తుడు ఏ యుద్ధంలోనూ ఓడిపోని అజేయ యోధుడు కావడంతో విన్సెంట్ ఎ. స్మిత్ అతన్ని 'ఇండియన్ నెపోలియన్' అన్నాడు. హరిసేనుడు అతని ఆస్థాన కవి, ప్రయాగ ప్రశస్తి రచయిత; రోమిలా థాపర్, ఆల్టేకర్ గుప్తుల వర్ణం గురించి అభిప్రాయాలు చెప్పిన ఆధునిక చరిత్రకారులు.
దక్షిణాపథ రాజుల పట్ల సముద్రగుప్తుడు అనుసరించిన విధానం ఏది?
A. ప్రసభోద్ధరణ
B. గ్రహణ-మోక్ష-అనుగ్రహ
C. ధర్మ విజయం
D. రాజ్యాలను నేరుగా విలీనం చేసుకోవడం
Answer & explanation
Correct: B — గ్రహణ-మోక్ష-అనుగ్రహ
దక్షిణాపథంలో 12 మంది రాజులను ఓడించి, బంధించి, తిరిగి సామంత షరతులపై రాజ్యాలను అప్పగించే 'గ్రహణ-మోక్ష-అనుగ్రహ' విధానాన్ని సముద్రగుప్తుడు పాటించాడు. 'ప్రసభోద్ధరణ' అంటే ఆర్యావర్త రాజులను సమూలంగా పెకిలించి విలీనం చేయడం; ఈ రెండు విధానాలను కలగలపకూడదు.
సముద్రగుప్తుని దండయాత్రలపై కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి. 1) ఆర్యావర్తలో 9 మంది రాజులను ఓడించి వారి రాజ్యాలను విలీనం చేసుకున్నాడు. 2) దక్షిణాపథంలోని 12 మంది రాజుల రాజ్యాలను కూడా నేరుగా విలీనం చేసుకున్నాడు. 3) సమతట, కామరూప, నేపాల్ వంటి సరిహద్దు పాలకులు కప్పం చెల్లించారు. ఏవి సరైనవి?
A. 1 మరియు 2 మాత్రమే
B. 2 మరియు 3 మాత్రమే
C. 1 మరియు 3 మాత్రమే
D. 1, 2 మరియు 3
Answer & explanation
Correct: C — 1 మరియు 3 మాత్రమే
ఆర్యావర్తలో రాజ్యాలు విలీనం చేయబడ్డాయి, ప్రత్యంత రాజ్యాలు (సమతట, దావాక, కామరూప, నేపాల్) కప్పం చెల్లించాయి కాబట్టి 1, 3 సరైనవి. దక్షిణాపథంలో రాజ్యాలను ఓడించి, బంధించి, సామంత షరతులతో తిరిగి ఇచ్చేశాడు (గ్రహణ-మోక్ష-అనుగ్రహ), కాబట్టి ప్రకటన 2 తప్పు.
అలహాబాద్ స్తంభ శాసనం (ప్రయాగ ప్రశస్తి) రచయిత ఎవరు?
A. కాళిదాసు
B. విశాఖదత్తుడు
C. వరాహమిహిరుడు
D. హరిసేనుడు
Answer & explanation
Correct: D — హరిసేనుడు
సముద్రగుప్తుని ఆస్థాన కవి, సంధివిగ్రహిక అయిన హరిసేనుడు ప్రయాగ ప్రశస్తిని సంస్కృతంలో రచించాడు. కాళిదాసు నాటకకర్త, విశాఖదత్తుడు ముద్రారాక్షసం రచయిత, వరాహమిహిరుడు ఖగోళవేత్త; వీరెవరికీ ఈ శాసనంతో సంబంధం లేదు.
ఈ స్తంభం అసలు అశోకుని కాలానిది (కౌశాంబిలో ఉండేది, తర్వాత అక్బర్ కాలంలో అలహాబాద్ కోటకు తరలించారు). దానిపై అశోకుని శాసనం, గుప్త సముద్రగుప్తుని ప్రశస్తి, మొఘల్ జహంగీర్ పర్షియన్ శాసనాలు ఉండటం విశేషం; కనిష్కుడు, హర్షుడు, షాజహాన్ శాసనాలు దీనిపై లేవు.