ఆర్థిక సంఘం & కేంద్ర-రాష్ట్ర ఆర్థిక సంబంధాలు (Fiscal Federalism) · Practice MCQs

Correct: B — సలహా స్వభావం (Advisory) – ప్రభుత్వం తప్పనిసరిగా అమలు చేయాల్సిన అవసరం లేదు

ఆర్థిక సంఘం సిఫారసులు సలహా స్వభావం కలవి; ప్రభుత్వం వాటిని తప్పనిసరిగా అమలు చేయాల్సిన అవసరం లేదు. అయితే ఆచరణలో పన్ను వాటా సిఫారసులను సాధారణంగా ఆమోదిస్తారు. అవి కోర్టు ఉత్తర్వులు లేదా ఆటోమేటిక్ చట్టాలు కావు.

Correct: C — ఒక అధ్యక్షుడు + నలుగురు సభ్యులు = మొత్తం 5 మంది

ఆర్థిక సంఘంలో ఒక అధ్యక్షుడు (Chairman) మరియు నలుగురు సభ్యులు కలిపి మొత్తం 5 మంది ఉంటారు. సభ్యులు మళ్లీ నియామకానికి అర్హులు. 3 లేదా 7 మంది అనే ఎంపికలు, అధ్యక్షుడు లేని నిర్మాణం నోట్స్‌కు విరుద్ధం.

Correct: D — కేంద్ర-రాష్ట్ర ఆర్థిక సంబంధాల సమతుల్యతను నిర్ణయించడం వల్ల

ఆర్థిక సంఘం కేంద్రం-రాష్ట్రాల మధ్య పన్ను వాటా, గ్రాంట్ల సూత్రాలను సిఫారసు చేసి ఆర్థిక సంబంధాల్లో సమతుల్యత తెస్తుంది కాబట్టి ఈ పేరు వచ్చింది. రుణాల నియంత్రణ, GST రేట్లు, ప్రణాళికల రూపకల్పన దాని విధులు కావు.

Correct: A — 73వ, 74వ రాజ్యాంగ సవరణలు (1992)

స్థానిక సంస్థల కోసం రాష్ట్ర సంఘటిత నిధిని పెంచే చర్యలను సిఫారసు చేసే విధి 73వ (పంచాయతీలు), 74వ (మున్సిపాలిటీలు) సవరణల (1992) ద్వారా చేర్చారు. 101వ సవరణ GSTకి సంబంధించినది, ఈ విధితో కాదు.

Correct: B — రాష్ట్రాల రుణ అనుమతులు ఇవ్వడం

రాష్ట్రాల రుణ అనుమతులు కేంద్ర ఆర్థిక శాఖ చూస్తుంది, ఆర్థిక సంఘం కాదు. పన్ను పంపిణీ, గ్రాంట్ల సూత్రాలు, రాష్ట్రపతి అప్పగించే అంశాలు ఆర్టికల్ 280(3) కింద ఆర్థిక సంఘం విధులు.

Correct: C — ఆర్టికల్ 270

ఆర్టికల్ 270 ప్రకారం కేంద్రం విధించే పన్నులు కేంద్రం, రాష్ట్రాల మధ్య పంచుకుంటారు (విభాజ్య నిధి). ఆర్టికల్ 268 కేంద్రం విధించి రాష్ట్రాలు వసూలు చేసి ఉంచుకునేవి, 269 కేంద్రం వసూలు చేసి రాష్ట్రాలకు అప్పగించేవి, 271 సర్‌చార్జ్.

Correct: D — విభాజ్య నిధిలో రాష్ట్రాలన్నింటికీ కలిపి ఇచ్చే శాతం

నిలువు పంపిణీ అంటే కేంద్ర పన్నుల విభాజ్య నిధిలో రాష్ట్రాలన్నిటికీ కలిపి ఇచ్చే శాతం (ఉదా: 41%). రాష్ట్రాల మధ్య ఆ వాటా పంపకం అడ్డ పంపిణీ (Horizontal), రాష్ట్రం నుండి స్థానిక సంస్థలకు రాష్ట్ర ఆర్థిక సంఘం సిఫారసు చేస్తుంది.

Correct: A — ఆదాయ దూరం (Income Distance) – 45%

15వ ఆర్థిక సంఘంలో అత్యధిక వెయిటేజీ ఆదాయ దూరానికి (45%). జనాభా 15%, విస్తీర్ణం 15%, పన్ను ప్రయత్నం 2.5% కాబట్టి అవి తక్కువ వెయిటేజీలు. ఆదాయ దూరం అంటే ఒక రాష్ట్ర తలసరి ఆదాయం ఇతర రాష్ట్రాలకంటే ఎంత తక్కువ అనేది; పేద రాష్ట్రాలకు ఎక్కువ వాటా రావడానికి ఇది దోహదం చేస్తుంది.

Correct: B — 12.5%

జనాభా పనితీరు ప్రమాణానికి 15వ సంఘం 12.5% వెయిటేజీ ఇచ్చింది; 2011 జనాభా వాడకం వల్ల జనాభా నియంత్రణలో ముందున్న దక్షిణాది రాష్ట్రాలకు నష్టమనే వాదనను పరిష్కరించడానికి ఇది తెచ్చారు. 10% అడవులు & పర్యావరణం వెయిటేజీ, 2.5% పన్ను ప్రయత్నం.

Correct: C — 17.5%

14వ ఆర్థిక సంఘంలో 1971 జనాభాకు 17.5% వెయిటేజీ ఇచ్చారు; ఆదాయ దూరం 50%, 2011 జనాభా 10%, విస్తీర్ణం 15%, అటవీ విస్తీర్ణం 7.5%. అందువల్ల 10% అనేది 2011 జనాభాకు, 7.5% అటవీ విస్తీర్ణానికి వర్తిస్తుంది.