డిమాండ్-పుల్ & కాస్ట్-పుష్ ద్రవ్యోల్బణం – కారణాలు (Demand-Pull and Cost-Push Inflation)
Free practice MCQs with answers and explanations for డిమాండ్-పుల్ & కాస్ట్-పుష్ ద్రవ్యోల్బణం – కారణాలు (Demand-Pull and Cost-Push Inflation) in ద్రవ్యోల్బణం (Inflation). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
మొత్తం డిమాండ్ (Aggregate Demand) మొత్తం సరఫరా కంటే ఎక్కువైతే వచ్చే ద్రవ్యోల్బణ రకం ఏది?
A. కాస్ట్-పుష్ ద్రవ్యోల్బణం
B. స్టాగ్‌ఫ్లేషన్
C. డిమాండ్-పుల్ ద్రవ్యోల్బణం
D. డిఫ్లేషన్
Answer & explanation
Correct: C — డిమాండ్-పుల్ ద్రవ్యోల్బణం
మొత్తం డిమాండ్ సరఫరాను మించినప్పుడు ధరలు పైకి 'లాగబడతాయి'; దీన్ని డిమాండ్-పుల్ ద్రవ్యోల్బణం అంటారు. ఉత్పత్తి వ్యయం పెరగడం వల్ల ధరలు పైకి నెట్టబడితే అది కాస్ట్-పుష్. స్టాగ్‌ఫ్లేషన్‌లో అధిక ధరలతో పాటు వృద్ధి మందగిస్తుంది, డిఫ్లేషన్‌లో ధరలు తగ్గుతాయి.
ముడి చమురు ధరల పెరుగుదల వల్ల ఉత్పత్తి వ్యయం పెరిగి వచ్చే ద్రవ్యోల్బణం ఏ రకం?
A. డిమాండ్-పుల్ ద్రవ్యోల్బణం
B. డిస్‌ఇన్‌ఫ్లేషన్
C. రీఫ్లేషన్
D. కాస్ట్-పుష్ ద్రవ్యోల్బణం
Answer & explanation
Correct: D — కాస్ట్-పుష్ ద్రవ్యోల్బణం
ముడి చమురు ధరల పెరుగుదల సరఫరా షాక్ (Supply Shock); ఉత్పత్తి వ్యయం పెరిగి ధరలు పైకి నెట్టబడతాయి కాబట్టి ఇది కాస్ట్-పుష్. డిమాండ్ పెరుగుదల వల్ల వచ్చేది డిమాండ్-పుల్. డిస్‌ఇన్‌ఫ్లేషన్ అంటే పెరుగుదల వేగం తగ్గడం, రీఫ్లేషన్ అంటే మాంద్యం తర్వాత ధరలను సాధారణ స్థాయికి పెంచే చర్యలు.
కార్మిక సంఘాల ఒత్తిడితో వేతనాలు ఉత్పాదకత కంటే ఎక్కువగా పెరిగి ధరలు పెరిగితే అది ఏ రకం?
A. వేతన-ప్రేరిత కాస్ట్-పుష్ ద్రవ్యోల్బణం
B. డిమాండ్-పుల్ ద్రవ్యోల్బణం
C. నిర్మాణాత్మక ద్రవ్యోల్బణం
D. డిఫ్లేషన్
Answer & explanation
Correct: A — వేతన-ప్రేరిత కాస్ట్-పుష్ ద్రవ్యోల్బణం
వేతనాలు ఉత్పాదకత కంటే ఎక్కువగా పెరగడం ఉత్పత్తి వ్యయాన్ని పెంచుతుంది; ఇది వేతన-ప్రేరిత (Wage-Push) కాస్ట్-పుష్ ద్రవ్యోల్బణం. వేతనాలు పెరిగి ఖర్చు పెరిగి ధరలు మళ్లీ పెరిగి, మళ్లీ వేతనాలు అడగడం వేతన-ధరల చక్రం (Wage-Price Spiral).
కింది వాటిలో డిమాండ్-పుల్ ద్రవ్యోల్బణానికి కారణం ఏది?
A. గుత్తాధిపత్య సంస్థలు లాభం కోసం ధరలు పెంచడం
B. లోటు బడ్జెట్ (Deficit Financing) ద్వారా ప్రభుత్వ ఖర్చు పెరగడం
C. ముడి చమురు ధరల పెరుగుదల
D. కరువు, వరదల వల్ల పంట నష్టం
Answer & explanation
Correct: B — లోటు బడ్జెట్ (Deficit Financing) ద్వారా ప్రభుత్వ ఖర్చు పెరగడం
ప్రభుత్వ ఖర్చు పెరుగుదల, లోటు బడ్జెట్, తక్కువ వడ్డీ రేట్లు, ఎక్కువ రుణాలు మొత్తం డిమాండ్‌ను పెంచి డిమాండ్-పుల్ ద్రవ్యోల్బణం కలిగిస్తాయి. లాభ-ప్రేరిత ధరల పెంపు, చమురు ధరలు, పంట నష్టం సరఫరా లేదా వ్యయ కారణాలు కాబట్టి అవి కాస్ట్-పుష్ రకానికి చెందినవి.
అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల్లో వ్యవసాయ ఉత్పాదకత తక్కువ, నిల్వ సదుపాయాల కొరత వంటి వ్యవస్థాగత లోపాల వల్ల వచ్చే ద్రవ్యోల్బణం ఏది?
A. డిమాండ్-పుల్ ద్రవ్యోల్బణం
B. హైపర్ ద్రవ్యోల్బణం
C. నిర్మాణాత్మక ద్రవ్యోల్బణం (Structural Inflation)
D. రీఫ్లేషన్
Answer & explanation
Correct: C — నిర్మాణాత్మక ద్రవ్యోల్బణం (Structural Inflation)
తక్కువ వ్యవసాయ ఉత్పాదకత, మౌలిక వసతుల లోపం, నిల్వ సదుపాయాల కొరత వంటి వ్యవస్థాగత లోపాల వల్ల నిర్మాణాత్మక ద్రవ్యోల్బణం వస్తుంది; భారత్‌లో ఆహార ద్రవ్యోల్బణానికి ఇది ఒక కారణం. రీఫ్లేషన్ అనేది ఉద్దేశపూర్వక ధరల పెంపు చర్య మాత్రమే.
కింది వాటిలో కాస్ట్-పుష్ ద్రవ్యోల్బణానికి కారణం కానిది ఏది?
A. కార్మిక సంఘాల ఒత్తిడితో వేతనాలు పెరగడం
B. ప్రజల ఆదాయాలు పెరిగి, పన్నులు తగ్గడం
C. గుత్తాధిపత్య సంస్థలు ఎక్కువ లాభం కోసం ధరలు పెంచడం
D. ముడి చమురు ధరల పెరుగుదల
Answer & explanation
Correct: B — ప్రజల ఆదాయాలు పెరిగి, పన్నులు తగ్గడం
ఆదాయాలు పెరిగి పన్నులు తగ్గడం మొత్తం డిమాండ్‌ను పెంచుతుంది, కాబట్టి అది డిమాండ్-పుల్ కారణం. వేతన-ప్రేరిత, లాభ-ప్రేరిత, సరఫరా షాక్ (చమురు ధరలు) కాస్ట్-పుష్ రకానికి చెందినవి. పరోక్ష పన్నులు పెరగడం కూడా కాస్ట్-పుష్ కారణమే.
కింది వాటిని సరిగ్గా జతచేయండి.
A. వేతన-ప్రేరిత
B. లాభ-ప్రేరిత
C. సరఫరా షాక్
D. నిర్మాణాత్మక
1. గుత్తాధిపత్య సంస్థల ధరల పెంపు
2. కరువు, వరదలు, చమురు ధరల పెరుగుదల
3. కార్మిక సంఘాల ఒత్తిడి వల్ల వేతనాలు ఉత్పాదకత కంటే ఎక్కువ పెరగడం
4. నిల్వ సదుపాయాల కొరత, తక్కువ వ్యవసాయ ఉత్పాదకత
A. A-1, B-3, C-2, D-4
B. A-3, B-1, C-4, D-2
C. A-3, B-1, C-2, D-4
D. A-3, B-2, C-1, D-4
Answer & explanation
Correct: C — A-3, B-1, C-2, D-4
వేతన-ప్రేరిత కాస్ట్-పుష్ కార్మిక ఒత్తిడి వల్ల (A-3); లాభ-ప్రేరిత గుత్తాధిపత్య సంస్థల ధరల పెంపు వల్ల (B-1); సరఫరా షాక్ కరువు, వరదలు, చమురు ధరల వల్ల (C-2); నిర్మాణాత్మక ద్రవ్యోల్బణం నిల్వ కొరత, తక్కువ ఉత్పాదకత వంటి వ్యవస్థాగత లోపాల వల్ల (D-4).
డిమాండ్-పుల్, కాస్ట్-పుష్ ద్రవ్యోల్బణాల గురించి ఇచ్చిన ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
1. డిమాండ్-పుల్ వివరణలో కీన్స్ వంటి ఆర్థికవేత్తల పాత్ర ఉంది.
2. జనాభా పెరుగుదల డిమాండ్-పుల్ కారణం కావచ్చు.
3. కాస్ట్-పుష్‌లో ధరలు మొత్తం డిమాండ్ పెరుగుదల వల్ల పైకి లాగబడతాయి.
సరైనవి ఏవి?
A. 2 మరియు 3 మాత్రమే
B. 1 మరియు 3 మాత్రమే
C. 1, 2 మరియు 3 అన్నీ
D. 1 మరియు 2 మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: D — 1 మరియు 2 మాత్రమే
ప్రకటనలు 1, 2 సరైనవి: కీన్స్ వంటి ఆర్థికవేత్తలు డిమాండ్-పుల్‌ను వివరించారు; జనాభా పెరుగుదల, ప్రభుత్వ ఖర్చు పెరుగుదల, ఎగుమతుల పెరుగుదల డిమాండ్-పుల్ కారణాలు. ప్రకటన 3 తప్పు: కాస్ట్-పుష్‌లో ఉత్పత్తి వ్యయం పెరిగి ధరలు పైకి నెట్టబడతాయి; డిమాండ్ ద్వారా లాగబడేది డిమాండ్-పుల్.