ఆర్థిక శాస్త్ర ప్రాథమిక భావనలు (Basic Concepts) · Practice MCQs

Correct: C — విలోమ సంబంధం

ఇతర అంశాలు స్థిరంగా ఉన్నప్పుడు ధర పెరిగితే డిమాండ్ తగ్గుతుంది, ధర తగ్గితే డిమాండ్ పెరుగుతుంది; ఇదే విలోమ సంబంధం. అందుకే డిమాండ్ రేఖ ఎడమ నుండి కుడికి కిందికి వాలి ఉంటుంది. ప్రత్యక్ష సంబంధం సప్లై సూత్రానికి వర్తిస్తుంది.

Correct: B — పెరుగుతుంది

టీ, కాఫీ ప్రత్యామ్నాయ వస్తువులు (Substitutes). ఒక దాని ధర పెరిగితే వినియోగదారులు రెండో దానికి మారతారు, కాబట్టి కాఫీ డిమాండ్ పెరుగుతుంది. పూరక వస్తువుల విషయంలో (కారు-పెట్రోల్) ఇది వ్యతిరేకంగా ఉంటుంది.

Correct: A — పెరుగుతుంది

సప్లై సూత్రంలో ధర, సప్లై మధ్య ప్రత్యక్ష సంబంధం ఉంటుంది: ధర పెరిగితే ఉత్పత్తిదారులు ఎక్కువ అమ్మడానికి ముందుకొస్తారు, కాబట్టి సప్లై పెరుగుతుంది. అందుకే సప్లై రేఖ ఎడమ నుండి కుడికి పైకి వాలి ఉంటుంది.

Correct: D — సమతౌల్య ధర (Equilibrium Price)

డిమాండ్ రేఖ, సప్లై రేఖ కలిసే బిందువు వద్ద ఏర్పడే ధరను సమతౌల్య ధర అంటారు. కనీస మద్దతు ధర (MSP) ప్రభుత్వం నిర్ణయించే కనీస ధర (Price Floor); అది మార్కెట్ సమతౌల్యం కాదు.

Correct: C — గాలి

గాలి, సూర్యకాంతి ప్రకృతిలో అపరిమితంగా దొరుకుతాయి, వాటికి ధర ఉండదు కాబట్టి ఉచిత వస్తువులు. బియ్యం, బట్టలు కొరతగా ఉండి ధర కలిగిన ఆర్థిక వస్తువులు; ట్రాక్టర్ ఒక మూలధన వస్తువు.

Correct: B — భాటకం (Rent)

ఉత్పత్తి కారకాల ప్రతిఫలాలు: భూమి → భాటకం (అద్దె), శ్రమ → వేతనం, మూలధనం → వడ్డీ, వ్యవస్థాపన → లాభం. కాబట్టి భూమికి వేతనం, వడ్డీ లేదా లాభం కాకుండా భాటకమే లభిస్తుంది.

Correct: A — లాభం (Profit)

నష్టభయాన్ని భరిస్తూ మిగతా మూడు కారకాలను కలిపి ఉత్పత్తి చేయించే వ్యవస్థాపకుడికి ప్రతిఫలం లాభం. భాటకం భూమికి, వేతనం శ్రమకు, వడ్డీ మూలధనానికి లభిస్తాయి. నష్టభయం భరించేది వ్యవస్థాపకుడు మాత్రమే; షుంపీటర్ ఆయనను నవకల్పనకర్త అన్నారు.

Correct: D — వీధి దీపాలు

వీధి దీపాలు, జాతీయ రక్షణ అందరూ కలిసి వాడుకునేవి, ఎవరినీ ఆపలేం కాబట్టి ప్రజా వస్తువులు. టీవీ మన్నిక వస్తువు, పాలు మన్నిక లేని వస్తువు, బ్రెడ్ అంతిమ వినియోగ వస్తువు.

Correct: A — సాధారణ ధరల స్థాయి నిరంతరం పెరగడం

ద్రవ్యోల్బణంలో సాధారణ ధరల స్థాయి నిరంతరం పెరిగి డబ్బు కొనుగోలు శక్తి తగ్గుతుంది. ధరలు తగ్గడం ప్రతి ద్రవ్యోల్బణం (Deflation), దిగుమతులు ఎక్కువ కావడం వాణిజ్య లోటు, GDP వరుసగా తగ్గడం సాధారణంగా మాంద్యం.

Correct: D — మూలధన వస్తువులు (Capital Goods)

ఇతర వస్తువుల ఉత్పత్తికి వాడే, వాడకంతో అరిగిపోయే (తరుగుదల) వస్తువులు మూలధన వస్తువులు. ఉచిత వస్తువులు ధర లేనివి (గాలి), మెరిట్ వస్తువులు విద్య, టీకాల వంటివి, ప్రజా వస్తువులు వీధి దీపాల వంటివి.