భూసంస్కరణలు (Land Reforms) · Practice MCQs

Correct: A — లార్డ్ కార్న్‌వాలిస్

శాశ్వత శిస్తు విధానాన్ని 1793లో బెంగాల్‌లో లార్డ్ కార్న్‌వాలిస్ ప్రవేశపెట్టారు; జమీందారు ప్రభుత్వానికి స్థిరమైన శిస్తు చెల్లించేవాడు. థామస్ మన్రో రైత్వారీ విధానంతో, హోల్ట్ మెకంజీ మహల్వారీతో ముడిపడినవారు. బెంటింక్ కాలంలో మహల్వారీ విధానంలో మార్పులు జరిగాయి (1833).

Correct: B — రైతు (Ryot)

రైత్వారీ విధానంలో రైతు నేరుగా ప్రభుత్వానికి శిస్తు కడతాడు, మధ్యవర్తి ఉండడు. జమీందారీలో జమీందారు, మహల్వారీలో గ్రామ సమాజం మొత్తం శిస్తుకు బాధ్యులు. అయితే రైత్వారీలో మధ్యవర్తి లేకపోయినా శిస్తు చాలా ఎక్కువగా ఉండేది.

Correct: C — గ్రామం

మహల్వారీ విధానంలో "మహల్" అంటే గ్రామం; గ్రామం మొత్తం కలిసి శిస్తు బాధ్యత వహిస్తుంది. ఈ విధానం వాయువ్య రాష్ట్రాలు (ఆగ్రా, అవధ్), పంజాబ్, మధ్య భారతంలో అమలైంది. రాజభవనం, భూమి కొలత, జమీందారు అనే అర్థాలు మహల్వారీ నామానికి సరిపోవు.

Correct: D — దున్నేవాడికే భూమి (Land to the Tiller)

భూసంస్కరణల ప్రధాన నినాదం "దున్నేవాడికే భూమి"; అంటే సాగు చేసే రైతుకే భూమి యాజమాన్యం దక్కాలి. మధ్యవర్తుల తొలగింపు, కౌలు భద్రత, భూ గరిష్ఠ పరిమితి దీనికి భాగాలు. మిగిలిన నినాదాలు భూసంస్కరణల లక్ష్యానికి విరుద్ధమైనవి.

Correct: A — జె.సి. కుమారప్ప

కాంగ్రెస్ వ్యవసాయ సంస్కరణల కమిటీ (Congress Agrarian Reforms Committee) 1949లో ఏర్పడింది, అధ్యక్షుడు జె.సి. కుమారప్ప. ఆయన మధ్యవర్తుల రద్దు, సాగుదారుకే భూమి, కౌలు నియంత్రణ వంటివి సిఫార్సు చేశారు. టి. హక్ మోడల్ కౌలు చట్టం (2016) కమిటీకి, వినోబా భూదాన ఉద్యమానికి సంబంధించినవారు.

Correct: B — మద్రాస్ రాష్ట్రం

మద్రాస్ ఎస్టేట్స్ (రద్దు, రైత్వారీగా మార్పు) చట్టం, 1948 ద్వారా మద్రాస్ రాష్ట్రం మొదట జమీందారీని రద్దు చేసింది. ఉత్తరప్రదేశ్, బీహార్ చట్టాలు 1950లో వచ్చాయి. హైదరాబాద్ రాష్ట్రంలో జాగీర్దారీ రద్దు జరిగింది (1949), అది జమీందారీ కాదు.

Correct: C — 1వ రాజ్యాంగ సవరణ (1951)

జమీందారులు ఆస్తి హక్కు పేరుతో కోర్టుకు వెళ్లడంతో, 1951లో 1వ రాజ్యాంగ సవరణ ద్వారా ఆర్టికల్ 31A, 31B, 9వ షెడ్యూల్ చేర్చారు. అందులోని చట్టాలను ప్రాథమిక హక్కుల ఉల్లంఘన పేరుతో సవాలు చేయలేరు. ఇతర సవరణలు భూసంస్కరణల రక్షణకు సంబంధించినవి కావు.

Correct: D — జాగీర్దారీ వ్యవస్థ

హైదరాబాద్ రాష్ట్రంలో జాగీర్దారీ వ్యవస్థ ఉండేది; హైదరాబాద్ జాగీర్ల రద్దు రెగ్యులేషన్, 1949 ద్వారా జాగీర్లను రద్దు చేశారు. రైత్వారీ, మహల్వారీ బ్రిటిష్ శిస్తు విధానాలు. భూదాన్ 1951లో వినోబా భావే ప్రారంభించిన స్వచ్ఛంద దాన ఉద్యమం.

Correct: A — ఆపరేషన్ బర్గా (1978)

పశ్చిమ బెంగాల్ ప్రభుత్వం 1978లో ఆపరేషన్ బర్గాను ప్రారంభించి వాటా సాగుదారుల (Sharecroppers) పేర్లను రికార్డుల్లో నమోదు చేసి కౌలు భద్రత కల్పించింది. ఆపరేషన్ ఫ్లడ్ పాల రంగ పథకం, భూదాన్ స్వచ్ఛంద భూదాన ఉద్యమం, స్వామిత్వ గ్రామ ఆస్తి కార్డుల పథకం.

Correct: B — భూముల ఏకీకరణ

కౌలు సంస్కరణల మూడు లక్ష్యాలు కౌలు నియంత్రణ (Regulation of Rent), కౌలు భద్రత (Security of Tenure), యాజమాన్య హక్కు (Ownership Rights). భూముల ఏకీకరణ (Consolidation) భూసంస్కరణల మరో విభాగం, కౌలు సంస్కరణల లక్ష్యం కాదు.