ప్రపంచ శీతోష్ణస్థితి మండలాలు (World Climatic Regions)

ఒక ప్రాంతంలో రోజువారీ గాలి, ఉష్ణోగ్రత, వర్షం పరిస్థితిని వాతావరణం (Weather) అంటారు. అదే ప్రాంతంలో 30 సంవత్సరాలు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ కాలం సగటు పరిస్థితిని శీతోష్ణస్థితి (Climate) అంటారు.

ప్రపంచ శీతోష్ణస్థితులను వర్గీకరించడానికి ఎక్కువగా వాడే పద్ధతి కొప్పెన్ వర్గీకరణ.

• రూపకర్త:
  1. వ్లాదిమిర్ కొప్పెన్ (Wladimir Koppen) – జర్మన్ శీతోష్ణస్థితి శాస్త్రవేత్త. ఆయన 1918లో ప్రచురించిన వర్గీకరణ ప్రసిద్ధి
  2. తర్వాత దానిని సవరించారు.

• ప్రధాన సమూహాలు (పెద్ద అక్షరాలు):
  1. A – ఉష్ణమండల తేమ శీతోష్ణస్థితి (Tropical Humid): అన్ని నెలల సగటు ఉష్ణోగ్రత 18°C కంటే ఎక్కువ.
  2. B – పొడి శీతోష్ణస్థితి (Dry): బాష్పీభవనం వర్షపాతం కంటే ఎక్కువ (ఎడారులు, అర్ధ ఎడారులు).
  3. C – వెచ్చని సమశీతోష్ణ (Warm Temperate / Mid-latitude): అతి చల్లని నెల సగటు 18°C కంటే తక్కువ, -3°C కంటే ఎక్కువ.
  4. D – చల్లని మంచు-అటవీ (Cold Snow Forest): అతి చల్లని నెల సగటు -3°C కంటే తక్కువ.
  5. E – ధ్రువ శీతోష్ణస్థితి (Polar): అన్ని నెలల సగటు 10°C కంటే తక్కువ.
  6. H – ఎత్తైన పర్వత ప్రాంతాలు (Highland).
• ఉప విభాగాలు (చిన్న అక్షరాలు):
  1. f – ఏడాది పొడవునా వర్షం (పొడి కాలం లేదు)
  2. m – రుతుపవన (Monsoon)
  3. w – శీతాకాలం పొడి
  4. s – వేసవి పొడి.
• ఉదా:
  1. Af – భూమధ్యరేఖా వర్షారణ్యాలు
  2. Aw – సవన్నా
  3. Cs – మధ్యధరా
  4. BWh – వేడి ఎడారి
  5. BS – స్టెప్పీ (అర్ధ ఎడారి)
  6. ET – టండ్రా
  7. EF – మంచు టోపీ (Ice Cap).
• భారతదేశంలో కొప్పెన్ రకాలు (ఉదాహరణలు):
  1. Amw – రుతుపవన రకం, చిన్న శీతాకాలం పొడి: పశ్చిమ తీరం (గోవాకు దక్షిణం).
  2. Aw – ఉష్ణమండల సవన్నా: కర్కట రేఖకు దక్షిణాన ద్వీపకల్ప పీఠభూమిలో ఎక్కువ భాగం (తెలంగాణ, రాయలసీమ సహా).
  3. As – వేసవి పొడి, శీతాకాల వర్షం: తమిళనాడు కోరమండల్ తీరం (ఈశాన్య రుతుపవనాల వల్ల).
  4. BWhw – వేడి ఎడారి: పశ్చిమ రాజస్థాన్ (థార్).
  5. Cwg – శీతాకాలం పొడి రుతుపవన రకం: గంగా మైదానంలో ఎక్కువ భాగం.
  6. E రకాలు – లడఖ్, ఎత్తైన హిమాలయాలు.

భూమధ్యరేఖకు ఇరువైపులా సుమారు 5°–10° అక్షాంశాల మధ్య ఉండే ప్రాంతాల్లో ఏడాది పొడవునా ఎక్కువ వేడి, ఎక్కువ వర్షం ఉంటాయి. దీనిని భూమధ్యరేఖా శీతోష్ణస్థితి లేదా ఉష్ణమండల వర్షారణ్య శీతోష్ణస్థితి (Equatorial / Tropical Rainforest – Af) అంటారు.

• ప్రాంతాలు:
  1. అమెజాన్ నదీ బేసిన్ (దక్షిణ అమెరికా – బ్రెజిల్) – ప్రపంచంలో అతి పెద్ద ఉష్ణమండల వర్షారణ్యం.
  2. కాంగో నదీ బేసిన్ (మధ్య ఆఫ్రికా).
  3. ఇండోనేషియా, మలేషియా, సింగపూర్ వంటి ఆగ్నేయాసియా దీవులు.
• ఉష్ణోగ్రత: ఏడాదంతా సుమారు 25°C–30°C. వార్షిక ఉష్ణోగ్రత వ్యత్యాసం (Annual Range) చాలా తక్కువ – సుమారు 2°C–3°C మాత్రమే.
• ఇక్కడ 'శీతాకాలం' అనేదే ఉండదు. రాత్రి సమయమే ఇక్కడి చలికాలం అని చెబుతారు.
• వర్షపాతం: ఏడాది పొడవునా ఎక్కువ – సాధారణంగా 200 సెం.మీ. కంటే ఎక్కువ.
• ఎక్కువగా సంవహన వర్షం – దాదాపు ప్రతి రోజు మధ్యాహ్నం తర్వాత ఉరుములతో కూడిన వాన ('4 గంటల వర్షం').
• గాలిలో తేమ ఎప్పుడూ ఎక్కువ – ఉక్కపోత.
• సహజ వృక్షజాలం: సతతహరిత అరణ్యాలు (Evergreen Forests) – ఆకులు ఏడాదంతా రాలకుండా ఉంటాయి.
• దట్టమైన, ఎత్తైన చెట్లు
• పైన గొడుగులా కప్పు (Canopy) – సూర్యకాంతి నేలకు అంతగా చేరదు.
• అమెజాన్ అరణ్యాలను 'సెల్వాస్ (Selvas)' అంటారు.
• గట్టి కలప (Hardwood) చెట్లు: మహాగని (Mahogany), ఎబోనీ (Ebony), రోజ్‌వుడ్.
• జీవ వైవిధ్యం (Biodiversity) ప్రపంచంలోనే అత్యధికం.
• అమెజాన్ అడవులను 'భూమి ఊపిరితిత్తులు (Lungs of the Earth)' అని పిలుస్తారు.
• ప్రజలు, తెగలు:
  1. కాంగో అడవుల్లో – పిగ్మీలు (Pygmies).
  2. మలేషియాలో – సెమాంగ్ (Semang); బోర్నియోలో – డయాక్‌లు (Dayaks).
  3. అమెజాన్‌లో – అనేక స్థానిక అమెరికన్ తెగలు (ఉదా: యానోమామి).
  4. స్థానాంతర వ్యవసాయం (Shifting Cultivation) సాధారణం – భారతదేశ ఈశాన్య రాష్ట్రాల్లో దీనిని 'ఝూమ్ (Jhum)' అంటారు.
• వ్యవసాయం: రబ్బరు (మలేషియా, ఇండోనేషియా), ఆయిల్ పామ్, కోకో (ఘనా, ఐవరీ కోస్ట్ – గినియా తీర ప్రాంతం), కాఫీ, అరటి వంటి తోట పంటలు (Plantations).
• భారతదేశంలో ఇలాంటి వాతావరణం: పశ్చిమ కనుమల పశ్చిమ వాలులు, అండమాన్ & నికోబార్ దీవులు, ఈశాన్య భారతంలోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఉష్ణమండల సతతహరిత అరణ్యాలు ఉన్నాయి.

భూమధ్యరేఖా ప్రాంతానికి ఉత్తరం, దక్షిణంగా (సుమారు 10°–25° అక్షాంశాలు) వర్షం ఏడాదంతా కాకుండా ఒక ఋతువులోనే కురుస్తుంది. ఈ ప్రాంతాల్లో రుతుపవన శీతోష్ణస్థితి, సవన్నా (ఉష్ణమండల గడ్డి భూముల) శీతోష్ణస్థితి కనిపిస్తాయి.

• ఉష్ణమండల రుతుపవన శీతోష్ణస్థితి (Tropical Monsoon – Am):
  1. ప్రాంతాలు: భారత ఉపఖండం, మయన్మార్, థాయిలాండ్, ఆగ్నేయాసియా, దక్షిణ చైనా, ఉత్తర ఆస్ట్రేలియా.
  2. లక్షణం: పవనాల దిశ ఋతువును బట్టి పూర్తిగా మారుతుంది – వేసవిలో సముద్రం నుండి తేమ గాలులు (వర్షం), శీతాకాలంలో భూమి నుండి పొడి గాలులు.
  3. మూడు ఋతువులు: వేడి-పొడి వేసవి, వర్షాకాలం, చల్లని-పొడి శీతాకాలం.
  4. ఆకురాల్చే అరణ్యాలు (Deciduous / Monsoon Forests) – వేసవిలో నీటిని కాపాడుకోవడానికి ఆకులు రాలుస్తాయి. టేకు (Teak), సాల్ (Sal), వెదురు, గంధం ముఖ్యమైనవి.
  5. ముఖ్య పంటలు: వరి (ప్రధానం), చెరకు, జనుము, తేయాకు, పత్తి.
• సవన్నా / సూడాన్ రకం శీతోష్ణస్థితి (Savanna / Sudan Type – Aw):
  1. స్పష్టమైన తడి వేసవి, పొడి శీతాకాలం. వర్షం భూమధ్యరేఖ నుండి దూరమయ్యే కొద్దీ తగ్గుతుంది.
  2. ఎత్తైన గడ్డి (Tall Grass – కొన్ని చోట్ల 3–4 మీ. వరకు), మధ్య మధ్యలో చెట్లు (ఉదా: బావోబాబ్ – Baobab, అకేషియా).
  3. ఆఫ్రికాలో సూడాన్ ప్రాంతంలో విస్తృతంగా ఉండటం వల్ల దీనిని 'సూడాన్ రకం' అంటారు.
• సవన్నా గడ్డి భూముల స్థానిక పేర్లు:
  1. లానోస్ (Llanos) – వెనెజులా, కొలంబియా (ఒరినోకో నదీ బేసిన్).
  2. కాంపోస్ (Campos) – బ్రెజిల్ పీఠభూమి.
  3. సవన్నా – తూర్పు, మధ్య ఆఫ్రికా (కెన్యా, టాంజానియా).
  4. ఉత్తర ఆస్ట్రేలియాలో కూడా సవన్నా ప్రాంతాలు ఉన్నాయి.
• వన్యప్రాణులు: ఆఫ్రికా సవన్నాలను 'పెద్ద వేట భూమి (Big Game Country)' అంటారు – సింహం, ఏనుగు, జిరాఫీ, జీబ్రా, చిరుత, అడవి దున్న. సెరెంగెటి (Serengeti – టాంజానియా), మసాయి మారా (కెన్యా) ప్రసిద్ధ జాతీయ పార్కులు.
• తెగలు:
  1. మసాయి (Maasai – కెన్యా, టాంజానియా) – పశుపోషకులు
  2. హౌసా (Hausa – నైజీరియా) – వ్యవసాయదారులు.

వర్షం చాలా తక్కువగా (సాధారణంగా సంవత్సరానికి 25 సెం.మీ. కంటే తక్కువ), బాష్పీభవనం చాలా ఎక్కువగా ఉండే ప్రాంతాలను ఎడారులు (Deserts) అంటారు. ఉష్ణ ఎడారులు (Hot Deserts – BWh) సుమారు 15°–30° అక్షాంశాల మధ్య, ఖండాల పశ్చిమ భాగాల్లో ఉంటాయి.

• ఎడారులు ఏర్పడటానికి కారణాలు:
  1. ఉపఉష్ణమండల అధిక పీడన మేఖలలో గాలి కిందకు దిగుతూ వేడెక్కి పొడిగా మారుతుంది.
  2. వ్యాపార పవనాలు తూర్పు నుండి వస్తాయి – పశ్చిమ తీరాలకు చేరేసరికి తేమ కోల్పోతాయి.
  3. ఖండాల పశ్చిమ తీరాల వెంట చల్లని సముద్ర ప్రవాహాలు గాలిని చల్లబరిచి వర్షం పడకుండా చేస్తాయి.
• ప్రధాన ఉష్ణ ఎడారులు:
  1. సహారా (Sahara) – ఉత్తర ఆఫ్రికా; ప్రపంచంలో అతి పెద్ద ఉష్ణ ఎడారి. కానరీ చల్లని ప్రవాహం.
  2. అరేబియా ఎడారి – పశ్చిమాసియా. రబ్ అల్ ఖలీ (Rub al Khali – 'ఖాళీ ప్రదేశం') అనే విశాలమైన ఇసుక ఎడారి దీని భాగం.
  3. కలహారి (Kalahari), నమీబ్ (Namib) – దక్షిణ ఆఫ్రికా. బెంగ్యులా చల్లని ప్రవాహం.
  4. అటకామా (Atacama) – చిలీ; ప్రపంచంలో అతి పొడి ఎడారి. హంబోల్ట్ చల్లని ప్రవాహం.
  5. గ్రేట్ ఆస్ట్రేలియన్ ఎడారి – పశ్చిమ ఆస్ట్రేలియా చల్లని ప్రవాహం.
  6. సోనోరన్, మొహావే – అమెరికా, మెక్సికో. కాలిఫోర్నియా చల్లని ప్రవాహం.
  7. థార్ (Thar) – భారత్ (రాజస్థాన్), పాకిస్తాన్. దీనిని 'గొప్ప భారత ఎడారి (Great Indian Desert)' అంటారు.
• గమనిక: అంటార్కిటికా – ప్రపంచంలో అతి పెద్ద ఎడారి (శీతల ఎడారి), ఎందుకంటే అక్కడ అవపాతం చాలా తక్కువ. ఉష్ణ ఎడారుల్లో అతి పెద్దది సహారా.
• ఉష్ణోగ్రత: పగలు చాలా వేడి, రాత్రి చాలా చల్లగా ఉంటుంది – దైనిక ఉష్ణోగ్రత వ్యత్యాసం (Diurnal Range) ప్రపంచంలోనే అత్యధికం. మేఘాలు లేకపోవడం వల్ల రాత్రి వేడి త్వరగా పోతుంది.
• వృక్షజాలం: ముళ్ల పొదలు, బ్రహ్మజెముడు (Cactus), ఖర్జూరం – తక్కువ ఆకులు, లోతైన వేర్లు, మందమైన కాండం.
• ఒయాసిస్‌లు (Oases) – భూగర్భ జలం ఉపరితలానికి వచ్చే చోట్లు
• ఇక్కడ ఖర్జూరం పండిస్తారు.
• ప్రజలు, తెగలు:
  1. బెడూయిన్‌లు (Bedouins) – అరేబియా, సహారా సంచార పశుపోషకులు.
  2. టువారెగ్‌లు (Tuaregs) – సహారా.
  3. బుష్‌మెన్ / సాన్ (Bushmen / San) – కలహారి.
  4. అబోరిజిన్‌లు (Aborigines) – ఆస్ట్రేలియా మూలవాసులు.
• ఖనిజాలు:
  1. పశ్చిమాసియా ఎడారుల్లో పెట్రోలియం
  2. అటకామాలో నైట్రేట్లు, రాగి.

సాధారణంగా వర్షం వేసవిలో పడుతుంది. కానీ మధ్యధరా శీతోష్ణస్థితిలో దీనికి విరుద్ధంగా వేసవి పొడిగా ఉండి, వర్షం శీతాకాలంలో పడుతుంది. ఇది సుమారు 30°–45° అక్షాంశాల మధ్య, ఖండాల పశ్చిమ తీరాల్లో కనిపిస్తుంది (కొప్పెన్ – Cs).

• ప్రాంతాలు:
  1. మధ్యధరా సముద్ర తీర ప్రాంతాలు – దక్షిణ యూరప్ (స్పెయిన్, ఇటలీ, గ్రీస్, దక్షిణ ఫ్రాన్స్), ఉత్తర ఆఫ్రికా తీరం, పశ్చిమాసియా తీరం. ఈ ప్రాంతం అతి పెద్దది కాబట్టి దీని పేరే వచ్చింది.
  2. మధ్య కాలిఫోర్నియా (అమెరికా).
  3. మధ్య చిలీ (దక్షిణ అమెరికా).
  4. దక్షిణాఫ్రికా నైరుతి కొన (కేప్ టౌన్ ప్రాంతం).
  5. నైరుతి, దక్షిణ ఆస్ట్రేలియా (పెర్త్, అడిలైడ్ ప్రాంతాలు).
• శీతాకాల వర్షానికి కారణం: పీడన మేఖలల కదలిక.
• వేసవిలో ఉపఉష్ణమండల అధిక పీడనం ఈ ప్రాంతాలపైకి జరుగుతుంది – గాలి దిగుతుంది, వ్యాపార పవనాలు భూమి నుండి వీస్తాయి – వర్షం ఉండదు.
• శీతాకాలంలో మేఖలలు భూమధ్యరేఖ వైపు జరిగినప్పుడు పశ్చిమ పవనాలు (Westerlies) సముద్రం నుండి తేమ తెచ్చి వర్షం కురిపిస్తాయి
• సమశీతోష్ణ తుఫానులు కూడా వస్తాయి.
• ఉష్ణోగ్రత:
  1. వేసవి వెచ్చగా, పొడిగా, ఎండగా
  2. శీతాకాలం తేలికపాటి చలి (Mild). ఆహ్లాదకర వాతావరణం వల్ల పర్యాటకానికి ప్రసిద్ధి.
• వృక్షజాలం: పొడి వేసవిని తట్టుకునే, మందమైన బెరడు, మైనపు పూత గల ఆకులు ఉన్న చెట్లు – కార్క్ ఓక్ (Cork Oak), ఆలివ్ (Olive), యూకలిప్టస్ (ఆస్ట్రేలియా). పొదలను స్థానికంగా వివిధ పేర్లతో పిలుస్తారు.
• వ్యవసాయం:
  1. సిట్రస్ పండ్లు – నారింజ, నిమ్మ
  2. ద్రాక్ష (వైన్ తయారీ), ఆలివ్, అంజీర్ (Figs), ఖర్జూరం.
• పండ్ల సాగు ఎక్కువ కాబట్టి మధ్యధరా ప్రాంతాన్ని 'ప్రపంచ పండ్ల తోట (Orchard of the World)' అంటారు.
• ద్రాక్ష సాగు, వైన్ తయారీ (Viticulture) – ఫ్రాన్స్, ఇటలీ, స్పెయిన్, కాలిఫోర్నియా ప్రసిద్ధి.
• శీతాకాలంలో గోధుమ, బార్లీ సాగు.
• భారత కోణం: భారతదేశంలో నిజమైన మధ్యధరా శీతోష్ణస్థితి లేదు. కానీ శీతాకాలంలో మధ్యధరా ప్రాంతం నుండి వచ్చే పశ్చిమ అలజడులు (Western Disturbances) వాయువ్య భారతదేశానికి శీతాకాల వర్షం ఇస్తాయి. తమిళనాడు కోరమండల్ తీరంలో కూడా శీతాకాల వర్షం ఉంటుంది, కానీ అది ఈశాన్య రుతుపవనాల వల్ల.

మధ్య అక్షాంశాల్లో (సుమారు 30°–55°), ఖండాల లోపలి భాగాల్లో, సముద్రానికి దూరంగా ఉండే విశాలమైన గడ్డి మైదానాలను సమశీతోష్ణ గడ్డి భూములు (Temperate Grasslands) అంటారు. సముద్ర ప్రభావం లేకపోవడం వల్ల ఇక్కడ ఖండాంతర శీతోష్ణస్థితి (Continental Climate) ఉంటుంది.

• శీతోష్ణస్థితి: వేసవి వెచ్చగా, శీతాకాలం చాలా చల్లగా – ఉష్ణోగ్రత వ్యత్యాసం ఎక్కువ (Extreme Climate). వర్షం మితంగా (సుమారు 25–75 సెం.మీ.), ఎక్కువగా వేసవిలో పడుతుంది. శీతాకాలంలో మంచు కురుస్తుంది.
• వృక్షజాలం: చెట్లు పెరగడానికి సరిపడా వర్షం లేనందున పొట్టి, మెత్తని, పోషకమైన గడ్డి (Short Grass) మాత్రమే. నదుల ఒడ్డున అక్కడక్కడ చెట్లు ఉంటాయి.
• స్థానిక పేర్లు (చాలా ముఖ్యం):
  1. ప్రైరీలు (Prairies) – ఉత్తర అమెరికా (అమెరికా, కెనడా). రాకీ పర్వతాలకు తూర్పుగా.
  2. పంపాలు (Pampas) – దక్షిణ అమెరికా (అర్జెంటీనా, ఉరుగ్వే).
  3. స్టెప్పీలు (Steppes) – యురేషియా (ఉక్రెయిన్ నుండి రష్యా, కజకిస్తాన్, మంగోలియా వరకు).
  4. వెల్డ్‌లు (Velds) – దక్షిణాఫ్రికా.
  5. డౌన్స్ (Downs) – ఆస్ట్రేలియా (ముర్రే-డార్లింగ్ బేసిన్).
  6. కాంటర్‌బరీ (Canterbury) – న్యూజిలాండ్.
  7. పుస్తాజ్ (Pusztas) – హంగేరీ.
• ప్రపంచ ధాన్యాగారాలు (Granaries of the World): సారవంతమైన నల్లని నేలలు (Chernozem – స్టెప్పీల్లో), యాంత్రిక వ్యవసాయం వల్ల ఇవి ప్రపంచంలో అత్యధిక గోధుమ (Wheat) ఉత్పత్తి ప్రాంతాలు. మొక్కజొన్న కూడా ఎక్కువ.
• ప్రైరీలను 'ప్రపంచ రొట్టెల బుట్ట (Bread Basket of the World)' అని కూడా అంటారు.
• పశుపోషణ:
  1. పెద్ద ఎత్తున పశువుల క్షేత్రాలు (Ranches) – అర్జెంటీనా పంపాల్లో మాంసం కోసం పశువులు
  2. ఆస్ట్రేలియా డౌన్స్‌లో మెరినో గొర్రెలు (ఉన్ని)
  3. న్యూజిలాండ్ కాంటర్‌బరీలో గొర్రెలు, పాడి పరిశ్రమ.
• అర్జెంటీనా పంపాల్లో పశువుల కాపరులను 'గౌచోలు (Gauchos)' అంటారు
• ఉత్తర అమెరికాలో 'కౌబాయ్‌లు'.
• స్థానిక పవనాలు: ప్రైరీల్లో చినూక్ (Chinook) వెచ్చని గాలి మంచు కరిగించి పశువుల మేతకు సహాయపడుతుంది. పంపాల్లో పంపెరో (Pampero) చల్లని గాలి.

మధ్య అక్షాంశాల్లో ఖండాల తూర్పు తీరాల్లో, పశ్చిమ తీరాల్లో వేర్వేరు రకాల శీతోష్ణస్థితులు ఉంటాయి. తూర్పు తీరాల్లో చైనా రకం, పశ్చిమ తీరాల్లో బ్రిటిష్ రకం (వాయువ్య యూరప్ రకం) ముఖ్యమైనవి (కొప్పెన్ – Cfa, Cfb).

• చైనా రకం / వెచ్చని సమశీతోష్ణ తూర్పు తీర శీతోష్ణస్థితి (China Type – Cfa):
  1. ప్రాంతాలు: మధ్య, దక్షిణ చైనా, దక్షిణ జపాన్, ఆగ్నేయ అమెరికా (గల్ఫ్ రకం), ఆగ్నేయ ఆస్ట్రేలియా (న్యూ సౌత్ వేల్స్), దక్షిణ బ్రెజిల్, ఉరుగ్వే (ఆగ్నేయ దక్షిణ అమెరికా), ఆగ్నేయ ఆఫ్రికా (నాటాల్).
  2. సుమారు 20°–40° అక్షాంశాల మధ్య.
  3. వేసవి వేడి, తేమ; శీతాకాలం తేలికపాటి చలి. ఏడాది పొడవునా వర్షం, వేసవిలో ఎక్కువ (రుతుపవన ప్రభావం, తుఫానులు – టైఫూన్లు, హరికేన్లు).
  4. జనసాంద్రత ఎక్కువ; వరి, తేయాకు, పట్టు (మల్బరీ), పత్తి, మొక్కజొన్న సాగు. చైనాలో వరి, పట్టు పరిశ్రమ ప్రసిద్ధి.
• బ్రిటిష్ రకం / చల్లని సమశీతోష్ణ పశ్చిమ తీర శీతోష్ణస్థితి (British / North-West European Type – Cfb):
• ప్రాంతాలు: బ్రిటిష్ దీవులు, వాయువ్య యూరప్ (ఫ్రాన్స్ ఉత్తర భాగం, బెల్జియం, నెదర్లాండ్స్, డెన్మార్క్, నార్వే తీరం), కెనడా-అమెరికా పశ్చిమ తీరం (బ్రిటిష్ కొలంబియా), దక్షిణ చిలీ, టాస్మేనియా, న్యూజిలాండ్.
• సుమారు 45°–65° అక్షాంశాల మధ్య.
• పశ్చిమ పవనాలు (Westerlies) సముద్రం నుండి ఏడాది పొడవునా వీచడం వల్ల ఏడాదంతా వర్షం
• శీతాకాలంలో కొంచెం ఎక్కువ (సమశీతోష్ణ తుఫానుల వల్ల).
• వెచ్చని ఉత్తర అట్లాంటిక్ డ్రిఫ్ట్ వల్ల శీతాకాలం అంత చల్లగా ఉండదు – సముద్ర శీతోష్ణస్థితి (Maritime / Oceanic Climate)
• ఉష్ణోగ్రత వ్యత్యాసం తక్కువ.
• తరచూ మేఘావృత ఆకాశం, పొగమంచు, చినుకులు.
• ఆకురాల్చే సమశీతోష్ణ అరణ్యాలు – ఓక్, బీచ్, మాపుల్ (Maple – కెనడా జాతీయ చిహ్నం).
• మిశ్రమ వ్యవసాయం, పాడి పరిశ్రమ (Dairy Farming) – డెన్మార్క్, నెదర్లాండ్స్, న్యూజిలాండ్ ప్రసిద్ధి
• ఫియోర్డ్ (Fjord) తీరాల్లో చేపల వేట (నార్వే).
• ఖండాంతర భేదం: తూర్పు తీరాలకు వేసవి వర్షం (సముద్రం నుండి రుతుపవన/వ్యాపార పవనాలు), పశ్చిమ తీరాలకు ఏడాదంతా వర్షం (పశ్చిమ పవనాలు) – మధ్య అక్షాంశాల్లో పవనాల దిశే ఈ తేడాకు కారణం.

ఉత్తరార్ధగోళంలో అధిక అక్షాంశాల్లో (సుమారు 50°–70° మధ్య) టైగా (సైబీరియా రకం), దాని ఉత్తరాన ఆర్కిటిక్ వృత్తం దగ్గర టండ్రా శీతోష్ణస్థితి ఉంటాయి. దక్షిణార్ధగోళంలో ఈ అక్షాంశాల్లో భూభాగం దాదాపు లేనందున ఇవి ప్రధానంగా ఉత్తరార్ధగోళానికే పరిమితం.

• టైగా / సైబీరియా రకం శీతోష్ణస్థితి (Taiga / Boreal – Dfc):
  1. ప్రాంతాలు: ఉత్తర కెనడా, అలాస్కా (ఉత్తర అమెరికా), స్కాండినేవియా, ఉత్తర రష్యా, సైబీరియా (యురేషియా).
  2. దీర్ఘమైన, అతి చల్లని శీతాకాలం; చిన్న, తేలికపాటి వేసవి. వార్షిక ఉష్ణోగ్రత వ్యత్యాసం ప్రపంచంలోనే అత్యధికం (సైబీరియాలో). సైబీరియాలోని వెర్కోయాన్స్క్ (Verkhoyansk), ఓయ్మ్యాకాన్ (Oymyakon) – ఉత్తరార్ధగోళంలో అత్యంత చల్లని నివాస ప్రాంతాలు.
  3. వృక్షజాలం: శృంగాకార అరణ్యాలు (Coniferous Forests) – పైన్, ఫర్, స్ప్రూస్, లార్చ్. ఆకులు సూదుల్లా ఉండి మంచు సులభంగా జారిపోతుంది; సతతహరితం. 'టైగా' అనేది రష్యన్ పదం.
  4. మెత్తని కలప (Softwood) – కాగితపు గుజ్జు (Pulp), కాగితం, అగ్గిపుల్లలు, ఫర్నిచర్ తయారీ. కలప పరిశ్రమ (Lumbering) ప్రధాన వృత్తి – కెనడా, ఫిన్లాండ్, స్వీడన్, రష్యా ప్రసిద్ధి.
  5. బొచ్చు జంతువుల వేట (Fur Trapping) – మింక్, సేబుల్, ఫాక్స్, బీవర్.
• టండ్రా శీతోష్ణస్థితి (Tundra – ET):
  1. ప్రాంతాలు: ఆర్కిటిక్ వృత్తానికి ఉత్తరాన – ఉత్తర కెనడా తీరం, అలాస్కా ఉత్తర తీరం, గ్రీన్‌లాండ్ తీరాలు, ఉత్తర స్కాండినేవియా, రష్యా-సైబీరియా ఆర్కిటిక్ తీరం.
  2. దాదాపు ఏడాదంతా గడ్డకట్టిన చలి; అతి చిన్న వేసవి (సగటు 10°C కంటే తక్కువ). అవపాతం చాలా తక్కువ – అందుకే దీనిని 'శీతల ఎడారి' అని కూడా అంటారు.
  3. నేల ఏడాదంతా గడ్డకట్టి ఉంటుంది – శాశ్వత హిమ నేల (Permafrost). వేసవిలో పై పొర మాత్రమే కరుగుతుంది.
  4. చెట్లు పెరగవు; నాచులు (Mosses), లైకెన్లు (Lichens), చిన్న పొదలు మాత్రమే.
  5. వేసవిలో 'అర్ధరాత్రి సూర్యుడు (Midnight Sun)' – నార్వే 'అర్ధరాత్రి సూర్యుని దేశం' గా ప్రసిద్ధి; శీతాకాలంలో దీర్ఘ రాత్రులు.
• టండ్రా తెగలు:
  1. ఎస్కిమోలు / ఇన్యూట్‌లు (Eskimos / Inuit) – కెనడా, అలాస్కా, గ్రీన్‌లాండ్. మంచు గడ్డలతో ఇళ్లు – ఇగ్లూ (Igloo); వేసవి గుడారాలు – టుపిక్ (Tupik); ఎముక/చర్మ పడవలు – కయాక్ (Kayak); కుక్కలు లాగే బండ్లు – స్లెడ్జ్ (Sledge).
  2. లాప్‌లు / సామీలు (Lapps / Sami) – ఉత్తర స్కాండినేవియా (లాప్‌లాండ్); రెయిన్‌డీర్ (Reindeer) పోషణ.
  3. యాకుట్‌లు (Yakuts), సమోయెడ్‌లు (Samoyeds) – సైబీరియా.
  4. ముఖ్య జంతువులు: రెయిన్‌డీర్, కారిబౌ, ధ్రువపు ఎలుగుబంటి, సీల్, వాల్రస్.