గోధుమ, హరిత విప్లవం & చిరుధాన్యాలు (Wheat and Millets)

Correct: D — ఎం.ఎస్. స్వామినాథన్

భారత హరిత విప్లవ పితామహుడు ఎం.ఎస్. స్వామినాథన్. ప్రపంచ హరిత విప్లవ పితామహుడు నార్మన్ బోర్లాగ్; వర్గీస్ కురియన్ శ్వేత విప్లవానికి, శ్యామ్ పిట్రోడా పసుపు విప్లవానికి సంబంధించినవారు.

Correct: A — మహారాష్ట్ర

చిరుధాన్యాల్లో జొన్న ఉత్పత్తిలో మహారాష్ట్ర మొదటిది. సజ్జలో రాజస్థాన్, రాగిలో కర్ణాటక అగ్రస్థానంలో ఉన్నాయి. సజ్జలో రాజస్థాన్ (ఇసుక నేలలు, తక్కువ వర్షం), రాగిలో కర్ణాటక అగ్రస్థానంలో ఉంటాయి. ఈ చిరుధాన్యాలు తక్కువ నీరు, పేద నేలల్లో పండి పోషకాలు ఎక్కువగా ఉండటం వల్ల వాటిని పోషక ధాన్యాలు అంటారు; 2023ను అంతర్జాతీయ చిరుధాన్యాల సంవత్సరంగా ప్రకటించారు.

Correct: C — పంజాబ్

హరిత విప్లవంలో గోధుమ దిగుబడి భారీగా పెరిగిన పంజాబ్‌ను Granary of India అంటారు. కేరళ సుగంధ ద్రవ్యాలకు, అస్సాం తేయాకుకు ప్రసిద్ధి. పంజాబ్ హరిత విప్లవం తర్వాత గోధుమ ఉత్పత్తిలో ముందంజ వేసింది; అయితే గోధుమ అతిపెద్ద ఉత్పత్తిదారు రాష్ట్రం ఉత్తరప్రదేశ్ అని గుర్తుంచుకోండి.

Correct: A — పంజాబ్, హర్యానా, పశ్చిమ ఉత్తరప్రదేశ్

మెక్సికో పొట్టి గోధుమ వంగడాలు, నీటిపారుదల, ఎరువులతో పంజాబ్, హర్యానా, పశ్చిమ ఉత్తరప్రదేశ్ ఎక్కువగా లాభపడ్డాయి. ఇది ప్రాంతీయ అసమానతలకు కూడా దారితీసింది.

Correct: D — 2023

భారత ప్రతిపాదనతో 2023ను అంతర్జాతీయ చిరుధాన్యాల సంవత్సరం (International Year of Millets)గా ఐక్యరాజ్యసమితి ప్రకటించింది. చిరుధాన్యాలను పోషకాలు ఎక్కువగా ఉండటం వల్ల పోషక ధాన్యాలు అంటారు.

Correct: D — 1, 2, 3 అన్నీ సరైనవి

మూడు ప్రకటనలూ నోట్స్‌లోని వాస్తవాలే: బోర్లాగ్ ప్రపంచ పితామహుడు, స్వామినాథన్ భారత పితామహుడు, HYVP 1966లో మొదలైంది. ఇందులో మెక్సికో పొట్టి గోధుమ వంగడాలు వాడారు.

Correct: A — జొన్న – మహారాష్ట్ర; సజ్జ – రాజస్థాన్; రాగి – కర్ణాటక

జొన్నలో మహారాష్ట్ర, సజ్జలో రాజస్థాన్ (ఇసుక నేలలు, తక్కువ వర్షం), రాగిలో కర్ణాటక అగ్రస్థానంలో ఉన్నాయి. మిగతా ఎంపికల్లో రాష్ట్రాలు తారుమారయ్యాయి. జొన్న – మహారాష్ట్ర, సజ్జ – రాజస్థాన్, రాగి – కర్ణాటక అనే మూడు జతలు సులభంగా గుర్తుంచుకోవాలి.

Correct: B — అధిక దిగుబడి వంగడాలతో ఆహార ధాన్యాల ఉత్పత్తి పెరగడం

ఉత్పత్తి పెరగడం హరిత విప్లవం ప్రయోజనం, లోపం కాదు. ప్రాంతీయ అసమానతలు, భూగర్భ జలాల క్షీణత, ఎరువుల వల్ల నేల నాణ్యత తగ్గడం దాని లోపాలు. దిగుబడి పెరుగుదల ప్రయోజనం కాగా, భూగర్భ జలాల క్షీణత, ఎరువుల వల్ల నేల నాణ్యత తగ్గడం ప్రధాన లోపాలు.