1. ఏకపద ప్రత్యామ్నాయం అంటే? (One Word Substitution – Basics)
ఒక పొడవైన వాక్యం లేదా పదబంధం చెప్పే అర్థాన్ని ఒకే పదంలో చెప్పడాన్ని One Word Substitution అంటారు. ఉదాహరణకు "one who does not believe in God" అనేదానికి ఒకే పదం "Atheist".
ముఖ్య విషయాలు
- పరీక్షలో ప్రశ్న రూపం: "One who loves mankind" అని ఇచ్చి, నాలుగు ఒకే పదాల్లో సరైనది ఎంచుకోమంటారు.
- ఎందుకు ముఖ్యం: SSC, RRB, APPSC, TGPSC, Police పరీక్షల్లో 2–5 ప్రశ్నలు తప్పకుండా వస్తాయి.
- నేర్చుకునే సులభ పద్ధతి: Root / Suffix లను గుర్తుపెట్టుకోండి.
- -phobia = భయం (fear)
- -mania = వ్యామోహం (craze)
- -cracy = పాలన (rule)
- -cide = చంపడం (killing)
- -ology = అధ్యయనం (study)
- -phile = ప్రేమికుడు (lover)
- -arium / -ary = స్థలం (place)
- Prefix ఆధారిత పదాలు: in- / il- / im- / ir- = "cannot be ..." (illegible, inevitable, indelible)
- Omni- = all (omnipotent, omniscient), Bio- = life, Auto- = self, Poly- = many.
- సమూహ పదాలు: Group లుగా నేర్చుకోండి – వ్యక్తులు, పాలన, భయాలు, స్థలాలు.
సులభమైన ఉదాహరణ
"A person who knows many languages" → Polyglot (poly = many, glot = tongue/language).
2. వ్యక్తులను సూచించే ఏకపదాలు (Words for Persons)
ఒక వ్యక్తి లక్షణం లేదా వృత్తిని ఒకే పదంలో చెప్పే పదాలు ఈ విభాగంలో అత్యంత ముఖ్యమైనవి. ప్రతి పదంతో అర్థం గుర్తుంచుకోండి.
ముఖ్య విషయాలు
- Atheist: దేవుణ్ణి నమ్మనివాడు (one who does not believe in God)
- Theist: దేవుణ్ణి నమ్మేవాడు
- Agnostic: దేవుడు ఉన్నాడో లేదో తెలుసుకోలేమని భావించేవాడు
- Misogynist: స్త్రీలను ద్వేషించేవాడు (one who hates women)
- Misanthrope: మానవజాతిని ద్వేషించేవాడు
- Philanthropist: మానవజాతిని ప్రేమించి సేవ చేసేవాడు (one who loves mankind)
- Bibliophile: పుస్తకాల ప్రేమికుడు
- Pedestrian: కాలినడకన వెళ్లేవాడు
- Orphan: తల్లిదండ్రులు లేని పిల్ల
- Bachelor: పెళ్లికాని పురుషుడు
- Widower: భార్య చనిపోయిన పురుషుడు
- Polyglot: అనేక భాషలు తెలిసినవాడు
- Novice: కొత్తగా నేర్చుకునే వాడు (beginner)
- Pessimist: ఎప్పుడూ చెడు వైపే చూసేవాడు
- Optimist: ఎప్పుడూ మంచి వైపు చూసేవాడు
- Cynic: ఇతరుల మంచితనాన్ని నమ్మనివాడు
- Egoist: తన గురించే ఆలోచించేవాడు
- Altruist: ఇతరుల కోసం నిస్వార్థంగా పనిచేసేవాడు
- Amateur: అభిరుచి కోసం చేసేవాడు (వృత్తిగా కాదు)
- Miser: డబ్బును ఖర్చు చేయకుండా దాచేవాడు
- Spendthrift: మితిమీరి ఖర్చు చేసేవాడు
- Philatelist: తపాలా బిళ్లలు (stamps) సేకరించేవాడు
- Numismatist: నాణేలు సేకరించేవాడు
- Hypocrite: లోపల ఒకలా, పైకి ఒకలా నటించేవాడు
- Sycophant: పొగిడేవాడు (flatterer)
- Nomad: ఒక చోట ఉండక తిరిగేవాడు
- Teetotaller: మద్యం ముట్టనివాడు
సులభమైన ఉదాహరణ
"One who collects postage stamps" → Philatelist. (Coins అయితే Numismatist.)
3. పాలన (-cracy) & హత్య (-cide) పదాలు (Words for Governance and Killing)
Government రకాలు మరియు హత్యల రకాలను చెప్పే పదాలు ప్రతి పరీక్షలో వస్తాయి. రెండు Suffix లు తెలిస్తే సులభంగా గుర్తుంచుకోవచ్చు: -cracy / -archy = పాలన, -cide = చంపడం.
ముఖ్య విషయాలు
- పాలన రకాలు (Forms of Government):
- Democracy: ప్రజల పాలన (rule by the people)
- Autocracy: ఒక్కరి నిరంకుశ పాలన (rule by one person with absolute power)
- Aristocracy: ఉన్నత వర్గాల పాలన (rule by nobles)
- Theocracy: మత గురువుల పాలన (rule by religious leaders)
- Bureaucracy: అధికారుల పాలన (rule by officials)
- Plutocracy: ధనవంతుల పాలన (rule by the wealthy)
- Monarchy: రాజు / రాణి పాలన
- Oligarchy: కొద్దిమంది పాలన (rule by a few)
- Anarchy: ప్రభుత్వమే లేని స్థితి (absence of government)
- హత్య రకాలు (-cide):
- Homicide: మనిషిని చంపడం
- Suicide: తనను తాను చంపుకోవడం
- Patricide: తండ్రిని చంపడం (pater = father)
- Matricide: తల్లిని చంపడం (mater = mother)
- Fratricide: సోదరుడిని చంపడం (frater = brother)
- Sororicide: సోదరిని చంపడం
- Regicide: రాజును చంపడం (rex = king)
- Infanticide: శిశువును చంపడం
- Genocide: ఒక జాతి / పెద్ద సమూహాన్ని సామూహికంగా చంపడం
- Insecticide: పురుగులను చంపే మందు
సులభమైన ఉదాహరణ
"Rule by the people" → Democracy (demos = people, kratos = power). "Killing of one's mother" → Matricide.
4. భయాలు, వ్యామోహాలు, శాస్త్రాలు (Phobia, Mania and -ology Words)
భయం (-phobia), వ్యామోహం (-mania), అధ్యయన శాస్త్రం (-ology) పదాలు ప్రతి పరీక్షలో ఉంటాయి. వీటి అర్థాలు ఒక్కొక్కటిగా నేర్చుకోండి.
ముఖ్య విషయాలు
- భయాలు (Phobias):
- Claustrophobia: మూసివున్న చోటంటే భయం
- Acrophobia: ఎత్తంటే భయం
- Agoraphobia: బహిరంగ ప్రదేశాల భయం
- Hydrophobia: నీరంటే భయం
- Xenophobia: విదేశీయులంటే భయం / ద్వేషం
- Photophobia: వెలుగంటే భయం
- Nyctophobia: చీకటి అంటే భయం
- వ్యామోహాలు (Manias):
- Kleptomania: దొంగతనం చేయాలనే వ్యాధి
- Pyromania: నిప్పు పెట్టాలనే వ్యాధి
- Megalomania: తాను గొప్పవాడినని భ్రమించే వ్యాధి
- Bibliomania: పుస్తకాల పిచ్చి
- శాస్త్రాలు (-ology):
- Zoology: జంతువులు
- Botany: మొక్కలు
- Ornithology: పక్షులు
- Entomology: కీటకాలు
- Geology: భూమి, శిలలు
- Etymology: పదాల మూలం
- Anthropology: మానవులు
- Archaeology: ప్రాచీన అవశేషాలు
- Cardiology: గుండె
- Seismology: భూకంపాలు
- Meteorology: వాతావరణం
- Genealogy: వంశావళి
- Cartography: పటాల తయారీ
- Calligraphy: అందమైన చేతిరాత
- Horticulture: తోటల పెంపకం
సులభమైన ఉదాహరణ
"Study of birds" → Ornithology (ornith = bird). "Fear of heights" → Acrophobia (acro = high).
5. స్థలాలు & సమూహాల ఏకపదాలు (Words for Places and Collections)
ఒక ప్రత్యేక పని జరిగే స్థలాలను, సమూహాలను సూచించే పదాలు ఈ విభాగంలో. పరీక్షల్లో ఇవి సులభంగా మార్కులు తెచ్చి పెడతాయి.
ముఖ్య విషయాలు
- స్థలాలు (Places):
- Aquarium: చేపలను ఉంచే స్థలం
- Aviary: పక్షులను ఉంచే స్థలం
- Apiary: తేనెటీగల పెంపకం స్థలం
- Granary: ధాన్యం నిల్వ చేసే స్థలం
- Arsenal / Armoury: ఆయుధాలు నిల్వ చేసే స్థలం
- Mortuary: శవాలను ఉంచే స్థలం
- Cemetery: సమాధుల స్థలం
- Crematorium: దహనం చేసే స్థలం
- Observatory: నక్షత్రాలను పరిశీలించే స్థలం
- Hangar: విమానాలను ఉంచే షెడ్డు
- Dormitory: పడుకోవడానికి పెద్ద గది
- Menagerie: అడవి జంతువుల సేకరణ స్థలం
- Orphanage: అనాథల ఆశ్రమం
- Dispensary: మందులు ఇచ్చే స్థలం
- Monastery: సన్యాసులు ఉండే స్థలం
- సమూహాలు (Collections):
- Anthology: కవితలు / రచనల సంకలనం
- Archipelago: దీవుల సమూహం
- Constellation: నక్షత్ర సమూహం
- Fleet: నౌకల సమూహం
- Swarm: తేనెటీగల గుంపు
- Flock: గొర్రెలు / పక్షుల మంద
- Herd: పశువుల మంద
- Pride: సింహాల గుంపు
- Bouquet: పూల గుత్తి
- Orchard: పండ్ల తోట
సులభమైన ఉదాహరణ
"A place where birds are kept" → Aviary. "A collection of poems" → Anthology.
6. సాధారణ వాక్యాల ఏకపదాలు (General One Word Substitutes)
ఈ విభాగంలో వ్యక్తులు, స్థలాలు కాకుండా వాక్యాలు లేదా భావాలకు సంబంధించిన ఏకపదాలు ఉన్నాయి. "cannot be ..." అనే అర్థంలో వచ్చే పదాలు ఎక్కువగా అడుగుతారు.
ముఖ్య విషయాలు
- "Cannot be ..." పదాలు:
- Illegible: చదవలేనిది
- Inaudible: వినబడనిది
- Invincible: ఓడించలేనిది
- Incorrigible: దిద్దలేనిది (మార్చలేనిది)
- Indelible: చెరిపివేయలేనిది
- Inevitable: తప్పించుకోలేనిది
- Infallible: తప్పు చేయలేనిది
- Inimitable: అనుకరించలేనిది
- Impregnable: ఓడించి లొంగదీయలేని (కోట)
- సర్వ శక్తి పదాలు:
- Omnipotent = సర్వశక్తిమంతుడు
- Omniscient = అన్నీ తెలిసినవాడు
- Omnipresent = అన్నిచోట్లా ఉండేవాడు.
- సాహిత్యం & రచనలు:
- Autobiography: తన జీవిత కథను తానే రాసుకోవడం
- Biography: ఇతరుల జీవిత కథ
- Bibliography: పుస్తకాల జాబితా
- Plagiarism: ఇతరుల రచనను తనదిగా చెప్పుకోవడం
- Epitaph: సమాధిపై రాత
- Obituary: మరణ వార్త
- ఇతరాలు:
- Posthumous: మరణం తర్వాత జరిగేది
- Unanimous: అందరూ ఒకే అభిప్రాయంతో ఉండటం
- Ambidextrous: రెండు చేతులు సమానంగా వాడగలవాడు
- Anonymous: పేరు తెలియని
- Edible: తినడానికి వీలైన
- Amnesty: సాధారణ క్షమాభిక్ష
- Epidemic: వేగంగా వ్యాపించే వ్యాధి
- Sinecure: పని లేకుండా జీతం ఇచ్చే పదవి
- Panacea: అన్ని రోగాలకు మందు
- Utopia: ఊహాజనిత పరిపూర్ణ ప్రపంచం
- Insolvent: అప్పులు తీర్చలేనివాడు
సులభమైన ఉదాహరణ
"That which cannot be avoided" → Inevitable. "Writing on a tomb" → Epitaph.